Opinie Digitale heropvoeding

Tijd voor een Schijf van Vijf bij gebruik van mobieltje

Technologie laat zich geen halt toeroepen. Maar we kunnen er wel op een andere manier mee omgaan. Dit betoogt Michiel Dijkman, hoofd maatschappelijk verantwoord ondernemen bij Samsung Nederland.

Het lifestyle-evenement Masters of LXRY in 2018 in de Rai in Amsterdam. Beeld Marcel van den Bergh/de Volklskrant

De manier waarop we contact kunnen hebben met familie op vakantie is eenvoudiger dan ooit: zelfs op 10 kilometer hoogte kunnen we appen. We staan er bijna niet meer bij stil dat technologische ontwikkelingen ons veel gemak hebben gebracht, zowel zakelijk als privé. Het wordt zelfs zo gemakkelijk dat we ‘spannende’ offline interactie met elkaar steeds vaker proberen te omzeilen: het kletspraatje verdwijnt (Volkskrant Magazine 20 juli). We staan daarom op een punt dat een goede digitale (her)opvoeding nodig is om met elkaar te bepalen wat onze omgangsnormen online en vooral ook offline dienen te zijn. En daarbij hoort ook om af en toe bewust offline te zijn.

Kort gezegd: het gemak waarmee technologie ons kan ‘redden’ uit sociaal ongemakkelijke situaties, maakt dat we niet meer leren om hiermee om te gaan in situaties die erom vragen. Op de onderzoeksvraag uit de Technologiebarometer 2019 hoe men contact onderhoudt met familie en vrienden, blijkt dat WhatsApp- en Messengerdiensten op de eerste plaats staan, gevolgd door telefonisch contact en dan pas face to face.

Angst

Jongeren kunnen hierdoor bijvoorbeeld ‘telefoonangst’ ontwikkelen, wat hen in de problemen brengt zodra ze moeten gaan werken. Dit is een zorgelijke ontwikkeling die het best kan worden ondervangen met digitale (her-)opvoeding.

Digitale opvoeding gaat namelijk ook over het leren om digitaal ‘aan’ of ‘uit’ te staan. Hulpmiddelen als schermtijdapps, in-traffic-reply en instellingen voor niet-storen kunnen hier een rol in spelen. Uiteindelijk gaat het erom dat ieder mens zich bewust is van mogelijke negatieve effecten en daar ook naar kan handelen.

Ook voor ouders of docenten is het nog geen uitgemaakte zaak dat zij zich bewust zijn van hun eigen gedrag. Uit recent onderzoek van Jantje Beton bleek dat 34 procent van de ouders geregeld – en vaak onbewust – de smartphone erbij pakt als ze bij hun kroost zijn, terwijl juist bij kinderen geldt: ‘Goed voorbeeld doet goed volgen’.

De voorwaarde om tot goede digitale opvoeding te komen, is dat we met elkaar omgangsnormen overeenkomen van wat ‘goed’ is. Het gebruik van digitale middelen is naar mijn idee goed, zolang je het ‘met mate’ doet. Maar wat deze mate dan is, dat is nog geen gegeven.

Tijd

Het ontwikkelen van nieuwe omgangsnormen kost tijd. Maar met elkaar praten over, en elkaar aanspreken op, een gezonde of wenselijke uitkomst van ons gedrag draagt hier zeker aan bij. Wetenschappers, opvoeders, beleidsmakers, docenten, jongeren, ontwikkelaars van technologie: samen moeten we komen tot nieuwe, breed gedragen, normen en waarden in een digitaal tijdperk. Net zoals we door de Schijf van Vijf weten wat gezond eten is, zouden we ook zoiets moeten hebben voor ons digitale consumptiepatroon.

Belangrijk is ook om te weten wat je zelf kan doen. Het uitzetten van push-meldingen hielp mij enorm, net als het opstellen van regels voor thuis en op de werkvloer. App bijvoorbeeld niet terwijl je met iemand aan het praten bent, aan tafel zit om te eten en plan een belafspraak in met je collega in plaats van te mailen.

Terugkomend op het kletspraatje: daag jezelf eens uit door één dag per week geen telefoon te gebruiken wanneer je in de bus of trein onderweg bent. Hoe? Zet je vliegtuigmodus eens aan terwijl je in de trein zit.

Het is naïef om te denken dat technologische ontwikkelingen tot een halt gebracht moeten worden. Technologie maakt het leven op veel manieren eenvoudiger, efficiënter of goedkoper. Ik zal vanaf mijn vakantieadres dus wel een aantal foto’s naar mijn ouders appen. Maar ik ga ook heel bewust mijn smartphone in het kluisje op de hotelkamer leggen en een praatje aanknopen met mijn buurman op het strand. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden