Opinie

'Tragisch: in de peeskamer leren over 'te gek' werk'

In de documentaire Help, een hoer in de klas! vertelt vrijwillig prostituee Josje over haar werk. Doel: om het taboe aan te pakken. Maar dat taboe moet we juist behouden, zegt CDA-raadslid Diederik Boomsma. 'Het maakt blind voor de nepheid van het clichébeeld van de vrolijke, geëmancipeerde prostituee.'

Beeld uit de documentaire Help, een hoer in de klas! Beeld HUMAN Doc

Help, een hoer in de klas! heet de documentaire van omroep HUMAN die zondag werd vertoond. Zoals de titel suggereert, is de film gemaakt om taboes te doorbreken en respect te kweken voor het beroep van prostituee. Het zou echter moeilijk zijn om over dat onderwerp een meer inhumane en bedrieglijke documentaire te maken. Dat dit als 'voorlichting' een 'vaste plek zou krijgen op de onderwijsagenda', zoals de omroep suggereert, is een tragische gotspe.

Wat zien we? De 'vrijwillige prostituee' Josje aan vierdeklassers van de havo en studenten uitleggen hoe 'geweldig' en 'helemaal te gek' haar werk is. Dat doet ze in de klas, maar de jongeren mogen ook in haar peeskamertje komen, hoge hakken aantrekken, de veren op het SM-bed testen, terwijl ze een lekker viskoekje aan een collega geeft. Ze test de microfoon in de klas: 'harder, zachter...? Dat zeg ik ook altijd op mijn werk.' Lachen, gieren, brullen!

Vooroordeel
Josje beschrijft zichzelf als een sociaal werker, die 'aandacht verkoopt', en mensen blij wil maken. Ze bedient ook verstandelijk beperkten, want 'zonder seks worden die onrustig'. Ze helpt de leerlingen van het vooroordeel af dat zij wel single zou zijn; ze heeft een serieuze relatie. Goddank waren er kritische leerlingen, maar uiteindelijk reageerden velen braaf dat ze een genuanceerder beeld hadden gekregen. Eén meisje zei dat ze nu niet langer een ongemakkelijk gevoel heeft als ze langs de ramen loopt.

Wat is er nu mis met deze documentaire? Het is eigenlijk treurig te moeten onderbouwen waarom het niet deugt dat prostituees in schoolklassen vertellen hoe leuk hun werk is. Maar bovendien geeft de opzet een volstrekt verkeerd en eenzijdig beeld. Uit onderzoeken blijkt dat 20 tot 90 procent van de vrouwen onder financiële, emotionele en/of fysieke dwang achter de ramen zit. Dit wordt bijna plichtmatig even genoemd.

Commercieel verkracht
Waarom dan toch alleen één van het handjevol publieke 'happy hookers' aan het woord laten, in plaats van een van de vele slachtoffers van mensenhandel of vrouw met spijt? Nee, die zijn inderdaad moeilijker te vinden, dat is juist het punt. Bovendien vertelt ook deze Josje niet haar hele verhaal. Op de website staat een interview met haar vader, die vertelt dat ze op haar 15de met hulp van jeugdzorg zelfstandig boven een bordeel ging wonen, en 'een vaderfiguur heeft gemist en daardoor op een andere manier aandacht zocht van mannen.' In de film is daar niets van te zien.

Iedere dag worden honderden vrouwen in Amsterdam commercieel verkracht. Maar omdat prostitutie legaal is, kunnen mensen gaan denken dat het dus wel prima is. Dat leidt tot een toename in de vraag. Er wordt toch gecontroleerd en gereguleerd, door politie en ambtenaren? De Amsterdamse red-light district is toch wereldberoemd?

Vals beeld
Om af te komen van dat hardnekkige valse beeld, heeft de gemeenteraad Amsterdam juist net besloten om een grootschalige informatiecampagne te beginnen, om te waarschuwen over deze ellende. Hoerenlopen is niet alleen 'niet gewoon,' maar een inbreuk op de menselijke persoon en waardigheid; het valse beeld van de vrijwillige prostituee houdt een gruwelijk systeem van moderne slavernij in stand.

Dat maakt deze documentaire ook vooral tragisch. De maakster, Eveliene van Dijk, zegt het belangrijk te vinden dat er op school openlijk wordt gesproken over werken in de seksindustrie (het woord alleen al). Maar de makers zijn zelf vastgeroest in vooroordelen: namelijk dat je geen vooroordelen mag hebben en alle taboes moet doorbreken. Dat maakt ze blind voor de nepheid van hun eigen clichébeeld van de vrolijke, geëmancipeerde prostituee.

Dwang
Het gevaar is dat de legalisering, in het kielzog van doorgeschoten vrijheidsidealen en het platte, 'hydraulische' moderne mensbeeld, ertoe leidt dat men 'vrijwillige' prostitutie 'gewoon' gaat vinden; precies het idee dat deze documentaire zo graag wil verspreiden. Zo werpt Josje in de klas de vraag op: 'Mannen naar de prostituee gaan is toch als vrouwen die naar de schoonheidsspecialist gaan?'

Van Dijk zegt dat de documentaire 'er niet om gaat een moreel oordeel uit te spreken over het bestaan en de behoefte aan prostitutie.' De boodschap is: dwang is verkeerd, maar het kan ook leuk en vrijwillig zijn, en daar mag geen taboe op rusten. Maar er is geen 'neutrale' manier om over prostitutie te praten en zeker niet, om daarover les te geven. Alle feiten en ellende demonstreren dat er bijzonder goede redenen zijn voor een algemeen taboe op prostitutie, ook nu het legaal is. Dat taboe- dat het niet deugt om seks of je lichaam te (ver)kopen - moeten we vooral behouden.

Diederik Boomsma is duoraadslid voor het CDA in Amsterdam.

 
Ze test de microfoon in de klas: ‘harder, zachter…? Dat zeg ik ook altijd op mijn werk.’ Lachen, gieren, brullen!
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden