ColumnMerel van Vroonhoven

Timon wil graag vrienden. ‘Net als gewone kinderen’

null Beeld

Uit de kleedkamer klinkt een hartverscheurend gehuil. IJzingwekkend hoge, langgerekte tonen, als het janken van een eenzame wolf. In een hoekje zie ik Timon. Ineengekrompen op een bankje. Zijn lichaam schokt hevig. Het gezicht nat van de tranen, de ogen rood. ‘Ik wil naar een andere school’ snikt hij. ‘Een school waar wel vrolijke kinderen zijn.’

Het gebeurde in minder dan een nanoseconde. Timon wilde met de andere kinderen op het springkussen. ‘Nu mag ik ook meedoen’, snauwde hij.

‘Hé joh’, zei Jip. ‘Niet zo duwen, vraag het gewoon.’ Timon reageerde als door een wesp gestoken. Stampvoetend liep hij de gymzaal uit. ‘Ik had het al gevraagd!’, gilde hij.

Timon voelde zich afgewezen. Onbegrepen. Het gebeurt wel vaker de laatste tijd. Zoals gisteren tijdens de pauze. Timon en Joshua speelden verstoppertje. Joshua was de zoeker en telde af: ‘één, twee, drie...’. Maar toen hij zijn ogen opende voor hij bij ‘tien’ was, ging het mis. ‘Nee, nee! Jij speelt vals’, reageerde Timon bars. Joshua, onbewust van wat hij fout had gedaan, droop af. Dan maar geen verstoppertje met Timon, zag je hem denken. Beteuterd bleef Timon achter. ‘Ik wil ook vrienden, juf. Net als gewone kinderen’, stamelde hij. Zijn grote donkere ogen stroomden vol.

‘Vriendschap is de bron van de grootste vreugd, zonder vriendschap is zelfs het meest aangename streven vervelend,’ schreef theoloog Thomas van Aquino ooit treffend.

Tegelijk blijkt vrienden maken én houden niet altijd makkelijk. Zeker voor kinderen met autisme is het vaak sociale topsport en dat terwijl ook zij hunkeren naar contact. Al die nuances, waarover je constant moet nadenken. Subtiele non-verbale uitingen zoals oogcontact, intonatie en gebaren, die je zomaar kunnen ontgaan. Beeldspraak, die je maar moet zien te ontcijferen. En dan nog vragen als: wanneer neem je initiatief tot een gesprek en over welk onderwerp? Hoe troost je de ander als hij verdrietig is en wanneer is het gepast om iemand aan te raken? Vriendschap heeft zoveel ongeschreven regels, die mensen zonder autisme bijna automatisch lijken te kennen. Voor Timon en de andere kinderen uit mijn klas kost het doorgronden daarvan veel meer moeite. Dat maakt onzeker. Daarbij komt nog dat de meesten niet bij elkaar in de buurt wonen en dus na school niet kunnen afspreken. Of na een lange busrit zo moe en overprikkeld thuiskomen dat samenspelen er niet meer in zit.

Toch kunnen ook kinderen met autisme betekenisvolle vriendschappen ontwikkelen. Een vriend met autisme is dikwijls een trouwe en eerlijke vriend: What you see, is what you get. In tegenstelling tot wat wordt gedacht, zijn mensen met autisme vaak erg gevoelig voor hun omgeving, al is het voor hen niet altijd gemakkelijk die gevoelens op de juiste manier te verwerken en te delen. Wat dan nodig is, is een uitgestoken hand. Begrip, geruststelling, geduld en een luisterend oor.

Stilletjes wacht ik op het bankje aan de andere kant van de kleedkamer. Als Timon na een tijdje weer wat rustiger is, vraag ik: ‘Welk spelletje heb jij vandaag meegenomen?’

‘Monopoly’, antwoordt hij schuchter.

‘Nou, dat willen je klasgenoten vast wel spelen’, zeg ik. ‘Kom, dan gaan we kijken wie de gelukkigen worden.’

Niet veel later klinkt uit de klas een hartverwarmend gelach. Een gelukzalig gevoel stroomt door mijn lijf. Aan de vrolijke hoge gilletjes hoor ik dat Timon zijn roedel heeft teruggevonden.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden