LezersbrievenWoensdag 29 juli

‘Sybrand van Haersma Buma huldigt kinderlijke opvatting over het Wilhelmus’

De lezersbrieven van woensdag 29 juli.

De Nederlandse voetbalsters zingen het Wilhelmus, voorafgaand aan de oefeninterland tegen Mexico. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Brief van de dag: Wilhelmus

Merlijn Kerkhof heeft voortreffelijk luisterwerk verricht met ‘Welk land heeft het beste volkslied?’. Wie vooral blij zou moeten zijn met dit overzicht van de 194 nationale hymnes, is voormalig CDA-leider Sybrand van Haersma Buma. Die beweerde ruim drie jaar geleden al, dat het Nederlandse volkslied ‘het oudste en mooiste van de wereld’ is.

De factchecker van De Volkskrant gaf hem gelijk (‘grotendeels waar’): geen enkel volkslied is ouder. Al moet daar meteen bij worden gezegd, dat het Wilhelmus pas in 1932 de status van volkslied kreeg, en dus nog niet zo lang als zodanig meegaat. Of het Wilhelmus ook het mooiste volkslied is, valt moeilijker te bewijzen. Dat is in hoge mate een kwestie van smaak.

Kerkhof zegt over de tekst ‘persoonsverheerlijking van Willem van Oranje’, en noemt de melodie ‘best aardig’, de zetting ‘futloos en lamlendig’. Zonder twijfel een ambachtelijk stukje rederijkersrijmelarij, maar ‘het mooiste volkslied’?

Zo lang de heer Buma geen inzicht geeft in zijn opvattingen over de overige 193 volksliederen, moeten we aannemen dat hij een oprechte doch kinderlijke opvatting huldigt: mijn moeder is de liefste van de wereld, mijn vader de sterkste. En mijn volkslied, dus: het mooiste.

Jan Jaap Kleinrensink, Amersfoort

Seksistische meetlat

Bij het lezen van het artikel in de serie ‘Land van afkomst’ kwam de stoom uit mijn oren. Journalist Robert Vuijsje interviewde de Egyptisch-­Nederlandse acteur Sabri Saad El Hamus. Daarin leggen ze het een en ander – volkomen terecht – langs de ­racistische meetlat. In de kantlijn de antwoorden op de vier punten Nederlands, Egyptisch, partner, wit of blank. Bij Partner: ‘Ik adoreer de ­Nederlandse vrouw, ik hou van wit vlees.’

Vlees? Ja, het staat er echt, vlees! Daar worden vrouwen weer eens gereduceerd tot slechts een lichaam. Woest word ik daarvan. De ene man zegt het en de andere man schrijft het klakkeloos op. Beide mannen mogen ook wel eens zichzelf langs de seksistische meetlat leggen.

Edith Saive, IJsselstein

Welstandscommissies

Architect en stedebouwkundige Leo Onderwater pleit voor het afschaffen van welstandscommissies. Die zijn er immers ook niet voor schilders, schrijvers en andere kunstenaars. En in landen als Duitsland en België is het fenomeen onbekend. Of dat laatste zo’n aanbeveling is, valt te betwijfelen, maar over smaak valt nu eenmaal niet te twisten, zo betoogt Onderwater, wijzend op het Rietveld Schröderhuis. Dat had in zijn geboortejaar 1924 de toets van een welstandscommissie vast niet doorstaan en geldt inmiddels als een van ’s lands belangrijkste architectonische monumenten.

Onderwater slaat de plank behoorlijk mis, zeker met zijn gelijkschakeling van alle kunsten. Een schrijver, schilder of musicus raakt zijn werk simpelweg niet kwijt als er geen publiek voor is dat het waardeert. Is dat publiek te klein, dan zal het kunstwerk een zo goed als verborgen leven leiden en niemand tegen zijn wil worden opgedrongen. En aan wel opgedrongen commercieel succes – vaak geen kwaliteitsgarantie – hangt in elk geval nog een houdbaarheidsdatum: zonder elitaire goedkeuring beleeft matige ‘kunst’ doorgaans geen herdruk of heruitvoering en haalt zelden een museum.

Bouwwerken in de openbare ruimte zijn een ander verhaal. Daar is geen ontkomen aan of ze moeten in een godverlaten industriepark staan. Welstandscommissies dienen ons tegen slechte, opdringerige architectuur te beschermen. Of ze dat ook doen, is een andere vraag. In plaats van welstandscommissies af te schaffen, zouden ze eerder mogen worden geprofessionaliseerd, bijvoorbeeld door er verplicht kunstenaars uit verschillende disciplines – naast architecten – deel van uit te laten maken.

Het lijkt er steeds meer op dat Onderwater stiekem allang zijn zin heeft gekregen: het ene na de andere fantasieloze, Amerikaans-kitscherige bouwwerk na het andere verrijst in bouwlustig Nederland, tot in historische binnensteden aan toe, met als voorlopig triest hoogtepunt ‘Merckt’ aan de Grote Markt in Groningen.

Joop Lahaise, Hilversum

Welstandscommissies (2)

Het pleidooi van collega Leo Onderwater om de welstandscommissie af te schaffen heeft ook in mijn hoofd ooit gespeeld. Hoe mooi zou het zijn het ‘goedkeuren’ van een bouwplan niet te hoeven overlaten aan een groepje beoordelaars, onder wie wel of niet goedgezinde collega’s. Maar als ik om mij heen kijk, zie ik dat het nu al een rommeltje is als de teugels een beetje worden gevierd. Wat moet dat worden zonder welstandscommissie?

Dit kan Nederland niet aan. De wijze waarop wij omgaan met voorschriften, zoals de 100km/u in het verkeer of de 1,5 meter in de openbare ruimte, geeft aan dat de vrijheid waarop wij ons als Nederlanders zo graag beroepen een door onszelf niet begrepen zaak is.

Vrijheid is relatief, want je moet rekening houden met (het niet beknotten van de vrijheid van) de ander. In feite bestaat echte vrijheid pas als we ons allemaal aan die voorwaarde kunnen houden en niemand de neiging heeft die aan zijn laars te lappen. Als je dat niet kunt bedenken (ga voor de spiegel staan Nederlanders!), dan ben je vrijheid, ook in het bouwen, niet waard.

Vic Wendel, architect, Roosendaal

Deodorant

De meest effectieve maatregel om ervoor te zorgen dat we voldoende afstand van elkaar blijven houden lijkt me een verbod op het gebruik en de verkoop van deodorant, parfum en toiletzeep.

Peter de Leeuw, Leiden

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden