tv-recensiearno haijtema

‘Tegenwind’ had de tegenstanders van het windmolenpark in Groningen meer tegengas mogen geven

Arno Haijtema
null Beeld

Zou het kunnen dat Human-documentairemaker Kees Vlaanderen zich het lot van de Groninger Veenkoloniën te veel heeft aangetrokken? Dat hij zich in drie jaar filmen bij het dorp Meeden te veel is gaan identificeren met de twee leidsmannen Jan Nieboer en Jan Hendriks, in hun strijd tegen de komst van een wanstaltig windmolenpark? Dat hij het, net als hun medestanders, nauwelijks kon verkroppen dat de twee – prototypen van brave, betrokken burgers – zijn veroordeeld tot een jaar, omdat de rechter ze beschouwt als ‘drijvende krachten’ achter ernstige bedreigingen?

Tien jaar streden burgers tegen de oprichting bij Meeden van 27 windmolens van 200 meter hoog. Eerst met ludieke, juridische en democratische, later met ruigere middelen, streden ze hun bij voorbaat verloren strijd. De gemeente mocht zich ooit tegen de molens hebben uitgesproken, het provinciebestuur zorgelijk hebben gefronst, uiteindelijk nam de staat onder druk van de plots urgent geworden klimaattransitie de regie over. En nu vermalen die molens – 27 halve Eiffeltorens – in het droeve land sinds een half jaar het lokale vertrouwen in de overheid.

Protest tegen de bouw van windmolens in de Veenkoloniën. Uit de docu 'Tegenwind'. Beeld Human
Protest tegen de bouw van windmolens in de Veenkoloniën. Uit de docu 'Tegenwind'.Beeld Human

In de zondag uitgezonden docu Tegenwind, het verdriet van de Veenkoloniën kiest Vlaanderen onomwonden het perspectief van de actievoerders. De boeren die een stukje land voor een fortuin (een krap miljoen euro per molen voor een periode van twintig jaar) opofferden, de gedeputeerde William Moorlag (kop van jut bij verhitte actiebijeenkomsten), de verantwoordelijke bewindslieden: zij wilden of kregen geen stem.

Vlaanderen beschouwt de minachting voor het burgerverzet tegen overlast en gevreesde aantasting van de volksgezondheid als illustratief voor de arrogantie waarmee de Veenkoloniën van oudsher zijn bestuurd. Het grote geld en politieke grootmachten winnen altijd van burgers zoals de Meedenaren, die niet tégen de windmolens waren, maar ze alleen maar een paar kilometer verderop wilden hebben.

Juist op dat laatste punt laat de docu de kijker in de steek. Want nauwelijks is te zien hoeveel overlast de molens de burgers veroorzaken. De drone voor de (prachtige) luchtopnamen zweeft boven de molens in ledige veenlanden. Geen dorp te zien. De kijker wil meevoelen met de getergde bewoners, maar ondergaat de slagschaduw van de wieken nergens.

Huiveringwekkend is de radicalisering die sommige actievoerders in hun groeiende woede en frustratie doormaken. Er gaan anonieme dreigbrieven naar boeren en bij de bouw betrokken ondernemers. Er is brandstichting. Betonblokken en asbest in de maïsvelden. ‘Extremistisch verzet’, heet het, waarvan Hendriks en Nieboer de aanstichters zouden zijn.

Zij ontkennen stellig achter de dreigementen te zitten, maar ontkennen niet ‘veel te weten’ over de daders, wier identiteit ze nooit zullen prijsgeven. Standvastig, maar toch had Vlaanderen hen en hun medestanders het vuur nader aan de schenen moeten leggen. Want hoe begrijpelijk de verbittering waarschijnlijk ook is, hun bijna vergoelijkende begrip voor de dreigementen had minder empathie en meer journalistiek tegengas verdiend.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden