opinie politiegeweld Zimbabwe

Totale hopeloosheid en woede in Zimbabwe: ‘Onze droom is kapotgeslagen’

De Zimbabwaanse president keerde halsoverkop naar huis tijdens een buitenlandse reis, omdat de protesten tegen verhoging van de benzineprijs en het politiegeweld uit hand zijn gelopen. Soldaten mishandelen betogers. Na de val van dictator Mugabe eind 2017 had journalist Wilf Mbanga de hoop dat het beter zou worden: ‘We hebben ons vergist.’

De kist met de Zimbabwaanse jongen Kelvin Tinashe Choto wordt door diens vrienden ten grave gedragen in de volkswijk Chitungwiza, buiten de hoofdstad Harare. Hij werd bij protesten in zijn hoofd geschoten door de oproerpolitie. Beeld AP

De ongekende rellen en het politiegeweld die Zimbabwe de afgelopen tijd teisteren, zijn een uiting van de totale hopeloosheid die de natie in haar greep heeft. De Zimbabwanen geloven niet langer dat de regering in staat is de enorme economische problemen waarmee zij kampen het hoofd te bieden. Ze zien daarentegen een kleptocratie die rijkdom vergaart en tentoonspreidt, terwijl de meeste burgers al twee decennia worstelen met groeiende armoede.

De euforie over de afzetting van langdurig dictator Robert Mugabe in november 2017 verdampte snel en is nu vervangen door woede, vooral bij de miljoenen jongeren zonder werk. In het begin waren de Zimbabwanen, onder wie ik zelf, bereid te geloven dat het onder Mnangagwa beter zou worden, hoewel hij lang een handlanger van Mugabe was geweest. De gebeurtenissen van de afgelopen weken laten zien dat we ons hebben vergist. Ik ben verdrietig dat onze droom kapot is geslagen.

Toen Emmerson Mnangagwa werd ingehuldigd als president na de paleiscoup van 2017, verkondigde hij dat hij de ‘luisterende president’ zou zijn. Zijn daden sindsdien tonen onomstotelijk aan dat dit een leugen was. In een vlaag van verstandsverbijstering kondigde hij op 13 januari, op de avond voor hij op reis ging naar Azië en Europa, een verhoging met 150 procent van de benzineprijs aan, van 1,24 dollar tot 3,31 dollar per liter. Volgens BBC World wordt dit de duurste benzine ter wereld.

Lange rijen

De prijsverhoging van benzine was zijn antwoord op de lange rijen bij de benzinepompen, die gewoon zijn geworden sinds september 2018 omdat de aanvoer van Amerikaanse dollars (waarmee moet worden betaald) haperde. Leraren, artsen en ambtenaren voerden niet alleen actie voor loonsverhoging, maar ook om te worden uitbetaald in Amerikaanse dollars.

Hij had kunnen leren van de vergissingen van andere leiders. Eind 2018 brak grote onrust uit in Frankrijk (gele hesjes) en Soedan als gevolg van verhoging van de brandstofprijs, die echter lang niet zo hoog was als die van Mnangagwa. Het was de druppel die de emmer deed overlopen, na tientallen jaren wanbeleid, economisch mismanagement en wijdverspreide corruptie in het hart van de regering. De economie van Zimbabwe, waarvan transport de levensader is, is nu grotendeels informeel.

Bij de kwestie van de brandstofprijs speelt mee dat de invoer van benzine wordt beheerst door oligarchen die nauwe banden hebben met de regeringspartij ZANU-PF en het leger. Die etaleren hun rijkdom schaamteloos. Met de prijsverhogingen kunnen zij sommen geld verdienen om van te watertanden. Ondertussen hebben ziekenhuizen geen aspirine meer, artsen geen operatiehandschoenen, scholen geen boeken en liggen de winkels vol spullen die de meeste mensen zich niet kunnen veroorloven.

Luxeauto’s

De ministers kregen nieuwe luxeauto’s in 2018 en in december weigerden de leden van het parlement de begroting goed te keuren, tenzij de minister van Financiën hen zou garanderen dat zij ook de nieuwste fourwheeldrives zouden krijgen. Ze eisten ook driegangenmaaltijden op dagen dat het parlement zitting heeft, plus een eigen fitnesszaal en lidmaatschap van golfclubs. Zelfs leden van de oppositie stemden in met deze krankzinnige eisen. Geen wonder dat de Zimbabwanen geen enkel vertrouwen meer hebben dat de politieke klasse zich zou bekommeren over het verbeteren van hun levensstandaard. Er lijkt nergens een uitweg.

De president gooide nog wat olie op het vuur door een privévliegtuig te huren in Europa voor zijn buitenlandse reizen. In de Zimbabwaanse media wordt druk gespeculeerd over de kosten hiervan – 25 miljoen dollar was de recentste schatting voor zijn trip naar Rusland, Azerbeidzjan en, volgens het eerste plan, naar Zwitserland in een 787 Dreamliner. Mnangagwa zou het World Economic Forum in Davos bijwonen, maar reisde halsoverkop naar huis, wegens de escalatie van het protest en het politiegeweld.

Van Zimbabwanen wordt vaak gezegd dat ze risicomijdend zijn. Ze hebben met geduld allerlei onzin van het ZANU-PF-bewind doorstaan, maar nu hebben ze werkelijk niets meer te verliezen. Zuid-Afrika en andere buurlanden kunnen zich maar beter opmaken voor een stroom Zimbabwaanse economische migranten – legale en illegale.

Wilf Mbanga is hoofdredacteur van de onafhankelijke krant The Zimbabwean.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden