Column

Tekirs acrobatiek, meten met twee maten

Column Stephan Sanders

Je kunt ook de vermoorde onschuld uithangen, was mijn eerste, taalkundig zeer Nederlandse reactie, toen ik dinsdag de hartekreet las van Ilhan Tekir, gemeenteraadslid te Gorinchem voor GroenLinks.

Het ex-gemeenteraadslid voor GroenLinks, Ilhan Tekir. Beeld anp

Of beter gezegd, ex-gemeenteraadslid voor GroenLinks, want Tekir is uit de partij gezet nadat hij publiekelijk zijn warme steun had uitgesproken voor de Turkse president Erdogan. Als man met twee nationaliteiten stemt hij ook op de Turks-presidentiële AK-Partij. Dat verraadt een opmerkelijke flexibiliteit van denken, want GroenLinks staat bekend als een seculier-progressieve partij, terwijl de AKP van Erdogan (Partij voor Rechtvaardigheid en Ontwikkeling) een overduidelijk islamitisch-conservatief profiel heeft. Lang is nog gedacht, door goedwillende buitenstaanders als oud-europarlementariër Joost Lagendijk: 'Het is een soort CDA, maar dan op z'n Turks', maar dat bleek wensdenken. De AKP is zeer autoritair in haar werkwijze en extreem conservatief in haar denkbeelden.

Tekir schrijft: 'Ik begrijp niet waarom ik door GroenLinks wordt verstoten', maar mij lijkt dat nou niet zo'n enorm raadsel. Je kunt niet tegelijkertijd twee zulke verschillende partijen dienen, die in bijna elk opzicht lijnrecht tegenover elkaar staan.

Een voorbeeld: twee jaar geleden verbleef ik in het Turkse Bodrum, de liberaal mondaine badplaats. Op dat moment verklaarde de toenmalige Turkse vicepremier van de AKP Bülent Arinc: 'Vrouwen zouden niet moeten lachen in het openbaar. Volgens de islam is dat onrein.' Die uitspraak werd met hoongelach onthaald door de Turkse vrouwen in mijn omgeving, allemaal liberaal-seculier, maar Tekir, toen dus ook gemeenteraadslid te Gorinchem, moet een en ander heel treffend hebben gevonden, want nu, twee jaar later, spreekt hij nog steeds zijn onverdeelde steun uit voor de AKP en Erdogan.

GroenLinks is voortgekomen uit onder andere de PSP, met die beroemde poster van de blote vrouw en de tekst 'ontwapenend'. Hier is geen sprake van een klein verschil van mening, maar van een atmosferische afstand die lichtjaren bestrijkt. Hoe kwam zo iemand bij GroenLinks en hoe kwam GroenLinks bij zo'n man? Beide partijen lijken me hier verre van onschuldig.

Wat zo stoort aan Tekirs aanklacht is de suggestie van xenofobie die hij GroenLinks aanwrijft. Blank Nederlands GroenLinkslid mag van alles zeggen, maar hij, Nederlands-Turks gemeenteraadslid, krijgt meteen te maken met de 'gedachtenpolitie'. Meten met twee maten, het is niet eerlijk en eigenlijk is het racistisch.

Dit is een pijnlijk misverstand. Politieke partijen in Nederland vertegenwoordigen ideeën en standpunten, op grond daarvan trekken zij stemmers en partijleden. De PVV'er die roept: 'Veel meer moslims in Nederland' zou subiet worden geroyeerd, als de PVV zoiets zou kennen als een partijlidmaatschap en ook maar enigszins democratisch was georganiseerd. Je kan binnen een partij steggelen over 1 of 2 procent meer, maar de fundamentele verschillen die Tekir in zijn hoofd weet te verenigen zijn, hoewel acrobatisch, voor geen enkele partij acceptabel.

Het zou pas van racisme getuigen als GroenLinks haar gemeenteraadslid en tevens Erdogan-fan rustig zijn gang had laten gaan, onder het mom: 'Ach, zo'n Nederlands-Turks gemeenteraadslid te Gorinchem, wat doet het er toe.'

Mijn vermoeden is dat de GroenLinkser van enkelvoudige Nederlandse komaf die een diepe sympathie voor Poetin belijdt, al veel eerder was 'verstoten'. Kennelijk heeft zich in verschillende partijen een cynische dynamiek afgespeeld, tussen 'allochtone kandidaten' die veel voorkeurstemmen konden binnenhalen, en de standpunten van die 'allochtone kandidaten', die niet of nauwelijks verenigbaar waren met de officiële partijlijn. DENK. Ja, denk ook aan Kuzu en Öztürk en hun vertrek uit de PvdA. Het zijn voorbeelden van etnisch cliëntelisme, die het idee van een partij als vehikel van politieke ideeën opblazen.

Veel Nederlandse Turken, onder wie Tekir, zijn verbolgen over de Turkse coup tegen Erdogan, en de in hun ogen weinig begripvolle reactie van Nederland. Tekir schrijft: 'Fikse opwinding en zelfs woede over wat Turken in Turkije wordt aangedaan, terwijl je zelf (GroenLinks) Turkse minderheden (...) monddood maakt.' Dat is werkelijk meten met twee maten. We kennen nog steeds niet het precieze aantal leraren, rechters, journalisten en militairen die door het Erdoganbewind in de gevangenis zijn gegooid, na de mislukte coup. Het moet om tienduizenden gaan - mensen die vaak nog steeds spoorloos zijn. En Tekir wordt, nee, niet gemarteld, hij wordt geroyeerd.

Puur Hollands fascisme.

Stephan Sanders is schrijver en columnist. Dit is zijn eerste column in de Volkskrant.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.