Tien keer ja tegen Turkije

Geert Wilders heeft tien 'argumenten' waarom Turkije niet bij de EU moet. Die kloppen niet.

Geert Wilders schrijft in zijn opiniestuk in de Volkskrant van 17 november waarom Turken wat de PVV betreft nooit lid mogen worden van de EU. Hij geeft tien argumenten tegen een Turkse toetreding tot de EU. Wij willen zijn 10 argumenten bespreken en weerleggen.

Ten eerste noemt Geert Wilders Turkije een islamitisch land. Turkije is echter geen islamitisch land maar een seculiere republiek en heeft als grondslagen de beginselen van de Franse Republiek en de idealen van de Verlichting. Turkije is lid van de Raad van Europa en gebonden aan het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens, waarbij de gelijkheid van alle burgers, ongeacht hun geloof en etnische afkomst, voorop staat. Dat de meeste Turken moslim zijn is net zo relevant voor een Turks lidmaatschap als het Grieks-orthodoxe geloof van de meeste Grieken of het katholicisme van de meeste Polen.


Ten tweede is het argument van nog meer ongecontroleerde massa-immigratie naar West-Europa niet onderbouwd. Het is nog maar de vraag hoeveel Turken daadwerkelijk naar West-Europa zullen komen. na een Turkse toetreding. Overigens is het gebruik maken van het vrij verkeer binnen de EU is nu net het grootste fundament van de EU en haar welvaart. Dit aanduiden als ongecontroleerde massa-immigratie is per definitie onjuist. Juist het streven naar een optimale allocatie van arbeid, kapitaal en productiemiddelen binnen de EU voor de bijna 500 miljoen EU-burgers biedt waarborgen voor Europa’s toekomstige welvaart, zeker gelet op het probleem van de vergrijzing in Europa.

Verder is dit argument bezoedeld door het inmiddels bekende mantra van Wilders dat de islamitische cultuur achterlijk en ongewenst is. Voorts gaat hij uit van een kunstmatig in het leven geroepen mythe, vooral in zwang na 11 september 2001, dat de Europese cultuur is gestoeld op de christelijk-joodse en humanistische cultuur.

Wilders meent verder dat de Westerse beschaving beter is dan een cultuur gebaseerd op 'islamitisch imperialisme en barbarisme'. Maar de EU is een economische unie gestoeld op gemeenschappelijke waarden zoals democratie, rechtsstaat en respect voor mensenrechten. De EU is geen theocratische gemeenschap, maar gestoeld op de scheiding van religie en staat. Wilders gaat uit van een statisch cultuurbegrip en gaat voorbij aan het gegeven dat culturen en beschavingen elkaar beïnvloeden. Turkije is daar juist een zeer goed voorbeeld van.

Of Wilders en de PVV het nu leuk vinden of niet, Turkije maakt nu eenmaal al meer dan zes eeuwen deel uit van Europa en is al eeuwenlang onderdeel van de Europese (machts)politiek. Turkije werd door de andere Europese mogendheden al bij het Verdrag van Karlowitz van 1699 en tijdens het Congres van Berlijn in 1878 aangemerkt als een Europese mogendheid.

Het Associatieverdrag tussen de EEG en Turkije uit 1963 waarbij Turkije het lidmaatschap van de EEG werd toegezegd en de start van de toetredingsonderhandelingen in 2005 zijn een logisch uitvloeisel van deze geschiedenis. Dit verdrag is een harde internationale toezegging waarbij Turkije als Europees land toetredingswaardig is bevonden. Ook de voorganger van Turkije, het Ottomaanse Rijk, is nooit een sharia-staat geweest, integendeel. Het Ottomaanse Rijk was een multicultureel en multi-etnisch imperium waarbij wij zelfs de bewering voor onze rekening durven te nemen dat het Ottomaanse Rijk was gestoeld op de islamitisch-christelijk-joodse en Turks-humanistische cultuur.

Het is ironisch te lezen dat Wilders het heeft over islamitisch imperialisme en barbarisme, terwijl het de Ottomanen waren die de in Europa vervolgde Joden een veilig onderdak boden in hun land. Deze traditie zette zich ook voort in de jaren 30 van de 20e eeuw en de Tweede Wereldoorlog, toen vele Duitse wetenschappers en Joden uit Europa door de jonge Turkse Republiek een veilig onderdak werd geboden. Ten aanzien van dit argument willen wij tot slot nog het rapport uit 2004 van de WRR (Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid) genaamd De Europese Unie, Turkije en de Islam in herinnering brengen.

De conclusie van dit rapport bevatte onder andere de duidelijke constatering dat Turkije religieus en cultureel een aantal karaktertrekken vertoont die sterk overeenkomen met die van sommige delen van Europa. Daarnaast werd geconcludeerd dat het uitsluiten van Turkije op basis van culturele of religieuze criteria, geïnspireerd door de ideeën van Huntington, niet terecht is. Het vermeende on-Europese karakter van Turkije is volgens het rapport een constructie die is gebaseerd op een uiterst wankele definitie van een Europese of 'westers' beschaving en op een slecht begrip van de Turkse werkelijkheid.


Ten derde, het argument dat een Turks lidmaatschap van de EU Europa miljarden zal kosten die opgehoest moeten worden door de Nederlandse belastingbetaler onjuist. Turkije is volgens cijfers uit 2008 van de Wereldbank en het IMF op grond van nominale bnp- criteria de zesde economie van Europa en de zeventiende economie van de wereld.
Als gevolg van de reeds bestaande douane-unie tussen de EU en Turkije ging 56,3 procent van de export van 132 miljard dollar van Turkije naar de EU, terwijl 40,3 procent van de Turkse import van 202 miljard dollar uit de EU kwam.

In de periode tussen 2005 en 2008 ontving Turkije 66 miljard dollar aan buitenlandse investeringen waarbij Nederland een van de grootste investeerder was. Turkije behoort eveneens tot de G-20. Een Turks lidmaatschap voor 2017 zal er niet inzitten en tegen die tijd zal Turkije economisch weer verder ontwikkeld zijn. De EU heeft overigens het plan om de uitgaven via de Landbouwfondsen en Structuurfondsen drastisch te hervormen en te verminderen, waardoor de uitgaven aan Turkije dus mee zullen vallen. Wilders gaat met zijn economisch argument voorbij aan de economische realiteit van Turkije in de 21ste eeuw. Het ligt veel meer voor de hand dat Turkije als grote markt met haar economische groeimogelijkheden Europa per saldo meer op zal leveren.

Ten vierde is het argument dat Turkije als groot land via het Europarlement meer invloed zou krijgen op de Nederlandse wetgeving dan de Nederlanders zelf is onjuist. Tegen de tijd dat Turkije lid zou worden zal de EU waarschijnlijk bestaan uit ongeveer 30 lidstaten. Turkije zou ongeveer net zoveel Europarlementariërs krijgen als Duitsland.

Zelfs in het systeem van besluitvorming van gekwalificeerde meerderheid (Verdrag van Lissabon) heeft Turkije in haar eentje nooit de mogelijkheid om Europese besluitvorming er door te drukken. In de huidige EU hebben Duitsland, Frankrijk en bijvoorbeeld Spanje veel afgevaardigden in het Europarlement. Daar doet men ook niet moeilijk over. Wat maakt Turkije anders? Zeker nu Turkije zoals gezegd een seculiere staat is die geen islamitische wetgeving kent. Het argument van Wilders is daardoor niets anders dan stemmingmakerij.

Ten vijfde, het argument dat Europa niet moet grenzen aan 'boevenlanden' zoals Iran en Syrië is niet overtuigend. Allereerst niet omdat het niets van doen heeft met de toetredingswaardigheid van Turkije zelf. Voorts niet omdat het grenzen aan landen met een dubieuze reputatie in het verleden ook geen beletsel is geweest voor de EU om uit te breiden.
Denk aan de uitbreiding met Polen en de andere voormalige Oostbloklanden, die grenzen aan landen zoals Wit-Rusland en Servië. In het verleden grensde de EEG aan het Spanje van dictator Franco en het Griekenland van het Kolonelsbewind. De uitbreiding van de EEG/EU heeft juist een stabiliserend en democratiserend effect gehad op deze voormalige 'boevenlanden'.

Ook de buurlanden van de EU profiteren van goed nabuurschap en handel met de EU. De wens van Wilders om Turkije te reduceren tot een buffer tussen Oost en West is abject. Turkije heeft als gewaardeerd NAVO-bondgenoot, zoals Wilders zelf beaamt, meer dan 57 jaar een bijdrage geleverd aan de veiligheid van West-Europa en Nederland en doet dat nog steeds, schouder aan schouder met Nederland in bijvoorbeeld Afghanistan.
Het zou van grote onrechtvaardigheid getuigen om voormalige vijanden uit het Warschaupact te laten delen in de welvaart en veiligheid van Europa en Turkije daarvan uit te sluiten.

Het zesde argument van Wilders is met één blik op de kaart van Europa helemaal een gotspe. Geen enkele Europeaan kan met droge ogen beweren dat Cyprus wel in Europa ligt en Turkije niet. Bovendien is Turkije al lid van de Raad van Europa en is op alle terreinen zoals economie, wetenschap, onderwijs, kunst en sport volledig geïntegreerd in Europese instituties en samenwerkingsverbanden. De EEG/EU heeft de toetredingswaardigheid van Turkije al beoordeeld in 1963 met het ondertekenen van het Verdrag van Ankara en de start van de toetredingsonderhandelingen in 2005. Turkije is gekwalificeerd als Europees land en daarmee is de discussie over het wel of niet buiten Europa liggen van Turkije een gepasseerd station. Juist de door Wilders bejubelde 'westerse' beschaving en de beginselen van een rechtsstaat brengen met zich mee dat internationale verdragen gerespecteerd moeten worden. Wat Wilders wil is het veranderen van de spelregels nadat de wedstrijd al is begonnen. Dat is unfair en verwerpelijk.

Ook de suggestie dat morgen wellicht andere moslimlanden als Marokko, Algerije of Tunesië aan de deur kloppen is feitelijk en juridisch onmogelijk. Marokko heeft namelijk al een verzoek tot lidmaatschap ingediend in 1987. Deze aanvraag is afgewezen omdat Marokko buiten Europa ligt en daarmee niet toetredingswaardig was volgens het Verdrag van Rome. Aldus is ook een lidmaatschap van Algerije en andere 'moslimlanden' uitgesloten.

Het zevende argument van Wilders inzake de criteria van Kopenhagen kan ook geen reden zijn om Turkije buiten de deur te houden. Met de start van de toetredingsonderhandelingen in 2005 heeft de EU al bevestigd dat Turkije voldeed aan deze criteria. Dat de Turkse democratie nog gebreken vertoont is geen reden om de algemene kwalificatie van Turkije buiten beschouwing te laten.

De EU heeft bij de toetreding van landen zoals Polen, Roemenië, Bulgarije en in het verleden met Griekenland, Spanje en Portugal juist willen bereiken dat deze landen door een lidmaatschap hun democratie verder ontwikkelden en stabiliseerden. Ook Het standpunt van Wilders om het Turkse leger invloed te laten behouden op de Turkse politiek en democratie is onbegrijpelijk. Vooral nu Wilders zichzelf zo graag profileert als democraat.

Het is bovendien onjuist dat Turkije slechts door de invloed van het leger een seculier en democratisch land blijft. De reden daarvoor is juist gelegen in de historische, politieke en culturele ontwikkeling van Turkije en de democratische gezindheid van de Turken zelf.
Vergeten wordt dat al tijdens het Ottomaanse Rijk in de 19e eeuw Turkije een constitutionele monarchie werd met een parlement waarin alle onderdanen van het rijk waren vertegenwoordigd. Het Turkse leger heeft twee staatsgrepen gepleegd in 1960 en in 1980. Beide staatsgrepen volgden juist op een gewelddadige polarisatie in de samenleving en politiek tussen links en rechts.

Het was noch in 1960 noch in 1980 het gevaar van een 'islamitische' omwenteling à la Iran die het leger een coup deden plegen. Integendeel, het waren hele Europese politieke tegenstellingen en het daaruit voortvloeiende geweld zoals de strijd tussen Marxisten, Leninisten, Maoïsten en nationalisten.

Een zeer recent onderzoek van de gerenommeerde Sabanci Universiteit in Istanbul gaf als resultaat dat slechts 10 procent van de Turken voor invoering van de sharia is. De overgrote meerderheid van 90 procent van de Turken kiest aldus voor de huidige seculiere democratische rechtsstaat.

De regering Erdogan is momenteel hard bezig om de rol van het leger terug te dringen uit de politiek en het lijkt er op dat ook het leger zelf heeft geaccepteerd dat zij verre dient te blijven van de politiek. De regering van Erdogan heeft gezorgd voor vergaande democratische hervormingen, hoewel nog verre van compleet, mede gelet op het onderhandelingsproces met de EU.

47 procent van de Turken heeft in de laatste verkiezingen op de partij van Erdogan gestemd in vrije en eerlijke verkiezingen. De Turkse premier Erdogan betitelen als radicale islamitische politicus doet geen recht aan de Turkse politieke werkelijkheid en valt te vergelijken met het betitelen van premier Balkenende als christen-fundamentalist.

Ook het achtste argument van Wilders is onjuist en getuigt van een bevooroordeelde kijk op het probleem Cyprus. Ook Wilders doet alsof het probleem op Cyprus is begonnen in 1974, toen Turkse troepen op het eiland landden. De aanwezigheid van het Turkse leger op Cyprus is een gevolg van het probleem en geen oorzaak ervan.

De republiek Cyprus is gesticht door de ondertekening van de Verdragen van Zurich in 1959 door Griekenland, Turkije, Groot-Brittannië en de vertegenwoordigers van de Turks-Cyprioten en Grieks-Cyprioten. Hierbij is het zogenaamde Garantieverdrag van belang. Volgens dit verdrag staan de verdragssluitende landen garant voor de instandhouding van de nieuwe republiek Cyprus en de veiligheid van de Turkse en Griekse gemeenschappen op het eiland. In 1960 werd de Cypriotische Grondwet aangenomen.

Saillant detail is dat volgens deze grondwet (die nog steeds van kracht is) Cyprus geen lid mag worden van internationale organisaties waarvan niet Turkije en Griekenland beiden lid zijn en waarbij beide gemeenschappen in moeten stemmen met een dergelijk lidmaatschap.
Het zijn de Grieks-Cyprioten geweest die in de jaren tussen 1960 en 1974 de Turks-Cyprioten op het eiland hebben onderworpen aan etnische zuiveringen met als gevolg dat de Turks-Cyprioten tegen 1974 bijeengedreven zaten in kleine enclaves. De klap op de vuurpijl was de staatsgreep in juli 1974 door Nikos Sampson van de EOKA-B (een paramilitaire strijdgroep van de Grieks-Cyprioten), gesteund door de Junta in Athene. De bedoeling hiervan was om Cyprus aan te sluiten bij Griekenland.

De Turkse 'bezetting' is een reactie geweest op deze historische feiten. De vergelijking van de aanvallen van de NAVO op Servië naar aanleiding van de etnische zuiveringen in Kosovo liggen voor de hand. Wilders gaat ook voorbij aan het feit dat de EU in strijd met haar eigen spelregels Cyprus heeft laten toetreden zonder dat het land haar eigen conflict had opgelost. Bovendien was de toetreding van Cyprus tot de EU in strijd met het internationaal recht.

Wilders vergeet ook even te melden dat de Turks-Cyprioten in 2004 massaal voor het VN-plan tot hereniging hebben gestemd. Dit was een voorwaarde van de EU. De Grieks-Cyprioten stemden massaal tegen. Desondanks mochten de Grieks-Cyprioten toetreden tot de EU en bleven de Turks-Cyprioten totaal geïsoleerd ondanks toezeggingen van de EU dat het embargo zou worden opgeheven als de Turken voor het VN-plan zouden stemmen.

De constatering van Wilders dat niemand de Turkse Republiek Noord-Cyprus erkent doet niets af aan deze feiten. Tot slot kan nog vermeld worden dat de onderhandelingen tussen de Turks-Cyprioten en Grieks-Cyprioten onder VN-vlag nog steeds doorgaan. Cyprus kan geen argument zijn tegen een Turkse toetreding. Het is de EU geweest die willens en wetens Cyprus in strijd met het internationale recht heeft toegelaten.

Het is nu aan de EU om allereerst haar eigen toezeggingen na te komen en tegelijkertijd druk op de Grieks-Cyprioten uit te oefenen om een akkoord te sluiten met de Turks-Cyprioten.

Het negende argument over de behandeling van minderheden in Turkije is eveneens een non-argument. Juist de toenadering tot de EU heeft ervoor gezorgd dat de behandeling van minderheden is verbeterd in Turkije. Dankzij de vele hervormingen sinds 2002 is er een enorme sprong voorwaarts gemaakt ten aanzien van de Koerden en bijvoorbeeld ook met betrekking tot de Christenen.

Zoals gezegd is Turkije een seculiere republiek. Als gevolg van het vormen van een natiestaat naar Europees model is Turkije na de 1e wereldoorlog veranderd van een multiculturele en multi-etnische staat in een meer homogene samenleving.
Koerden hebben onder de regering Erdogan steeds meer culturele en andere rechten gekregen. Ten aanzien van de Koerden is momenteel een heftig debat in het parlement gaande over een verdergaande handreiking naar de Koerden waarbij het streven is om een nieuwe meer democratische grondwet op te stellen, opdat alle Turkse staatsburgers meer vrijheden kunnen genieten.

Het erkennen van de Armeense genocide is geen toetredingscriterium tot de EU en is dat ook nooit geweest. Belangrijk is dat Turkije en Armenië recentelijk in Zwitserland hebben besloten om weer diplomatieke banden aan te knopen en de relaties te herstellen. Onderdeel van dit akkoord vormt het instellen van een onafhankelijke commissie van historici die moeten onderzoeken of er sprake was van een genocide.

Turkije heeft herhaaldelijk aangegeven de uitkomst van een dergelijk onderzoek te aanvaarden en daarnaar te handelen. Het zou de EU sieren om de hernieuwde contacten tussen de Turken en de Armeniërs te steunen en hen in staat te stellen om de wonden samen te helen. Dat lijkt ons vruchtbaarder dan, zoals Wilders doet, het als oneigenlijk argument tegen toetreding te gebruiken.

Het laatste argument van Wilders, namelijk de kwestie van draagvlak onder de bevolking, is evenmin acceptabel. Het proces van Europese integratie om daardoor de vrede, veiligheid en welvaart te bevorderen in Europa is juist begonnen als een project van bovenaf door politici met lef, visie en verantwoordelijkheid.
Het is aan de politici om met juiste feiten en argumenten dit draagvlak te bevorderen en niet, zoals Wilders doet, zich achter populisme te verschuilen, dat juist ontstaat door onjuiste (historische en culturele) feiten en angst uit te dragen.
Bovendien dient Turkije gelijk te worden behandeld als alle andere kandidaat-lidstaten. Enkel een referendum houden over een Turkse toetreding en andere kandidaten buiten schot te laten riekt naar hypocrisie.
Kortom, Turkije is geen Paard van Troje. Integendeel, als Wilders ook maar enige moeite zou nemen om de geschiedenis van de betrekkingen tussen Turkije en Nederland te bestuderen, zou hij dienen te weten dat onze vader des vaderlands Willem van Oranje in een brief aan de Ottomaanse Sultan Selim II om hulp tegen de Spanjaarden vroeg. Hij zou kunnen weten dat het Ottomaanse Rijk heeft bijgedragen aan het ontstaan van de Protestantse naties in Europa door de Ottomaanse strijd tegen de Katholieke Liga en Spanje.
Wij raden Wilders aan bij zijn volgende bezoek aan de VS het Huis van Afgevaardigden in Washington te bezoeken. Dan kan hij namelijk zien dat daar een marmeren beeld hangt van de Turkse Sultan Soeleiman de Grote tussen 22 andere historische wetgevers zoals Justinianus en Hugo Grotius, als inspirator van het Amerikaanse (westerse) rechtsstelsel. Een fraai voorbeeld dat de wereld niet zo zwart-wit in elkaar steekt als Wilders ons wil doen geloven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden