Toen Darwish stierf, stond even alles stil

Ik open de dichtbundel Staat van Beleg van Mahmoud Darwish en een paar uur later sla ik hem pas dicht, drink een glas water, drink thee, sla de dichtbundel weer open, ben weer verkocht.

Op 9 augustus van dit jaar jaar overleed de Palestijnse dichter Mahmoud Darwish, afgelopen vrijdag plofte een pakketje op mijn deurmat. Ik raapte het op. Afzender, uitgeverij De Geus.

Ik opende het. Eruit gevlogen kwam een dik boek, 180 pagina's Arabische poëzie van Darwish naar het Nederlands vertaald. Staat van Beleg, is de titel.

Wat doe je als een mens sterft? Dan huil je. Herinneringen aan hem schieten te binnen, binnengedragen door emoties van verbondenheid.

Wat gebeurt er wanneer een dichter sterft? Dan hoor je echo's van zijn poëzie. Tranen vermengen zich met zinnen en worden as. Toen Darwish stierf, was ik in Beiroet. Het werd op alle Arabische zenders verteld. Even stond alles stil. Er is oorlog, bezetting, crisis, corruptie, mensenrechtenschendingen, honger, onverschilligheid en barbaarsheid in de Arabische wereld, maar Darwish is dood en alles slaapt rondom.

Hij had het aan zijn hart. Een bevriend chirurg in Austin, Texas, wilde hem opereren. 'Niet doen', zei iedereen. Hij deed het toch. De dichter had zo veel oorlogen beleefd, was zijn hele leven op de vlucht, altijd aan het rondgaan, als het balletje in de roulette, dit kon er ook wel bij.

De mens Darwish stierf, de dichter leeft. Tijdens de oorlog van 2006 in Beiroet, toen er een oorlog woedde in Libanon, las ik gezeten aan een verlaten zwembad waar de lucht van chloor sterker was dan de lucht van hoop, zijn geschreven herinneringen aan de Libanon-oorlog in 1982. Wanneer een dichter proza schrijft, zie je de geschiedenis vlees en vet en tranen krijgen.

Maar nu ben ik in Amsterdam en in Jeruzalem zet Geert Wilders zijn haatcampagne voort.

Het is een mooi boek, dat ik ontvangen heb. Harde, keiharde kaft alsof het een belegering moet overleven. Een Nederlandse uitgeverij stuurt dit boek aan het einde van het jaar als relatiegeschenk. Zomaar! Dit land is waarlijk gezegend. Het is alsof ik een dik pak liefdesbrieven in handen krijg. Liefdesbrieven van een dichter. Darwish kreeg de Prince Claus Prijs een aantal jaar geleden om te laten zien dat er ook positieve aspecten zijn aan de migratie.

Vreemd. Darwish heeft nooit zijn vaderland willen verlaten. Hij moest wel. Een van zijn laatste optredens was in Haifa, Israel, waar hij had geleefd. Zijn stad die hij had moeten verlaten omdat hij als lastpak werd gezien. Arabische kranten wisten niet wat ze ervan moesten maken. Darwish treedt op in het hol van de leeuw! Darwish provoceert! De dichter gaat zijn gang want wanneer de dichter droomt, denkt hij niet.

Ik open de dichtbundel en een paar uur later sla ik hem pas dicht, drink een glas water, drink thee, sla de dichtbundel weer open, ben weer verkocht. Ik vergelijk het Arabisch van Darwish – zo helder, transparant, niet dikdoenerig; van hem leer je Arabisch! - met het Nederlands van de vertalers Vloeberghs, De Betue, Nawas en groei in mijn bewondering voor wat ik lees.

Soms twijfel ik. Is een tairat min al warak echt een papieren vliegtuigje of is het niet toch een vlieger? Verrassing, verbazing en genot overheerst.

Tot slot neemt Darwish het woord.

'Hij of ik'. Zo begint oorlog. Maar hij eindigt met een onwennige ontmoeting: 'Hij en ik.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden