THE BIG PICTURERob Vreeken

Telkens weeg ik mijn twee werkelijkheden – Turks en Nederlands – tegen elkaar af

Rob Vreeken en Arie Elshout becommentariëren beurtelings het buitenlandse nieuws.

Geen tekort aan mondkapjes in Turkije. Bij de apotheek aan de overkant, hier in Istanbul, kocht ik een doos met vijftig witte exemplaren voor 50 lira - 13 eurocent per stuk. Had ik erom gevraagd, dan zou ik zo twee dozen hebben meegekregen. Turkse burgers kunnen gratis vijf mondkapjes per persoon afhalen.

Verplicht zijn de mondkapjes alleen in winkels en openbare ruimten, maar de autoriteiten roepen op tot gebruik overal op straat, en de meeste burgers geven daar gehoor aan. Ik ook. Het voelt ongepast als gast in dit land de uitzondering op de regel te zijn. Bovendien ben ik er inmiddels aan gewend. Zonder mondkapje voel ik me buiten naakt.

Turkse mannen in het park, toen op 17 mei het uitgaansverbod voor senioren zes uur lang was opgeheven.Beeld Reuters

Het vergroot de gespletenheid van degene die met één been in een vreemd land staat en met het andere gewoon in Nederland. Een aloud verschijnsel, maar met de coronacrisis krijgt het een extra ­dimensie. Voor de supermarkt sluit ik aan achteraan de rij gemuilkorfden en even later zie ik – terwijl de gebedsoproep van de muezzin door de buurt schalt – hoe een bejaarde buurvrouw vanaf haar balkonnetje haar boodschappen in een mandje aan een touw naar boven takelt. Voor ­bejaarden geldt in Turkije al negen weken een ­uitgaansverbod.

Maar even later luister ik weer naar het Nederlandse gekwaak over corona op Radio 1, hoor ik van familie en vrienden in Nederland hoe zij de dagen doorkomen en kijk ik via BVN naar Het Journaal, M en de persconferentie van premier Rutte. Geen gebedsoproep, geen uitgaansverboden, geen mandjes aan een touw en nauwelijks mondkapjes. In Nederland lijkt dat iets voor aanstellers te zijn.

De draagplicht in het ov brengt daar nu enige verandering in. Voor Bert Wagendorp aanleiding maandag korte metten te maken met het ‘nutteloze mondkapje’ en met de ‘sukkels’ die het ding dragen in de trein. Maar in een bijzinnetje staat dat het mondkapje volgens het ministerie van VWS ‘niet jezelf beschermt’, maar ‘wel mensen rondom je kan beschermen’.

Hé, even checken op de site van VWS. En jawel: ‘Een niet-medisch mondkapje beschermt niet uzelf, maar kan de mensen rondom u beschermen als u het zorgvuldig draagt en gebruikt.’

Kan de mensen rondom u beschermen! Nou, dat vind ik nogal wat. Mensen rondom ons beschermen, daar gaat het toch allemaal om? Het geeft me in ieder geval het gevoel dat ik niet voor Piet Snot (!) het masker voor doe, elke keer als ik Siraselviler Caddesi inloop. Net als het feit dat 88 procent van de wereldbevolking leeft in een land waar het gebruik van mondkapjes door de medische autoriteiten wordt aanbevolen. In mijn mondkapjesland merk ik er niets van dat het de mensen nonchalant maakt. Integendeel.

Zo blijft die gespletenheid opspelen, en telkens weeg ik mijn twee werkelijkheden – Turks en Nederlands – tegen elkaar af. Het opsluiten sinds 21 maart van alle 65-plussers en jongeren tot 20 jaar? In Nederland zou het maatschappelijk draagvlak ontbreken. Niet in Turkije. Althans, hier bestaan geen talkshows waarin kritiek wordt geuit op het regeringsbeleid. Laat staan ondernemers die, zoals in Nederland, op televisie oproepen tot een ‘opstand’. Zo’n man zou hier ogenblikkelijk in de gevangenis worden gegooid, wat epidemiologisch gezien niet eens onverstandig zou zijn: hoe meer mensen in isolatie, hoe beter.

Dus hoe zou het komen dat Turkije naar verhouding zeven keer zo weinig coronadoden heeft als Nederland, acht keer zo weinig als Zweden? Door het bejaardenverbod? Door de totale lockdowns, elk (soms extra lang) weekend? Door dat verdomde mondkapje? Of, zoals de Turkse media menen, doordat de regerende AK-partij jarenlang fors heeft geïnvesteerd in de gezondheidszorg en de bouw van moderne ziekenhuizen? Daar is ook nog eens weinig op af te dingen. En dan zijn we terug bij het begin- en eindpunt van alles wat in Turkije gebeurt: het is allemaal te danken aan ­president Recep Tayyip Erdogan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden