Opinie

'Transgender moet geslacht in paspoort nóg makkelijker kunnen aanpassen'

Hoewel het leven van transgenders in Nederland makkelijker wordt met de nieuwe wet die per 1 juli ingaat, zijn we er nog niet, schrijft Boris Dittrich. 'Het zou mogelijk moeten zijn voor transgenders om geslachtsidentiteit in hun documenten te laten veranderen zonder tussenkomst van een medisch expert.'

Een LGTB-Parade in Istanbul.Beeld epa

'De staat moet uit mijn ondergoed blijven. Waarom zou ik het mes laten zetten in mijn gezonde lichaam, alleen omdat de wet dat eist?' Dit was een van de reacties, toen Human Rights Watch in Nederland de schending van de rechten van transgenders optekende. Om een nieuw paspoort of identiteitsbewijs te krijgen moesten Nederlandse transgenders zich onherroepelijk onvruchtbaar laten maken. Een vrouw moest haar baarmoeder laten verwijderen, een man zijn testikels.

Deze verstrekkende ingrepen zijn per 1 juli a.s. voorbij. Dan treedt een nieuwe wet in werking. Voortaan hoeven transgenders zich niet meer te laten opereren. Hun leven wordt aanmerkelijk vergemakkelijkt. Met de door hen gewenste identiteit in nieuwe documenten lopen ze minder kans op pijnlijke confrontaties. De treinconducteur in de volle coupe zal niet meer kunnen zeggen: ' U ziet eruit als een vrouw, maar op uw abonnement staat dat u een man bent.' Ook de scene van de arts-assistent die de spreekkamer van de dokter binnenloopt, op zijn papieren kijkt, vertwijfeld naar de patiënt kijkt en roept: 'O, hier staat dat u een vrouw bent, moet een fout zijn zeker,' zal tot het verleden gaan behoren.

Tussenkomst medisch deskundige
Toch is de nieuwe Nederlandse wet nog niet ideaal, want een transgender kan alleen maar zijn identiteitspapieren laten veranderen, wanneer een verklaring van een medische deskundige wordt overgelegd waaruit blijkt dat de persoon in kwestie permanent de overtuiging heeft tot het andere geslacht te behoren. De verplichte tussenkomst van een medische expert staat haaks op het recht op persoonlijke autonomie. Wat dit betreft had de Nederlandse wet beter een voorbeeld kunnen nemen aan de nieuwe Deense wet die onlangs is goedgekeurd.

In Denemarken mogen transgenders zelf bepalen of zij bereid en in staat zijn volgens het andere geslacht te leven. De Deense wet respecteert hun recht op zelf-determinatie en zonder bemoeienis van een medische expert kunnen zij hun nieuwe paspoort of identiteitsdocument krijgen.

In Europa is het recht van transgenders in beweging en gaat het langzaam, maar gestaag de goede kant op. Zo heeft de Ierse regering onlangs een wetsvoorstel naar het Ierse Parlement gestuurd om transgenders tegemoet te komen, ook al worden er in de verschillende nationale wetten in Europa van elkaar afwijkende leeftijdsgrenzen gehanteerd. In Nederland ligt de minimumleeftijd om in je identiteitspapieren je geslacht te laten veranderen op 16 jaar. In Denemarken op 18. In Ierland op 16, maar met allerlei beperkingen.

Argentinië als voorbeeld
De Europese landen zouden de Argentijnse transgender-wet als voorbeeld kunnen nemen. De Argentijnse wet wordt alom als de meest vooruitstrevende gezien. Daar kun je een nieuw identiteitsdocument met het door jou gewenste geslacht van de Burgerlijke Stand krijgen zonder operaties, zonder afhankelijk te worden gemaakt van een derde. En ook kinderen onder de 18 hebben de mogelijkheid om de verandering in de papieren aan te vragen.

De nieuwe Nederlandse wet wordt na drie jaar opnieuw bekeken. Dan zou de regering de verklaring van de medische expert moeten laten vallen en de mogelijkheid moeten openen dat ook kinderen hun geslachtsidentiteit in hun documenten kunnen laten veranderen.

Boris Dittrich is advocacy director LHBT rechten van Human Rights Watch.

Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden