CommentaarArnout Brouwers

Traag en laks optreden van het kabinet brengt Afghaanse tolken in gevaar

Het evacuatieplan voor Afghaanse tolken moet – als het bestaat – razendsnel worden uitgevoerd.

Ambtelijke procedures en oorlog – ze verhouden zich slecht tot elkaar. Zeker in Nederland, dat niet het land is van Kafka maar wel van pennenlikkers en ‘de treinen moesten toch rijden’, heeft die wisselwerking een beschamend spoor van vernieling achtergelaten in onze geschiedenis.

Nu is er de nijpende situatie van de Afghaanse tolken die cruciale ondersteuning boden aan de Nederlandse militairen die daar bijna twintig jaar actief waren. Het optreden van het kabinet in deze kan worden getypeerd als: te laat, te weinig, te responsief. Daarbij worden de wensen van de Kamer steevast genegeerd of maar half uitgevoerd.

Het beleid is sinds november 2019 dat tolken automatisch als vervolgde groep aangemerkt worden die recht heeft op asiel. Maar dan moeten ze er wel van weten en wel in staat gesteld worden alle ambtelijke hobbels te overwinnen. De Kamer eiste begin juni dat deze ‘tolkenregeling’ alsnog op de site van de ambassade in Kabul geplaatst wordt. Minister Kaag erkende donderdag dat dit nog niet gebeurd is, in overleg met Defensie, omdat het valse aanmeldingen aanmoedigt. ‘Er is over nagedacht.’

Vorige week kreeg een Afghaanse tolk bericht dat hij niet in aanmerking komt omdat hij niet ‘voor een substantiële periode in een positie met een hoog profiel’ voor de Nederlandse militairen had gewerkt. Deze restricties hebben geen enkele grond in de regeling, zo zei bedenker Salima Belhaj (D66) vorige maand nog. Toch bleef het kabinet ze toepassen.

Het nieuwe beleid werd sowieso niet voortvarend opgepakt. Corona gold als excuus. Tolken kregen maanden geen antwoord van de Nederlandse ambassade in Kabul, de procedure duurde vaak meer dan een jaar. Sinds eind vorig jaar hing terugtrekking in de lucht, midden april werd het officieel. Maar Nederland versnelde te weinig en te laat.

Dit voorjaar werden Buitenlandse Zaken, Defensie en IND pas wakker na berichten in de media en druk uit de Kamer. Begin juni dwong de Kamer het kabinet tot meer actie ‘voor de beëindiging van de militaire bijdrage’. Sommige maatregelen die allang genomen hadden moeten worden, volgden alsnog, onnodige procedurele blokkades werden opgeheven. Sindsdien arriveerden 26 tolken met hun gezin in Nederland.

Maar tientallen anderen zitten nog vast. Nog steeds bestaat er een pijnlijke kloof tussen Haagse politieke bezweringsformules en de Afghaanse realiteit – de rode draad door bijna twintig jaar durende militaire betrokkenheid. Zo werden zeer recent nog noodkreten van tolken uit Mazar, nota bene de plek waar onze militairen eind juni schielijk vertrokken, genegeerd door de ambassade in Kabul. Een schande. Pas na publiciteit erover zijn ze alsnog beantwoord.

Bijleveld wekte donderdag opnieuw de wrevel van de Kamer met een mengeling van zelffelicitatie en verdoezeling. Zo had ze niet begrepen dat het vertrek van militairen voor de Kamer een cruciale deadline was voor actie inzake tolken. Bijleveld zei dat er een evacuatieplan ligt voor de tolken, zoals gevraagd door de Kamer. Als dat echt bestaat, waarom tovert ze het dan niet snel tevoorschijn? Hoeveel moet de situatie verder verslechteren?

Een grote Kamermeerderheid maant het kabinet nu visa te te verstrekken aan de resterende tientallen tolken die in aanmerking komen. Dat kan samen met snelle evacuatie die tolken nog hoop bieden. Maar de tijd dringt, en eigenlijk is het nu al één over twaalf.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden