Stop voortdurende krenking minderheden

Laten we niet vergeten dat minderheden ook kwetsbaar zijn

Toen ik een jaar of twaalf was, kwam ik in aanmerking voor het Heilig Vormsel, waarmee ik definitief tot de katholieke kerk zou toetreden. Parmantig vertelde ik de pastoor dat ik mijzelf te jong vond om alle wereldgodsdiensten op hun merites te beoordelen. ‘Misschien word ik wel moslim’, voegde ik er vroegwijs aan toe.

Ik ben blij dat ik me nooit tot Allah bekeerd heb. Niet alleen om de islam zelf, maar ook om de manier waarop moslims worden afgeschilderd. Je kunt de tv niet aanzetten of er wordt gefulmineerd tegen de islam als achterlijk, onderdrukkend en gewelddadig. De zelden hardop uitgesproken implicatie: die mensen horen hier niet thuis.

Bij het begin van het proces tegen Geert Wilders vielen weer grote woorden over de vrijheid van meningsuiting. Het strafrechtelijk verbieden van opvattingen is ook een slechte zaak, extreme gevallen daargelaten. Maar aan de ongeremde expressie van negatieve opinies over minderheden zit ook een andere kant, die verloren dreigt te gaan in alle heilige verontwaardiging.

Godsdienstkritiek is natuurlijk geoorloofd, schrijft filosoof Sjaak Koenis in zijn boek Het verlangen naar cultuur. Maar: ‘het is wat anders als er een maatschappelijk klimaat ontstaat waarin moslims systematisch zo worden bejegend dat zij zich gaan schamen voor hun islamitische identiteit en zich tweederangsburgers gaan voelen.’

Koenis verwijst naar het boek De fatsoenlijke samenleving van de Israëlische filosoof Avishai Margalit. Een fatsoenlijke samenleving vernedert zijn onderdanen niet, aldus Margalit. We mogen anderen wel bekritiseren, maar niet vernederen. Het probleem is natuurlijk: wie bepaalt wat kritiek is en wat vernedering? Margalit komt met een vuistregel: kritiek is alles wat je zelf ook van een ander zou accepteren.

Dan maakt hij echter een voorbehoud. Verschillende groepen hebben ook verschillende machtsposities. De meerderheid is altijd geneigd tegen de minderheid te zeggen: jullie moeten kritiek kunnen verdragen, dat kunnen wij ook. Maar dat is net zoiets als een vedergewicht tegen een zwaargewicht laten boksen, aldus Margalit, met het argument dat de zwaargewicht ook bereid is te incasseren.

Wat dit voor de praktijk betekent, wordt ook in Margalits boek niet helemaal duidelijk. Maar hij waarschuwt terecht voor de voortdurende symbolische krenking van minderheden. Natuurlijk moeten we ons zorgen maken over criminaliteit en radicalisering. Maar laten we niet vergeten dat minderheden ook kwetsbaar zijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden