Column Marian Donner

Tegen elk schandaal verzekerd: moeten we dat willen?

Binnenkort verkrijgbaar: de schandaalverzekering. In navolging van de Amerikaanse website Vulture schreef de Volkskrant er deze week over. Nog dit jaar zullen filmstudio’s en andere commerciële bedrijven zich kunnen verzekeren tegen beroemdheden die ophef creëren en daardoor niet meer bruikbaar zijn. De vraag naar zo’n schandaalverzekering schijnt groot te zijn. Tegenwoordig is een val immers zo gemaakt. Een druk op de knop van een camera of toetsenbord en de sluizen gaan open.

Of je bent burgemeester van Amsterdam en De Telegraaf is uit op je bloed, waarna mensen je massaal een slechte moeder gaan noemen (sowieso al een lievelingsverwijt aan het adres van succesvolle vrouwen). Maar dat terzijde.

Het voorbeeld dat steeds gebruikt wordt om de noodzaak van zo’n schandaalverzekering duidelijk te maken is Kevin Spacey. Na meerdere aantijgingen van aanranding in een grijs verleden ‘moest’ hij uit zijn laatste film worden geknipt. Kosten voor de studio: 10 miljoen euro.

Om nu het risico op zulke schandalen te kwantificeren, heeft het bedrijf SpottedRisk een database aangelegd waarin bijna 27 duizend publieke figuren zijn gelabeld op gedrag dat al ophef heeft veroorzaakt of dat nog kan gaan doen. Onder zulk gedrag valt bijvoorbeeld het plegen van geweldsdelicten. Maar ook: ‘culturele ongevoeligheid’. Of flirten terwijl je bent getrouwd. En zelfs het kenbaar maken van je politieke overtuiging staat op de lijst. Zo kreeg Kim Kardashian strafpunten omdat ze een veerdienst opzette waarmee ex-gevangenen naar een sollicitatiegesprek worden gebracht. Kennelijk zijn er mensen die daarover vallen.

Volgens SpottedRisk hebben overigens ook eerstgeborenen onder de 35 jaar wier relatie net is verbroken een vergrote kans op grensoverschrijdend gedrag.

Hoelang zou het duren voordat bedrijven ook een schandaalverzekering kunnen afsluiten voor onbekende werknemers? Er zijn veel meer gewone mensen die aan de schandpaal worden genageld dan beroemdheden. Door een verkeerde opmerking of grap of omdat ze werden gefilmd terwijl ze dronken waren. Met alle data die over ons worden verzameld, is het bovendien niet moeilijk voor een algoritme om van ieder van ons een risicoprofiel te maken.

Officieel is dat risicoprofiel bedoeld om de premie van de verzekering vast te stellen. Maar het kan natuurlijk ook gebruikt worden om het risico te mijden. Beter dan iemand te moeten ontslaan is om diegene helemaal niet aan te nemen.

Zou de schandaalverzekering allang hebben bestaan, dan was Kevin Spacey nooit zo’n ster geworden en zouden Keyser Söze en Frank Underwood gespeeld zijn door Tom Hanks.

Misschien dat sommige mensen dat een fijn idee vinden, misschien dat zij alleen maar halve heiligen willen zien die nooit iets verkeerd hebben gedaan of zullen doen. Maar zelf moest ik denken aan Demolition Man, de sciencefictionfilm van alweer 26 jaar geleden die een utopie/dystopie schetst waarin niemand meer vloekt, ongezond eet of elkaar aanraakt. En aan de rebellenleider die daarin schreeuwt: ‘I’ve seen the future, you know what it is? It’s made by a 47 year-old virgin in gray pajamas soaking in a bubble bath, drinking a broccoli milkshake.’

Of misschien wilde ik alleen maar zeggen: mensen maken fouten, jongens van 15 al helemaal en burgemeesters reageren niet altijd goed. Dat kun je willen aanklagen, of tot in den treure bespreken, maar voordat je het weet zit je zelf in een database en ben jij degene die hangt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden