Opinie

Stop speculeren met spaargeld

Hoe hardleers zijn bankiers? Heel hardleers, als je ziet hoe de ABN-top hun inkomen boven dienstverlening verkoos. Maar ook sommige politici lijken de lessen van de kredietcrisis te ontgaan. Een plan om te voorkomen dat banken ongestraft kunnen speculeren met ons spaargeld dreigt in het Europees Parlement te stranden.

Paul Tang
Paul Tang (PvdA) tijdens een EenVandaag Verkiezingsdebat Beeld anp
Paul Tang (PvdA) tijdens een EenVandaag VerkiezingsdebatBeeld anp

De financiële crisis werd gevolgd door een stroom van wetten en regels voor de Europese banken. Die waren hard nodig. Ze moeten onder meer voorkomen dat banken louter uit winstbejag ons opzadelen met veel te riskante financiële producten, zoals rentederivaten aan het midden- en kleinbedrijf.

Het moet voorkomen dat de financiële sector als geheel een (systeem-)risico is. Zo is ook de Europese bankenunie ontstaan, die geld in kas krijgt om in uiterste nood een omvallende bank vanwege het maatschappelijke belang alsnog overeind te houden.

De stroom van maatregelen mag ons niet in slaap sussen. Zeven jaar na de financiële crisis ligt er een voorstel van de Europese Commissie op tafel om banken te verbieden met ons spaargeld te speculeren. Als ze riskante financiële operaties willen aangaan moeten ze dat doen met eigen risicodragend kapitaal.

Mijlenver achter

Dit speelt vooral bij systeembanken, zoals ING of Deutsche Bank. Zij spelen een cruciale rol in ons betalingsverkeer. In het voorstel van de Europese Commissie moeten dergelijke banken hun activiteiten opsplitsen in twee delen. Eén deel waarin hun kernactiviteiten zijn ondergebracht, zoals betalingsverkeer, spaargeld en leningen aan particulieren en bedrijven. En één deel waar hun eigen handelsactiviteiten met risicodragend kapitaal worden geplaatst.

Deze splitsing heeft het grote voordeel dat in geval van nood het handelsdeel van de bank failliet kan gaan, terwijl de voor de samenleving belangrijke taken als betalingen en sparen buiten schot blijven. Het plan maakt bovendien een eind aan de subsidie die de grootste banken impliciet krijgen. Doordat zij kunnen handelen en speculeren met door de overheid gegarandeerd spaargeld kunnen ze goedkoper lenen op de kapitaalmarkt. Het IMF heeft uitgerekend dat banken in de eurozone daardoor zo'n 300 miljard dollar in hun zak steken.

De eurozone loopt op dit punt mijlenver achter op de twee belangrijkste financiële centra in de wereld: Wallstreet en de Londense City. De VS kennen de 'Volcker rule', die banken simpelweg verbiedt te speculeren met spaargeld. The City werkt volgens de 'Vickers rule', waarbij die splitsing tussen de handelsactiviteiten en de 'nutstaken' van de banken nadrukkelijk is gemaakt.

De eurozone is dus nog lang niet zo ver door via een wijziging in de banken-structuur een 'verdedigingswal' in te bouwen. De bankenlobby komt met vertrouwde argumenten: met de splitsing gaan de kosten omhoog en wordt geld uitlenen duurder. En dat is slecht voor de economie, zo is de redenering.

null Beeld epa
Beeld epa

In slaap sussen

Argumenten van de bankenlobby worden gretig omarmd door rechtse partijen in Europa, zoals de Europese christendemocraten van het CDA en de Europese liberalen van D66 en VVD. 'Er is al genoeg gedaan om banken zekerder te maken', zeggen ze. Ze laten zich in slaap sussen. Opvallend genoeg was het CDA in zijn verkiezingsprogramma wél voor een splitsing.

'Too big to fail' was een les die we uit de financiële crisis leerden. 'Too important to fail', is de les die we nu nog steeds moeten trekken. Betalen, sparen en lenen zijn nutsfuncties van banken, die essentieel zijn voor de samenleving en daarom duidelijke bescherming behoeven. Dat geldt zeker ook voor Nederland, waar het balanstotaal van de drie grootste banken drie keer het nationaal inkomen beslaat.

Het is hard nodig om de nutsfunctie van de banken veilig te stellen. Als dat bankieren saaier maakt en voor banken minder winst oplevert, het zij zo. Als minder winsten ook minder bonussen voor hardleerse bankiers betekent, dan zij dat ook zo. Sterker nog, dan zijn het twee vliegen in een klap.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden