Column Laurens Verhagen

Telkens weer dezelfde woorden van de NCTV: dreiging, ontwrichting en het gebrek aan weerbaarheid

Hoeveel noodklokken kun je luiden? Zijn er überhaupt mensen die nog schrikken als iemand weer aan de noodklok hangt? Deze week is het de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) die de – digitale – noodklok luidt. De organisatie geeft jaarlijks een update hoe we ervoor staan in tijden van cyberdreigingen en verregaande digitale afhankelijkheid, het zogenoemde Cybersecuritybeeld Nederland. Dat beeld is niet best. Dit jaar is de kop boven het bericht dat de NCTV zelf naar buiten brengt weer vertrouwd alarmistisch: ‘Ontwrichting van de maatschappij ligt op de loer’. Vrijwel alle vitale processen en systemen in Nederland zijn deels of volledig gedigitaliseerd, schrijft de coördinator, waarbij er ‘nauwelijks terugvalopties of analoge alternatieven zijn’. Dit maakt Nederland kwetsbaar voor digitale aanvallen. De grootste dreiging gaat daarbij uit van landen zoals China, Iran en Rusland, in de vorm van spionage, verstoring en sabotage van bijvoorbeeld gas-, water- of elektriciteitsnetwerken. Dit alles kan tot ‘maatschappij-ontwrichtende schade’ leiden.

Allemaal waar. Het probleem is een beetje dat de toon van de jaarlijkse updates van het Cybersecuritybeeld de laatste jaren steeds hetzelfde blijft. Laten we teruggaan naar 2016. Goed georganiseerde en kapitaalkrachtige beroepscriminelen vormen in toenemende mate een bedreiging voor de digitale veiligheid van burgers, bedrijfsleven en overheid, heette het toen. En in 2017 voegde de NCTV daar ‘statelijke actoren’ aan toe, om ook te concluderen dat de ‘weerbaarheid van individuen en organisaties achter blijft bij de groei van de dreiging.’ En vorig jaar? ‘Er is sprake van een continue digitale dreiging voor de nationale veiligheid. De Nederlandse maatschappij en economie zijn volledig afhankelijk geworden van digitale middelen. De gevolgen van aanvallen en uitval kunnen groot en zelfs maatschappij-ontwrichtend zijn.’ Telkens weer dezelfde woorden: dreiging, ontwrichting en het gebrek aan weerbaarheid. Ook nu weer. Sterker nog: de komende jaren wordt het ‘een uitdaging’ om de weerbaarheid überhaupt op peil te houden. Ondertussen worden zowel de afhankelijkheid van digitale infrastructuren als de dreiging vanuit het buitenland alleen maar groter. Minister Ferd Grapperhaus vindt dat de NCTV een ‘zorgwekkend beeld’ schetst. Hij zal niet de enige zijn. De minister belooft nieuwe maatregelen om – daar komt ie weer – de weerbaarheid te vergroten. Ook moet onderzocht worden ‘of organisaties voldoende bewust zijn van kwetsbaarheden’.

Ik heb al een vermoeden wat het antwoord op die vraag zal zijn. En welke woorden op de bingokaart van volgend jaar staan. Ik kruis alvast ‘weerbaarheid’ aan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden