Studenten in actie

De studenten die op diverse universiteiten in actie zijn gekomen tegen de dreigende bezuinigingen op het hoger onderwijs zijn er vroeg bij. Er liggen immers nog geen concrete voorstellen op tafel.

de Volkskrant


Het staat echter wel vast dat het onderwijs niet zal worden gevrijwaard van de bezuinigingen die zijn aangekondigd om de overheidsfinanciën weer op orde te krijgen. Het kabinet heeft in totaal twintig werkgroepen aan het werk gezet, die voor 1 mei met voorstellen moeten komen.

Het lijkt gerechtvaardigd dat ook onderwijs een bijdrage levert. Daar valt echter wel wat op af te dingen. Nu kennis meer dan ooit belangrijk wordt gevonden voor het versterken van de economische concurrentiepositie, zou het kortzichtig zijn juist op onderwijs te bezuinigen. Daarbij komt dat Nederland internationaal gezien relatief weinig aan onderwijs uitgeeft.

Dat moet echter worden losgekoppeld van het voornaamste mikpunt van de studentenacties: de dreigende afschaffing van de basisbeurs. Tot het moment van invoering, in 1986, kregen alleen kinderen uit gezinnen met lagere inkomens een studiebeurs. De basisbeurs is er voor iedereen en kan worden aangevuld met een lening. Die is in veel gevallen ook nodig. Studenten betoogden vanaf het begin dat de basisbeurs veel te laag was. Bovendien is er de afgelopen jaren al flink op bezuinigd.

Ook is de basisbeurs aan de studieduur gekoppeld; wie er te lang over doet, moet het geld alsnog terugbetalen. Van de basisbeurs is dus al niet zoveel meer over.
Toch mag dat geen reden zijn deze studievoorziening zonder meer af te schaffen. In dat geval zal eerst langs andere wegen de toegankelijkheid van het onderwijs moeten zijn verzekerd.

Een belangrijk argument tegen de basisbeurs was altijd dat kinderen van rijke ouders er net zoveel van profiteren als kinderen van minderbedeelde ouders. Deze zogenoemde perverse solidariteit heeft ertoe geleid dat al een aantal jaren stemmen opgaan de basisbeurs te vervangen door een ‘sociaal leenstelsel’. Minister Plasterk zelf gooide in 2007 al een keer een balletje op, maar werd toen door de Kamer teruggefloten. Dat neemt niet weg dat handhaving van de basisbeurs op steeds minder steun kan rekenen.

Ook de universiteiten hebben zich uitgesproken voor een sociaal leenstelsel. Uitgangspunt daarbij is de verwachting dat de meeste studenten later goed gaan verdienen en het geld dus best kunnen terugbetalen. Wie minder verdient, hoeft ook minder of helemaal niets terug te betalen.

Wordt aan deze voorwaarden voldaan, dan hoeft afschaffing van de basisbeurs niet bij voorbaat een drempel op te werpen. De acties van de studenten zijn daarmee niet in alle opzichten ongerechtvaardigd. Op één punt vinden zij ook de universiteiten aan hun zijde, die ervoor pleiten dat het geld dat op de basisbeurs wordt bespaard, in elk geval weer ten goede komt aan het onderwijs. Helaas is dat, als het aan het kabinet ligt, nu juist niet de bedoeling. De acties van nu zullen daarom waarschijnlijk niet de laatste zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden