Commentaar Politiek

Tastbare prestaties zijn belangrijker dan ooit voor de politiek

Aan mooie beloften en verlangens ontbrak het ook in deze Troonrede niet, maar er staat een schrijnend gebrek aan aandacht voor het ongerief van de uitvoering tegenover. En daar is het kabinet kwetsbaar.

Premier Mark Rutte en minister Hugo de Jonge op Prinsjesdag in de Ridderzaal voorafgaand aan de troonrede van koning Willem-Alexander. Beeld ANP

Onlangs kwam er een tweet voorbij van iemand die zei dat als er een ‘partij van de uitvoering’ bestond, hij daar subiet op zou stemmen. Aan nieuwe plannen en prachtige vergezichten ontbreekt het zelden in de politiek. Daar staat een schrijnend gebrek aan aandacht voor het ongerief van de uitvoering tegenover. Het contrast kan nauwelijks groter tussen Prinsjesdag, waar de plannen worden gepresenteerd en het oranjezonnetje altijd schijnt, en de zogeheten verantwoordingsdag in mei, zonder klatergoud en zonder belangstelling.

We zijn aanbeland in het laatste parlementaire jaar vóór het verkiezingsjaar 2021. Aan mooie beloften en verlangens ontbrak het ook in deze Troonrede niet. De koopkrachtbeloften laten we hier even voor wat ze de afgelopen jaren al waren – niet zo heel veel waard. Weliswaar liet de regering de koning een ‘winstwaarschuwing’ uitspreken voor de Nederlandse economie, vooral in verband met de Brexit en andere internationale onzekerheden. Desondanks gaat het in Nederland zo goed dat dit kabinet komend jaar nog eens 3 miljard in de samenleving steekt.

Dat geld moet gaan naar de uitwerking van het pensioenakkoord, het klimaatakkoord, het onderwijs en de zorg. Daarbovenop moet nog het investeringsfonds van minister Hoekstra komen, dat tientallen miljarden moet opleveren, te besteden aan kennisontwikkeling, innovatie en infrastructuur. Allemaal dermate noodzakelijk dat de koning de aanstaande nationale verbouwing vergeleek met de Afsluitdijk en de Deltawerken.

De modale burger heeft evenwel, veel meer dan met plannen waarin het roer van de samenleving nog driemaal om kan, te maken met een overheid die haar zaken vaak domweg niet op orde heeft. Het kabinet voelt hier wel nattigheid, want het maakt zelf al melding van ‘nieuwe urgente vraagstukken’. De meeste zijn zeker urgent maar allerminst nieuw. Eén voorbeeld: het is weinig minder dan een nationaal schandaal dat het in drie decennia niet gelukt is de jeugdzorg fatsoenlijk te organiseren.

‘De dienstverlening van de overheid moet veel hoger op de agenda’, zei de koning vroom namens het kabinet. Dat ging over de chaos bij de Belastingdienst en het UWV. Hij had ook het steekwoord ict kunnen noemen. Zo is er een hele lijst van zeurende onderwerpen waar het niet zozeer om geld en evenmin om gebrek aan plannen gaat, maar om gebrek aan mankracht, vakkundigheid of bestuurlijke ijver.

Nog een paar gevallen. Defensie, eerst afgebroken, is nauwelijks in staat om zichzelf uit het moeras te trekken. De kwestie narcostaat-Nederland is ook tot Den Haag doorgedrongen. Maar geen idee wat eraan gaat gebeuren. Het herstel van Groningen na het gasdrama is nog altijd een bureaucratische rattenkoning. En heel recent: na de ophef over de salafistische scholen vertelde Gert-Jan Segers (ChristenUnie) in deze krant dat er met het voornemen om buitenlandse financiering van radicale moskeeën te stoppen nog hoegenaamd niets is gebeurd. Het is maar een greep.

Nederland ligt er in vergelijking met de buurlanden beslist blakend bij. Het is begrijpelijk dat er om die reden in de politieke voornemens een zekere zelfgenoegzaamheid sluipt. Maar in een wereld zonder grote ideologische tegenstellingen, moet de politiek haar bestaansrecht van de ‘output’ hebben, de tastbare prestaties dus. Daar is tegenwoordig ieder kabinet kwetsbaar, en kwetsbaarder naarmate de boodschap luider is dat we het zo goed doen – terwijl de burger maar al te vaak heel wat anders ziet.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden