Opinie Kinderen van IS

Terughalen IS-kinderen geen plicht overheid

Rutte heeft gelijk: de repatriëring van kinderen van IS-strijders is geen taak voor de regering, betoogt Krijn Lock.

Een IS-strijder deelt een voetbal uit aan een jongen in Syrië. Beeld AP

Emeritus hoogleraar Willem van Genugten cs schreven (O&D, 24 juni) dat, in het veiligheidsbelang van Nederland, kinderen van IS-strijders in vluchtelingenkampen proactief door de overheid moeten worden opgespoord en gerepatrieerd. De staat zou op basis van internationale verdragen hiertoe verplicht zijn.

Op deze lezing van verdragen valt wel wat af te dingen en nog belangrijker: de auteurs stappen veel te gemakkelijk over de praktische bezwaren van hun idealistische oproep heen.

In de ideale wereld zouden kinderen nooit in oorlogsgebied moeten verblijven, en zouden hun ouders er alles aan doen om hen te beschermen. Helaas is de werkelijkheid een stuk weerbarstiger.

Verdragen zoals het EVRM verplichten de Nederlandse staat niet tot handelen in alle gevallen (de zogenaamde positieve verplichtingen). De staat verleent wel consulaire bijstand aan onderdanen in het buitenland en heeft, naast justitieel onderzoek, een zorgplicht bij terugkomst in Nederland. Deze zorg reikt echter niet tot diep in oorlogsgebied. Zeker niet als de ouders er vrijwillig aanwezig zijn.

Praktische bezwaren

Dan blijven de praktische bezwaren over. Over de risico’s van repatriëring uit vluchtelingenkampen stellen de auteurs dat ‘dat praktisch valt op te lossen, zodra de wil daar is om dat te doen’. Hoe ziet men dit voor zich? Een Nederlandse militaire- of inlichtingeneenheid in burgerkleding een kamp in oorlogsgebied insturen dat wordt gerund door extremistische organisaties? Nog even los van het lokaliseren van de kinderen is het opmerkelijk dat de gevolgen hiervan totaal niet zijn uitgedacht.

Niemand mag immers deze kampen in of uit zonder toestemming. Bovendien is afgelopen jaren op gruwelijke wijze aangetoond wat er gebeurt met overheidsdienaren, hulpverleners en journalisten die in de handen van IS of aanverwante groepen vallen. Wellicht kunnen lokale gewapende groeperingen gerekruteerd worden. Maar ook dit is onwenselijk omdat, zodra bekend wordt dat de Nederlandse overheid belang hecht aan repatriëring, dit voor nieuwe consequenties zorgt. De kinderen worden dan een ideaal doelwit voor ontvoering en losgeld met alle gevolgen van dien.

De schrijvers van bovenstaand artikel refereren aan de speech van Mark Rutte over de ‘fundamentele waarden van Europa’. En daarmee slaan ze onbedoeld de spijker op de kop. De Union of Rules in an Unruly World laat zien dat wij in de EU onze waarden moeten verdedigen.

Weerbarstige wereld

Maar het laat ook zien dat we in een weerbarstige wereld leven. In een wereld waar onze normen en waarden niet altijd de standaard bepalen. En waar mensen zich ook heel bewust aan onttrekken door uit te reizen naar het kalifaat. Dit pleit ervoor om de zaken in Nederland goed geregeld te hebben, om mensen de gelegenheid te geven zich te melden bij een consulaat om terug te keren, en om mensen, na mogelijke vervolging, een tweede kans te geven.

Hoe schrijnend de situatie voor onschuldige kinderen ook is, de verantwoordelijkheid ligt in dit geval bij de ouders. Sinds het uitroepen van Islamitische Staat door Abu Bakr al-Baghdadi in de zomer van 2014 is kraakhelder wat er gebeurt met andersdenkenden, vrouwen en kinderen. Iedere uitreiziger die naar het kalifaat trok, had kunnen weten dat hij of zij regelrecht in een religieuze hel terechtkwam. Ik durf zelfs te stellen dat iedereen die vanaf die zomer uitreisde de massa-onthoofdingen, kruisigingen en verkrachtingen onderschreef en mogelijk actief heeft deelgenomen. Immers, IS heeft nooit enige twijfel laten bestaan over haar praktijken en doelstellingen.

Ik onderschrijf daarom de kabinetslijn om uitreizen te ontmoedigen, consulaire assistentie te bieden en de hulpverlening in Nederland op orde te hebben. Maar om de Nederlandse staat verantwoordelijk te maken voor repatriëring, met alle gevolgen van dien, getuigt van een naïef soort schrijftafelrealiteit. Dit is leuk voor een academische exercitie, maar de echte wereld is een stuk weerbarstiger.

Krijn Lock is dreigingsanalist en publicist. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.