Opinie

Tien jaar na de Brexit: 'wat de Britten kunnen, kunnen wij ook'

Wat betekent de mogelijke Brexit op den duur? In de Britse krant The Guardian schetst Natalie Nougayrède de viering van tien jaar Brexit in 2026.

Beeld anp

Een UKIP-premier viert tien jaar soevereiniteitsreferendum met vuurwerk. Hoe ziet de wereld er uit? En Groot-Brittannië en Europa?

Europa is ten prooi gevallen aan geopolitieke rivaliteit. Een groot deel van Europa is nu onderdeel van China's 'One Belt' nieuwe zijderoute, die infrastructuurprojecten in heel Eurazië omvat. Griekenland en Bulgarije zijn toegetreden tot Ruslands Orthodoxe Unie, een project dat wordt omschreven als een 'culturele en spirituele beschaving'.

De Franse president Marine Le Pen bereid zich voor op haar herverkiezing. Ze kwam in 2022 aan de macht met een anti-mondialiserings- en anti-immigratieagenda. Het snel door haar georganiseerde 'Frexit'-referendum maakt een onmiddellijk einde aan het Europese project, dat in 1957 begonnen was. Zonder Frankrijk, geen unie. Le Pens slogan was: 'Wat de Britten kunnen, kunnen wij ook.'

Duitsland heeft zijn leiderschapspositie opgegeven. Na het Britse vertrek uit de EU kwam de Duitse dominantie steeds meer onder vuur te liggen. Daarop heeft Duitsland zich gericht op het ontwikkelen van nieuwe exportmarkten in Azië en het zuiden, en immigratiequota ingevoerd om zijn demografische problemen op te lossen.

De afgelopen tien jaar bleven slechts twee Europese staten gevrijwaard van extreemrechtse of populistische partijen in de regering: Noorwegen en Spanje. In alle andere landen hebben protectionistische en anti-mondialiseringspartijen verkiezingsdoorbraken beleefd. Groot-Brittannië zelf kwam er na de Brexit snel achter dat de 'speciale relatie' met de VS weinig inhield, zeker nu Amerika zich zelf van de Oude Wereld had afgekeerd.

Amerika richtte zijn energie op Azië, waar de competitie met China intens was. President Trump had de Brexit verwelkomd, net als Poetin, onder wiens technocratische opvolger Rusland de versplintering van Europa bleef uitbuiten. Uiteindelijk opteerde Groot-Brittannië ook voor China en herdoopte het Heathrow in Xi Jinping Airport. Chinees geld stroomde binnen en de druk op de Britse media nam toe.

Het toekomstige 'Xi Jinping Airport' Beeld anp

Tien jaar na de Brexit begint de herinnering aan de EU te vervagen. Sommige schoolboeken beschrijven het als mislukt bureaucratisch experiment dat de test van de 21ste eeuw niet kon doorstaan. Er is geen oorlog in Europa, maar solide allianties zijn uitgehold. Met de verdwijning van de EU en het verlies van Amerikaanse belangstelling in het continent verloor de NAVO zijn politieke basis.

Europese landen gaven ook geen cent meer om Amerikaanse garanties - omdat ze die niet meer vertrouwden en omdat het anti-Amerikanisme even snel was gegroeid als het populisme. Oók in de Baltische landen, die door Rusland succesvol waren gedestabiliseerd met een cocktail van corruptie, intimidatie en manipulatie van Russische minderheden.

Vandaag is er vuurwerk boven de Thames om tien jaar Brexit te vieren. Maar de Britse vrijheid is een holle slogan - het land leeft aan de rand van een instabiel continent waar nationalistische spoken weer rondwaren. Grote machten proberen kleine te intimideren, of hun loyaliteit te kopen. Muren zijn gebouwd.

Europa heeft nu een zuidelijk ijzeren gordijn om immigranten uit Afrika en het Midden-Oosten - waar de Dertigjarige Oorlog nog in volle gang is - tegen te houden. Europa heeft zijn pogingen een speler op het wereldtoneel te zijn allang opgegeven. Het wordt van binnenuit uiteengereten en is een speelbal van externe machten geworden. Maar u begrijpt dat dit slechts fictie is, toch?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden