brexit brieventom egbers

Tom Egbers en de handgeschreven brief van Churchill

In de aanloop naar de Brexit publiceert de Volkskrant vier brieven van anglofielen. In de derde aflevering schrijft presentator Tom Egbers over de tweespalt binnen zijn Britse familie.

Beeld Tom's Engeland

Beste Britten,

Nu het uur U nadert, denk ik, The Kinks indachtig: Where have all the good times gone? In gedachten rijd ik over de weg van Dover naar Weston-super-Mare, van de oost- naar de westkust van Engeland. Die is van begin tot eind in mijn geheugen geëtst. Een glooiend, intens groen landschap. Een okergele streep die de slingerende tweebaansweg in tweëen deelt.

Door slaperige stadjes als Ashford, Maidstone, Seven-oaks, en weer verder langs Stonehenge, Warminster, Shepton Mallet met zijn vervallen, Victoriaanse treinstation waar Catweazle zich met Touchwood moet hebben verschanst, terwijl hij probeerde het dertiende teken van de Zodiac te ontdekken. En dan, aan het eind van de reis, na plusminus 9.258 roundabouts, doemt ‘The Willows’ op, het huis van mijn grootmoeder Amy Duffy. Ik kan die weg dromen, op de navigatie van mijn herinnering.

Brieven van anglofielen

In de aanloop naar de Brexit publiceert de Volkskrant een vierluik van columns, waarin wisselende auteurs een ode brengen aan Engeland, hun liefde betuigen voor de Britten, de tradities, de eigenaardigheden. Waarom gaan we Engeland missen?

In week één bezong Anne-Marie Stordiau het brevieren in Hyde Park en de musea en concertzalen in Londen. In week twee haalde Willem Kool herinneringen op aan copieuze diners met Boris Johnson. 

Beste Britten, schrijf ik. Dat is eigenlijk te afstandelijk. Ieder mens is zijn vader en zijn moeder. Mijn vader was Nederlander, mijn moeder een Engelse (van Ierse origine). De helft van mijn familie is Brits en woont op de Britse eilanden. Ik ben Nederlander – volgens het Centraal Bureau voor Statistiek wel met de aantekening ‘met een migratieachtergrond’, voorheen bekend als allochtoon. 

Maar ik voel me om duizend redenenen net zo thuis bij jullie, in wat nu nog trots het Verenigd Koninkrijk wordt genoemd – de opstandige Schotten horen er nog bij. Hebben de brexiteers onder jullie eigenlijk al eens een slapeloze nacht van een naderend ‘Scoxit’? De helft van mijn Duffy-familie heeft voor Brexit gestemd, de andere helft tegen; het onderwerp is bij familieaangelegenheden een no go area − acuut ontploffingsgevaar.

Rubbish

Politiek was voorheen nooit een onderwerp dat in de familie moest worden vermeden. We genoten van de legendarische discussies die mijn grootmoeder voerde met haar progressieve zoon Jack. Uncle Jack was, heaven forbid, aangesloten bij een vakbond; een gruwel in de ogen van mijn conservatieve grootmoeder. Als de argumenten op waren, sloot zij snel af met: ‘Oh, when will you grow up Jack, you and your red hot labour lot.’ Granny deed ooit per brief haar beklag bij de Labour-politicus Roy Jenkins, over zijn al te ‘rode’ opvattingen. Ze kreeg een brief van Jenkins terug. Na hooguit twee zinnen te hebben gelezen, gooide ze het epistel van geschept papier in het haardvuur. ‘Rubbish.’ Ja, toen konden we lachen.

Een van mijn vroegste herinneringen dateert van zondag 24 januari 1965. Mijn moeder, die voor de liefde naar Nederland was geëmigreerd maar Engeland nooit werkelijk had verlaten, luisterde naar de radio en was plotseling in tranen. Winston Churchill was overleden. Ik had geen idee wie dat was, maar moeder haalde een met zwarte inkt geschreven brief tevoorschijn uit een kistje, verstuurd vanaf het adres 10 Downing Street, en ondertekend met Winston Churchill. Een bedankbriefje als antwoord op een felicitatie. 

‘Good old Winnie’, zoals hij door het conservatieve deel van de familie werd genoemd, was negentig geworden. Hij stond voor het rijke, trotse, kleurrijke, romantische Engeland dat toen al niet meer echt bestond. Winston, die de nazi’s had weerstaan, de nazi’s die Weston-super-Mare, waar mijn moeder naar school ging, hadden gebombardeerd.

Verstokt anti-Duits

Jullie verstokte anti-Duitse sentiment is goeddeels verdwenen. Vroeger hoorde je Britse fans, wanneer hun club tegen een Nederlandse voetbalploeg moest spelen, nog wel eens zingen: If it wasn’t for the English you’d be Krauts (op de melodie van She’ll be coming round the mouintain when she comes). Maar de architect van het Liverpool FC van nu, waarschijnlijk het beste Engelse voetbalteam ooit, is een Duitser: Jürgen Klopp. Hij is enorm populair. Klopp zei over Brexit: ‘Ik ben geen politicus en geen econoom. In mijn vak gaat alles over teamwork. Best mogelijk dat de EU niet perfect is. Maar de geschiedenis leert, dat als je bij elkaar blijft, je problemen samen kunt oplossen. Bij een scheiding begint het vechten.’

Het is bijna zover. Jullie krijgen je door Nigel Farage and his Brexit lot zo vurig gewenste blauwe paspoort. Zullen de trotse tijden terugkeren? Alleen nog in mijn herinnering rijden er Hillmans, Rovers, Bristols, Wolseleys en Morris Minors over de weg van Dover naar Weston-super-Mare. John Cleese − geboren in Weston − sprak ooit voor de firma TomTom de Engelse navigatieteksten in. Voor ‘bestemming bereikt’ verzon hij: From now on you’re on your own. Precies zo zal het voelen, na 31 januari.

Tom Egbers is presentator en maakte onder meer de NTR-series Toms Engeland en Toms Ierland

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden