ColumnHaro Kraak

Thierry Baudet staat met zijn Forumland – o ironie – dicht bij zijn tegenstanders

null Beeld

Thierry Baudet is niet geradicaliseerd. Nee, de wereld is gek geworden.

Die stelling verdedigt Baudet deze week in een ‘zomeressay’, waarin hij een aantal rabiate theorieën opvoert. Zo meent hij dat we binnenkort alleen nog online kunnen door onze biometrische gegevens op te geven. Quatsch, natuurlijk, maar helemaal hallucinant is het gevolg: dat ‘een semiverplichte vaccinatie ook een semiverplichte toegangseis wordt tot het gebruik van het internet’.

Semiknap verzonnen, op zich.

Hoe ver Baudet inmiddels is afgedreven van het niet-radicale deel der mensen kunnen we – onder veel meer – afleiden aan het feit dat hij zich alleen nog maar verstaanbaar kan maken voor een klein clubje eensgezinden. Geaccepteerde kennis zet hij tussen aanhalingstekens, zoals ‘vaccin’. Hij twijfelt aan het idee van de werkelijkheid en praat in termen van wij en zij, waarbij zij in een ‘clownworld’ leven.

Die kloof ervaart Baudet inmiddels als dermate vermoeiend dat hij hem het liefst niet meer zou overbruggen. ‘Ik word nu vaak wakker met een idee, mijn god, hoe kom ik weg?’, zei Baudet laatst in zijn YouTube-programma Het Forum. ‘Hoe ontsnap ik? Aan dit net dat dichtgaat.’

Op naar Forumland dus. Ooit wellicht een fysieke plek – als het aan Baudet ligt, is Groningen een geschikte plek – maar tot die tijd een ‘virtueel land’, waar leden en sympathisanten van FvD door middel van een app met elkaar kunnen daten, boreale bungalowtjes kunnen boeken, hun tweedehands Saabs aan elkaar kunnen verkopen, een Forumgezinde kapper of school uitzoeken, enzovoorts. Misschien zelfs met een eigen cryptomunt en eigen wetten – het gezag erkent Baudet niet meer. Om zo alles binnen de eigen kring te houden, een parallelle samenleving.

Het is van een bitterzoete ironie dat Baudet niet lijkt te beseffen hoe dicht hij daarmee bij zijn tegenstanders staat. Zo is er onder progressieve zwarte Amerikanen de Buy Black-beweging, aanhangers ervan kopen alleen nog van zwarte ondernemers. In een aflevering van de Netflix-serie Trigger Warning probeert rapper, activist en vriend van Bernie Sanders Killer Mike om drie dagen geheel zwart te leven. Van smartphone en eten tot wc-papier: elke uitgegeven dollar moet terugvloeien naar de zwarte gemeenschap. Een onmogelijke opgave, blijkt op dag 2, als hij op een bankje moet slapen omdat er geen geschikt hotel is in het stadje Athens.

Volgens Killer Mike waren zwarte Amerikanen tijdens de rassensegregatie economisch gezien beter af, omdat er toen noodgedwongen voor alles wat je nodig had een zwarte voorziening was. Later werden al die zaken weggeconcurreerd door grotere, ‘witte’ bedrijven.

Natuurlijk is er in het geval van een onderdrukte minderheid wat voor te zeggen het geld langer in de gemeenschap te houden, eigen ondernemingen te steunen. Als gedachtenexperiment is zo’n aflevering waardevol, het zuiverheidsdenken is evenwel verontrustend. In het geval van Baudet en zijn Forumland is het ophokken helemaal bespottelijk, en bovendien naïef en onhaalbaar.

Een groot gevaar voor de democratische rechtsstaat ontstaat wanneer zich binnen de open samenleving gesloten gemeenschappen nestelen met tribale kenmerken, zoals afkeer van bemoeienis van buitenaf, antidemocratische waarden en eigen normen die afwijken van wetten. Dat verzin ik niet, dat staat in een rapport uit 2018 in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken. De auteurs? Afshin Ellian en Paul Cliteur, de Leidse leermeesters van Baudet, de tweede was tot voor kort FvD-senator. De aanbeveling van hun rapport zal geen verbazing wekken: om nader onderzoek te doen naar ‘enclavevorming in relatie tot integratie’.

Ja, de parallelle samenleving was een probleem dat voorheen alleen aan migrantengroepen werd toegeschreven. Daar zat het gevaar, dat moest opgelost, beter geïntegreerd. Nu zien we rechtsradicalen en complotdenkers voortdurend roepen dat zij slachtoffer zijn van medische apartheid, terwijl zij zelf naar segregatie streven en naar een eigen enclave toewerken.

Kijk naar Willem Engel, die zegt dat de parallelle samenleving eraan komt (en die met de donaties van zijn volgers stiekem een stuk land in Spanje heeft bekostigd, de bestemming ervoor onduidelijk); kijk naar de vrouwen van Moederhart die serieus onderzoeken of ze eigen scholen kunnen oprichten om hun kinderen te beschermen tegen de ‘coronawaanzin’; kijk naar De Bataafse Republiek, een appgroep van achtduizend man rond de veroordeelde Micha K. en Wouter R. die de Nederlandse rechtsorde niet meer zeggen te erkennen en een eigen land willen oprichten zonder mondkapjes, vaccins en 5G.

We zijn, mede door sociale media, zo gewend geraakt aan het hebben van een eigen waarheid dat velen denken het recht te hebben niet tegengesproken te worden.

In Nederland hebben we een rijke historie met groepen opdelen in langs elkaar levende zuilen met eigen kranten, sportclubs, partijen en scholen. Hoewel, zeggen historici nu, tijdens die verzuiling leefden we misschien niet zo afgescheiden van elkaar als we destijds dachten en zeiden. Dat werd om strategische redenen zowel door voor- als tegenstanders overdreven – wel zo overzichtelijk.

Nu is de fragmentering veel fijnmaziger en zou het een speerpunt van de politiek moeten zijn om nieuwe enclavevorming tegen te gaan. Niet alleen bij salafisten, refo’s of complotdenkers is dat nuttig, maar ook bij de hoogopgeleide elite die er alles aan doet om de eigen kinderen vooral niet met het rafelige deel van de samenleving in aanraking te laten komen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden