COLUMNElma Drayer

Terug in het vaderland verbaas ik me over de massale mondkapjesloosheid

Afgelopen weken verbleef ik in een Zuid-Europees land waar een mondkapjesplicht geldt – uiteraard naast de ook bij ons bekende coronamaatregelen.

Natuurlijk was het de eerste dagen een mal gezicht. En natuurlijk kreeg ik regelmatig een autochtone tik op de vingers vanwege verregaande verstrooidheid. En natuurlijk moest er altijd een voorraadje mee in de damestas voor je weet maar nooit (gebroken koordje!). En natuurlijk is zo’n dracht geen pretje, zeker niet als de temperaturen oplopen.

Maar het gekke is dat het went. Eerste ontdekking: als iederéén er vreemd uitziet, ziet niemand er vreemd uit. Tweede ontdekking: het mondkapje blijkt het besef levend te houden dat dit bijzondere tijden zijn. Dat daarbuiten wel degelijk nog steeds een virus rondwaart, waarmee, zoals we inmiddels weten, niet te spotten valt. Voor zover ik kon overzien deed het mondkapje niets af aan de intermenselijke voorzichtigheid, integendeel. Geen gering voordeel, als je het mij vraagt.

Sindsdien ben ik om. Terug in het vaderland verbaas ik me over de massale mondkapjesloosheid in winkels, in de horeca en op straat. Gevoegd bij de tanende anderhalvemeterdiscipline voelt het hier als het Oude Normaal. Geheel ten onrechte – zie de verdubbeling van de besmettingscijfers in de week die achter ons ligt.

Maar het kabinet is er nog niet uit, begrijp ik. Vrijdag heeft het onder druk van de Tweede Kamer het Outbreak Management Team (OMT) om een nieuw advies gevraagd omtrent de ‘toegevoegde waarde’ van mondkapjes in de openbare ruimte. Dat zal naar verwachting een dezer dagen verschijnen.

Nu heb ik van meet af aan frisse weerzin gehad tegen het legertje wijsneuzen dat precies wist wat het kabinet wel en vooral níét moest doen in de coronacrisis. Als je (nog) geen idee hebt hoe een ongenode gast zich gedraagt, kun je volgens mij weinig méér dan luisteren naar lieden die ervoor hebben doorgeleerd. Helaas blijken zij uitgerekend over de mondkapjeskwestie behoorlijk van mening te verschillen.

Het OMT stelt zich op het standpunt dat een niet-medisch mondkapje amper bescherming biedt; het vreest bovendien dat mensen zich dan nóg minder aan de anderhalve meter zullen houden. Zoals viroloog Marion Koopmans zei in het AD: ‘Het verplichten van mondkapjes is een ingrijpende maatregel die weinig oplost en als je pech hebt juist averechts werkt.’ Haar collega Anne Wensing hoorde ik op NPO Radio 1 zeggen dat mondkapjes ‘een verdere inperking van onze vrijheid’ betekenen. Ook de Nijmeegse burgemeester Hubert Bruls, voorzitter van het Veiligheidsberaad, noemt een mondkapjesplicht ‘erg bezwaarlijk en vooral niet effectief’. Tevens denkt hij dat handhaving lastig zal zijn.

Daartegenover staan gedragswetenschappers die vorige week uit literatuuronderzoek concludeerden dat er géén harde aanwijzingen zijn dat mensen zich lichtzinniger gedragen met een mondkapje om. Zij bevestigden, met andere woorden, het anekdotisch bewijs dat ik vergaarde in dat Zuid-Europese land.

Mocht het kabinet deze week toch besluiten tot een mondkapjesplicht, dan zal het gemor ongetwijfeld enorm zijn. Niet heel gewaagde voorspelling: voornoemde wijsneuzen zullen de maatregel wegzetten als ‘symboolpolitiek’.

Zij hebben een punt. Maar als symboolpolitiek effect heeft, moet je misschien op zoek gaan naar een beter verwijt. 

Lees ook

In Spanje zijn mondkapjes nu een modeartikel
Nu het mondkapje verplicht is in Spanje, is er een ware mondkapjesmode in opkomst. Met Spaanse vlaggen, bloemetjes of een haaienbek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden