Stop met klagen, geef meer uit!

De Duitse en Nederlandse kritiek op het lage-rentebeleid van Mario Draghi's ECB is hypocriet, zegt The Economist in een commentaar. Ze kunnen hun spaarders helpen door meer te lenen en uit te geven.

Beeld ANP

Duitsland en Nederland zijn meestal grote aanhangers van de onafhankelijkheid van centrale banken. In de jaren negentig blokkeerde Duitsland de Franse poging om voor politieke inbreng te zorgen bij de vaststelling van het monetaire beleid van de nieuwe Europese Centrale Bank (ECB). De Nederlander die als eerste de bank leidde, Wim Duisenberg, zei dat het normaal is als politici hun mening uiten over monetair beleid, maar dat het abnormaal zou zijn als centrale bankiers daarnaar zouden luisteren.

Dat was toen.

Nu proberen Duitse en Nederlandse politici de huidige directeur van de ECB Mario Draghi onder druk te zetten om het beleid van negatieve rentes te beëindigen. De Duitse minister van Financiën Schäuble beschuldigde Draghi er zelfs van 'buitengewone problemen' te veroorzaken voor de Duitse financiële sector - en gaf hem ook meteen de helft van de schuld van de opkomst van AfD.

Politici in beide landen zien het lage-rentebeleid als samenzwering om Noord-Europese spaarders te straffen en Zuid-Europese leners vrij te pleiten.

De autonomie van de ECB was heilig zolang ze in dienst stond van Duitsland; nu de rentestand Duitsland slecht uitkomt, en ook nog door een Italiaan wordt opgelegd, liggen de zaken anders. De critici zijn niet slechts hypocriet, ze zijn deels verantwoordelijk - laten we zeggen voor 50 procent - voor de puinhoop.

Zoals de heer Draghi heeft gezegd, is het zijn mandaat om de inflatie in de eurozone weer terug naar 2 procent te krijgen. Het is nu nul en duikt af en toe onder nul. Het is legitiem om te debatteren over de vraag hoever een beleid van negatieve rente kan gaan. Spaarders lijden momenteel, maar als de rente omhoog zou gaan zou dat het economisch herstel fnuiken - en daarmee de kans op normalisering van het monetaire beleid.

Het ECB-beleid van ultralage rente en 'kwantitatieve verruiming' is hetzelfde als dat van andere centrale banken in rijke landen sinds het begin van de financiële crisis. Zelfs de Bundesbank voelde zich genoodzaakt de heer Draghi te verdedigen tegen Duitse aanvallen.

De fundamentele reden voor Europa's lage rente is de fragiliteit van zijn economie. De werkloosheid is 10 procent. Maar terwijl de ECB doet wat zij kan, hebben de Duitsers en Nederlanders met hun gepredikte bezuinigingen flink op de rem getrapt. Draghi zegt al jaren dat alleen monetair beleid de economie niet kan opkrikken. Als Schäuble hogere rente wil voor Duitse spaarders, moet hij meer geld uitgeven. Nu heeft Duitsland een begrotingsoverschot.

Duitsland lijdt al decennia aan lage investeringen in de infrastructuur. Als de heer Schäuble wil zien hoe geld kan worden uitgegeven, kan hij een autoreisje maken van Berlijn naar zijn collega in Den Haag. Halverwege, bij Bad Oeynhausen, zou de autoweg stoppen en uitmonden in een drukke vierbaans stadsweg. Een trein zou net zo langzaam zijn: de Duitse hogesnelheidstreinen rijden maar op een fractie van het spoor hun maximale snelheid van 300 kilometer per uur.

Mario Draghi.Beeld Reuters

De Duitse en Nederlandse regeringen kunnen nu obligaties van tien jaar uitgeven met een opbrengst van 0,3 en 0,5 procent. Ze zouden gebruik moeten maken van dat goedgope geld om dit soort problemen op te lossen. Dat zou op korte termijn economische activiteit stimuleren en op langere termijn groei.

Er is geen betere manier om ouderen aan een hogere spaarrente te helpen. Als politici dus een zondebok zoeken, hoeven ze niet naar de ECB te kijken - maar gewoon in de spiegel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden