ColumnArnon Grunberg

Tot nu toe heb ik mijn liefde voor Charlotte Mutsaers niet aan de grote klok gehangen, maar het is tijd

Sartre stelde dat antisemitisme geen mening is, maar een bereidheid tot genocide. Iets soortgelijks kan over racisme worden beweerd. Wat bijvoorbeeld de oprichters en aanhangers van omroep Ongehoord Nederland gemeen hebben is, denkend aan Sartre, een bereidheid tot genocide. Nu hoeft het met die bereidheid niet zo’n vaart te lopen. Veel mensen zijn tot van alles bereid, maar komen pas in actie als de omstandigheden er naar zijn. Ook bestaat de kans dat sommigen die bereidheid satire noemen.

Verder maakt het verschil of je een mening hebt over je eigen leven (ik lust vanavond spruitjes) of een mening over de maatschappij. Die eerste mening vereist weinig kennis, die mening drukt voornamelijk levenswil uit die voor de verandering de gedaante heeft aangenomen van spruitjes. Meningen over het land vereisen, willen ze relevant zijn, kennis van de traditie, op zijn minst de bereidheid die traditie te bestuderen.

Doen alsof je de eerste bent die nadenkt, drukt voornamelijk het niet-weten uit. Misschien is dat de kern van het zogenoemde maatschappelijk debat: niet-weten, de angst voor het weten.

In een eenvoudig restaurant zat Charlotte Mutsaers op mij te wachten. Ik houd zielsveel van haar, maar ik heb dat tot nu toe niet aan de grote klok gehangen. De tijd van de grote klok was aangebroken, al kan ik me niet in al haar standpunten vinden, bijvoorbeeld over de EU. Aan haar innerlijke beschaving heb ik nooit getwijfeld.

Ze droeg een prachtige rode jurk. Liefde is de bereidheid om samen ten onder te gaan, in praktijk zal iedereen wel weer geheel voor zichzelf ten onder gaan. In het grijze gebied tussen theorie en praktijk, tussen bedoeling en daad, ontstaat de literatuur, de liefde en wat daarvan overblijft, het leven zelf. De ambiguïteit van het menselijk bestaan ontkennen of niet kunnen verdragen is waar onverdraagzaamheid begint.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden