Opinie

Studieloopbaanbegeleiding houdt studenten van het studeren af

'Voor het 'vak' studieloopbaanbegeleiding krijgen de studenten bij de opleiding waar ik werkzaam ben 436 uur, terwijl er voor een vak als psychologie, sociologie of ethiek slechts 130 uur beschikbaar zijn.'

Leerlingen van de Hanze hogeschool in Groningen, 25 augustus 2012. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Studieloopbaanbegeleiding (SLB) wordt alom geacht het wondermiddel te zijn om het studierendement van studenten te verhogen en studieuitval te voorkomen. Het ministerie van Onderwijs vond dat er paal en perk gesteld moest worden aan het aantal studenten dat de studie voortijdig beëindigde en heeft 'prestatieafspraken' gemaakt met hogescholen en universiteiten waarin het maximale percentage studenten werd vastgelegd dat na het eerste studiejaar mag uitvallen. Wie het lukt om de prestatie-afspraken na te komen, krijgt extra geld.

De opleidingen hebben daarom massaal besloten om studenten wat meer begeleiding te bieden tijdens hun studieproces en die begeleiding heet SLB. En nu zijn we al zover dat SLB zelfs een middel is geworden om studenten te werven. Zuyd Hogeschool noemt SLB zelfs 'het kloppend hart van het curriculum'.

Natuurlijk is er niets mis met het bieden van wat extra begeleiding aan studenten, niet iedereen krijgt immers meteen de smaak van kennisverwerving te pakken en er komt zoveel op je af als je gaat studeren: Heb je wel de juiste keuze gemaakt? Hoe bied je weerstand aan de verleidingen nu pa en ma je niet meer achter je vodden zitten en hoe combineer je die bijbaan waarmee je geld verdient om je studie (en het uitgaan en je kleren en de nieuwste i-Phone) te bekostigen? Dergelijke begeleiding werd overigens altijd al - zij het op vrijwillige basis -aangeboden door de studiedecanen.

Zelfstudies

Maar SLB is niet vrijwillig en niet alleen voor wie dat nodig heeft. Het is allang geen 'steuntje in de rug' meer, maar aan de meeste hoge scholen en universiteiten is het een cruciaal 'vak' geworden dat je verplicht dient te volgen en vaak met een 100 procent aanwezigheidsverplichting en met toetsmomenten. Er is een grote hoeveelheid EC's aan het 'vak' gekoppeld en wie zijn punten voor SLB niet haalt, hoe goed hij verder ook zelf in staat is om te studeren, kan alsnog vertrekken.

Niet het 'steuntje in de rug' is het leitmotiv voor SLB, maar geld. Wie studenten helpt en steunt kan zo misschien zorgen dat zoveel mogelijk ingeschreven studenten ook ingeschreven blijven. Je krijgt immers alleen geld van het ministerie als de student zijn diploma haalt en je krijgt nog meer geld als het je lukt om het aantal uitvallers tot het minimum te beperken.

Het ministerie meende dat studenten voor een voltijdse beroepsopleiding op hbo-niveau aan 12 uur contacttijd met een docent per week voldoende zouden moeten hebben. Hogescholen die aan die norm voldoen, halen de prestatie-afspraak en krijgen dus extra geld. Jeugdzorgwerkers, reclasseringsambtenaren, verpleegkundigen, het zijn grotendeels 'zelfstudies' geworden waarbij we de meeste tijd steken in hoe je dat doet, dat 'zelf studeren', oftewel SLB.

Gruwelijke dilemma's

En dat 'vak' concurreert om de uren met echte vakken in het curriculum, zoals psychologie, sociologie, ethiek en beroepsmethodieken. Voor SLB krijgen de studenten bij de opleiding waar ik werkzaam ben 436 uur (12 EC's) terwijl er voor een vak als psychologie, sociologie of ethiek slechts 130 uur beschikbaar zijn (4,2 EC's).

Het gaat hier bijvoorbeeld om jeugdzorgwerkers die straks rechters gaan adviseren of een kind al dan niet uit huis geplaatst moet worden. Het gaat om GGZ-agogen die mensen met een doodswens moeten bijstaan en hen indien mogelijk van die doodswens moeten afhelpen. Het gaat om mediators die ouders die in een vechtscheiding zitten moeten leren om elkaar niet zwart te maken. Het gaat om reclasseringswerkers die mensen moeten begeleiden die niet begeleid willen worden. Het gaat om opbouwwerkers, straathoekwerkers en jongerenwerkers die geacht worden om 'actief burgerschap' te bevorderen en mensen tot particpatie te dwingen en het gaat om verpleegkundigen die moeten inschatten hoeveel en welke zorg iemand nodig heeft.

Allemaal hulp- en zorgverleners die sinds de bezuinigingen in het sociale domein met steeds zwaardere problematieken geconfronteerd worden en dagelijks beslissingen moeten nemen in gruwelijke ethische dilemma's.

En het 'vak SLB' heeft inmiddels ook een heus lectoraat. Docenten aan de Saxion Hogeschool kunnen tegenwoordig promoveren op studieloopbaanbegeleiding. Nu is daar natuurlijk niets mis mee, het is interessant om onderzoek te doen naar wat de belemmerende factoren zijn voor studenten om hun studie met succes af te ronden. Maar dat kon natuurlijk al jaren, bij de faculteit psychologie bijvoorbeeld.

Bizarre fratsen

Dit lectoraat richt zich echter niet op onderzoek naar dergelijke factoren, maar op hoe we SLB voor studenten interessant kunnen maken en wat de inhoud van dat 'vak' dan zou moeten zijn. SLB is van middel tot doel geworden. En daar is van alles mis mee.

Wát studenten moeten leren is bijzaak geworden. Zoveel mogelijk studenten werven en ze binnen boord houden, is hoofdzaak geworden. Onderwijsinstellingen hebben hun bestaansdoel - goed onderwijs verzorgen - uit het oog verloren en hebben dit vervangen door hun eigen doel: zelf blijven voortbestaan. In krimpregio's zoals Limburg worden de meest bizarre fratsen uitgehaald die met het verzorgen van goed onderwijs niets meer te maken hebben. Zo krijgen docenten taakuren om studenten te stimuleren de jaarlijkse studentenenquete in te vullen. Want ook dat is een prestatie-afspraak.

SLB doet maar één ding: studenten afhouden van studeren. En als ik nu zelf weer student was zou dat misschien een welkome afleiding zijn, ware het niet dat je, om je EC's te halen, een oeverloze hoeveelheid aan 'zelfreflectieverslagen' moet inleveren. Hoeveel studenten zouden er inmiddels zijn afgehaakt omdat ze 'gezakt' zijn voor SLB?

Carin Wevers is docent filosofie Sociaal Werk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.