OpinieGrote bedrijven

Straf hufterig gedrag van grote retailers af

Kleine ondernemers worden gedupeerd door grote bedrijven, omdat deze betalingen eenzijdig uitstellen, betogen Remy Ludo Gieling en Hans Biesheuvel.

Ook de duurste winkelstraat van Nederland is gesloten, de P.C.Hoofstraat. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Bij bestuurders van grote Nederlandse bedrijven zit de schrik er goed in. In een verwoede poging om zoveel mogelijk kapitaal binnen de ­organisatie te houden, verlengen sommigen eenzijdig betaaltermijnen tot vijf maanden dagen of langer. Meer en meer leveranciers luiden de noodklok: moeten zij het financiële risico van kapitaalkrachtige bedrijven opvangen?

Er zijn inmiddels legio voorbeelden van bedrijven die zich in de volksmond hufterig opstellen naar trouwe partners. De Bijenkorf laat per brief weten 60 dagen boven op de gebruikelijke betaaltermijn van 90 dagen te plakken. Andere grote retailketens als ICI Paris, Douglas, MS Mode en Hunkemöller laten verhuurders weten voorlopig niet te betalen. Ook Carglass doet een duit in het zakje door ‘te vragen’ of leveranciers akkoord willen gaan met uitstel van betaling − totdat ‘de wereldwijde omzet weer op 75 procent van het ‘normale’ handelsniveau is teruggekeerd’.

Gemene deler lijkt in vrijwel alle ­gevallen de macht van de aandeelhouders. Het geliefde warenhuis is in handen van de Brits-Canadese miljardair Galen Weston, persoonlijk goed voor een geschatte 8,7 miljard dollar. Ook ICI Paris mag niet klagen, moederbedrijf A.S. Watson is goed voor een jaaromzet van circa 20 miljard. Gefortuneerde private-investeringsvehikels in de vorm van private equity lijken dikwijls druk uit te oefenen op participaties om bedrijfsrisico af te wentelen. John de Mol lijkt intern te willen snoeien: de miljardair schrijft in een brief aan alle Talpa-medewerkers dat hij voornemens is ‘draconische maatregelen’ te nemen. Weinig hoopgevend.

Het is opvallend dat juist de bedrijven met een stevig financiële achtervang nu als eerste het veld op rennen om eventuele klappen door te spelen naar hun minder gepamperde teamgenoten op het zakelijke voetbalveld: kleinschalige mkb-bedrijven zonder vermogende kompanen, zonder private bankers en zonder mogelijkheid om obligaties uit te geven.

Deze bedrijven hebben geen economen, fiscalisten of strategisch consultants onder de sneltoets die in geval van een plotselinge crisis kunnen meedenken over de kansen en bedreigingen. De starre houding vanuit de bestuurskamers staat in schril contrast tot de huidige saamhorigheid uit de samenleving.

Meer dan ooit tevoren helpen ondernemers elkaar door moeilijke tijden. Zoals een bezorgstartup die getroffen bloementelers helpt van overtollige voorraden af te komen en tegelijk eenzame ouderen verblijdt met een bos bloemen, of bierbrouwers in Brabant die samen productielijnen ombouwen om desinfectiemiddel voor de zorg te leveren. Of de ondernemer in babydraagdoeken vanuit het naaiatelier mondkapjes maakt en zorgt dat alle medewerkers en partners aan het werk blijven. Solidariteit viert hoogtij, maar helaas baten al deze inspanningen alleen als de ­financiële keten niet van bovenaf om zeep wordt geholpen.

Op macro-economisch niveau stort het collectief verleggen van verplichtingen de maatschappij immers in een onnodig diepe recessie. Dat er een recessie aankomt lijkt evident: men pakt twee kwartalen aan negatieve groeicijfers en de dip is geboren. Hoe die recessie vervolgens uitpakt, is een gevolg van het handelen van overheden en bedrijven.

Onderzoek van de Boston Consulting Group vergelijkt de economische impact uit 2008 van Canada, de Verenigde Staten en Griekenland. De laatstgenoemde komt het ongunstigst uit de bus met een L-vormige crisis: de structurele schade aan het economisch apparaat is twaalf jaar later nog steeds voelbaar.

De VS, waar de banken door een diep dal gingen, maakte een U-vormige crisis mee en hoewel de economie rond 2010 aantrok, heeft het nooit de groeiprognoses van voor de crisis kunnen evenaren. Canada, waar de geldstromen met een lichte krimp bleven rollen en banen behouden werden, maakte een steile U-vormige crisis door: na een korte dip volgde de groeicijfers het oorspronkelijk uitgestippelde pad.

Handschoen oppakken

Nu de overheid en banken alle middelen beschikbaar stellen om de Canadese aanpak van crisisbestrijding te bewerkstelligen, is het aan de bestuurders met de sterkste schouders om de handschoen op te pakken. Wie de middelen achter de hand heeft, maar alsnog aan de financiële handrem trekt, is medeverantwoordelijk voor stagnatie op lange termijn.

Dat verandering mogelijk is, bewees winkelketen Action. Het besloot om eerder aangekondigd uitstel van betaling terug te draaien. Het zeskoppige bestuur levert bovendien drie maanden lang zo’n 35 procent salaris in, uit solidariteit met getroffen partners. Geen overbodige geste wanneer je beseft dat de aandeelhouders de afgelopen jaren meer dan 2,8 miljard euro aan het bedrijf hebben onttrokken, waarvan 750 miljoen afgelopen december.

Leiderschap vraagt nu meer dan ooit om daden in plaats van mooie woorden. Zoek elkaar op en kijk waar-in je elkaar kunt helpen, in plaats van je zakelijk van elkaar te vervreemden. Bestuurders van Nederland, klim uit de ivoren toren en sta naast ons in de klei. Dat zal uzelf, uw bedrijf én Nederland veel goeds brengen. 

Remy Ludo Gieling, is hoofdredacteur Management Team/Sprout.

Hans Biesheuvel is voorzitter van ONL voor Ondernemers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden