Opinie

'Terugkeer kapitaal naar VS is goed voor iedereen'

Economische groei in de VS en een wat duurdere dollar ondersteunen ook het Europese herstel, schrijft Frank Mettes.

OPINIE - Frank Mettes
Beurshandelaar van de New York Stock Exchange Beeld afp
Beurshandelaar van de New York Stock ExchangeBeeld afp

Valutaproblemen van een aantal opkomende markten trekken sterk de aandacht. In veel commentaren daarop wordt de oorzaak gezocht in de inmiddels begonnen afbouw van het nog steeds sterk expansieve monetaire beleid van de Fed. De reacties van de aandelenmarkten laten zien dat gevreesd wordt dat deze ontwikkelingen een negatieve invloed zullen hebben op het herstel van de westerse economieën. Bij deze inschattingen passen een paar kritische kanttekeningen.

In de eerste plaats moet de oorzaak van de valutaonrust niet worden gezocht bij de heroriëntatie in het monetaire beleid van de Fed. De werkelijke oorzaak is de overbesteding waarin de betreffende opkomende markten zijn terechtgekomen. Die overbesteding uit zich in een veel te hoge inflatie, gecombineerd met grote tekorten op de lopende rekening van de betalingsbalans.

Turkije
Zo had Turkije in 2013 een tekort van liefst 7,5 procent van het bbp en een inflatie van eveneens 7,5 procent. Ook zonder wijziging van het monetaire beleid van de Fed is dat een onhoudbare situatie. In hetzelfde jaar bedroegen de tekorten van Zuid-Afrika en India respectievelijk 6,5 en 3,1 procent, terwijl de inflatie er op 5,8 en 10,1 procent stond.

Met de op stoom komende Amerikaanse economie en het zich voorzichtig aftekenende herstel in de Eurozone is het dus begrijpelijk dat beleggingskapitaal repatrieert. Voor de daardoor getroffen opkomende economieën betekent de kapitaaluitstroom dat zij gedwongen worden maatregelen te treffen die een einde maken aan de overbesteding. Als dat goed wordt aangepakt dan zal dat hun ontwikkeling op de langere termijn alleen maar ten goede komen.

Een geforceerde poging om de wisselkoersen te stabiliseren is overigens geen goede aanpak. De koersen van hun munten zullen omlaag moeten om de handelstekorten weg te werken. Omdat de uitstroom van kapitaal de economische groei zal vertragen, moeten de koersdalingen worden verwelkomd als een mechanisme dat de groeivertraging binnen de perken houdt.

Oplopende inflatie
Mogelijk dat initieel de inflatie erdoor oploopt, maar zelfs daar zitten positieve kanten aan. De reële arbeidskosten zullen er versneld door dalen, wat bijdraagt aan de werkgelegenheid. Het is in dit verband belangrijk dat de werkloosheid in deze landen veel te hoog is. In Turkije 9,7 procent, in India 9,9 procent en in Zuid-Afrika zelfs 24,7 procent.

Een tweede kanttekening is dat de heroriëntatie van beleggers op de VS en Europa verre van een bedreiging vormen voor het economisch herstel in dit deel van de wereld. Zij maakt het met name de VS makkelijker de noodzakelijke wijziging van het monetaire beleid door te voeren, namelijk zonder rentestijgingen die dat herstel zouden kunnen blokkeren.

De kern van dit monetaire beleid is nog steeds het door de Fed met nieuw gecreëerd geld aankopen van waardepapieren. Deze aankopen zijn bekend geworden als 'kwantitatieve versoepeling', en de nu begonnen afbouw ervan als tapering. Als de vraag van de Fed naar waardepapieren daalt, leidt dat tot lagere koersen en daarmee tot hogere rentes. De wegvallende vraag van de Fed zal nu echter compensatie kunnen vinden doordat het uit de opkomende markten terugkerende kapitaal zich onder andere op deze waardepapieren zal richten. Dat helpt te grote koersdalingen en rentestijgingen voorkomen en levert zo een bijdrage aan een voortgaande economische groei in de VS.

Duurdere dollar
Dat biedt dan uiteraard ook weer exportkansen voor de in moeilijkheden verkerende opkomende markten en helpt daarmee ook hun wisselkoersen enigszins te stabiliseren, maar nu wel zonder de monetaire contracties die omvangrijke valutamarktinterventies zouden opleveren.

In het voorgaande ligt besloten dat de dollar in koers wat zal blijven stijgen tegenover de valuta van de opkomende markten. Omdat de conjunctuur en de renteontwikkeling in de VS voorlopen op die in de eurozone zal de dollar ook tegenover de euro stijgen. De voortgaande economische groei in de VS en een wat duurdere dollar zullen ook het Europese herstel ondersteunen.

Aangenomen dat overheden deze keer niet de verkeerde maatregelen treffen, kan zo de terugkeer van internationale beleggers naar de VS, en wellicht ook naar Europa, een welkome bijdrage leveren aan een meer evenwichtige wereldeconomie.

Frank Mettes is econoom en als docent verbonden aan de Universiteit van Amsterdam.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden