Commentaarmark moorman

Tot een dialoog is het bij de fictieve portretten van Erik Kessels nooit gekomen

Nederlandse kunstenaars, studenten en docenten hebben elkaar wat uit te leggen.

De fictieve portretten van Erik Kessels op de vloer van skatehal Pier15 in Breda.Beeld Ron Magielse / Pix4Profs

Het is een ongekende stap binnen de Nederlandse kunstwereld: het verwijderen van een kunstwerk van een belangrijk fotografiefestival − na een korte en hevige storm op sociale media. Het werk van kunstenaar en curator Erik Kessels viel op, op BredaPhoto, een van de belangrijkste foto-evenementen in Nederland.

In Destroy my Face stelde Kessels uit achthonderd online gevonden portretten van voornamelijk vrouwen een zestigtal portretten samen, geplakt op de vloer van skatehal Pier15. Wat deze ‘fictieve portretten’ gemeen hadden, waren de sporen die plastische chirurgie had achtergelaten. De skaters van Pier15 zouden op hun beurt vernietigende sporen op de foto’s achterlaten. Kessels hoopte dat zijn ­installatie zou leiden tot een ‘dialoog over zelfacceptatie’.

Tot die dialoog is het nooit gekomen. Inmiddels is het kunstwerk onder druk van een coalitie van Amerikaanse en Nederlandse skaters, fotografen en kunstenaars, die zich roerden in een open brief, van het programma afgevoerd. Een beslissing van de skatehal overigens, die vreesde voor het voortbestaan toen sponsors zich dreigden terug te trekken.

De kritiek kwam van twee kanten: in het openingsweekend verscheen online nog een open brief van een anoniem collectief dat zich ‘We are not a playground’ noemde. Festival en kunstenaar werden beschuldigd van het uitlokken van geweld tegen vrouwen. En daar kon maar een oplossing voor zijn: het verwijderen van het werk. Duizenden mensen, ook uit de Nederlandse kunstwereld, hebben de open brief ondertekend. Nederlandse kunstenaars, studenten en docenten mogen nu aan elkaar uitleggen waarom hun naam staat onder een pamflet dat er − mede − toe heeft geleid dat er een kunstwerk is verwijderd van een grote Nederlandse kunstmanifestatie.

Het gaat hier niet over de kwaliteit van de installatie van Kessels; kunstenaar en organisatie stonden open voor dat gesprek. Met hun handtekening hebben veel mensen uit de kunstwereld aangegeven dat er kennelijk een lijn is waar kunstenaars wat hen betreft niet overheen mogen gaan. Als de boodschap van deze interventie is dat kunst niet mag kwetsen, ligt zelfcensuur op de loer. Dan mogen kunstenaars en kunstinstellingen zich de komende tijd wel schrap gaan zetten.

In het Volkskrant Commentaar wordt het standpunt van de krant verwoord. Het komt tot stand na een discussie tussen de commentatoren en de hoofdredactie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden