Laat het stoppen Julien Althuisius

Stop, godverdomme, met het overmatig gebruik van vraag- en uitroeptekens!

Niet alle moderne verschijnselen hoeven we goed te keuren. Er zijn zaken waar we ons tegen kunnen, nee móéten verzetten. Deze week hoopt Julien Althuisius de turboknop op vraag- en uitroeptekens uit te zetten.

Hallo. Hoe gaat het met u vandaag?? Gaat het goed??? Geniet u lekker van het fijne herfstweer???? Heeft u al pepernoten gekocht????? Smaakten ze?????? Ik nog niet hoor!! Ik vind het sowieso raar dat er al eind augustus pepernoten in de winkel liggen!!! Maar dat is een hele andere discussie!!!! Nou, fijne dag, hè!!!!!

Er gaat hier, los van het totale gebrek aan interessante inhoud, iets heel erg mis. U, lezer, hoef ik natuurlijk niets uit te leggen. U ziet natuurlijk onmiddellijk dat dit een volstrekt debiele tekst is, wars van duizenden jaren beschaving en ontwikkelingen in taal en schrift. U zult dit natuurlijk nooit doen, maar toch zijn er buitengewoon veel mensen - jong, oud, hoog- dan wel laagopgeleid - die zich met enige regelmaat (of zelfs uitsluitend) bedienen van het gebruik van meervoudige vraag- en uitroeptekens.

Het gebeurt vanzelfsprekend veel op Marktplaats, het afvoerputje van intermenselijke communicatie. Een oude iPhone, die voor 100 euro verkocht moet worden. Een geïnteresseerde koper stuurt een bericht: ‘30???’ Als er dan (terecht) niet wordt gereageerd, volgt een paar uur later een nieuw bericht: ‘???????????????????????????’

Facebook puilt uit van berichten en commentaren waar meervoudige uitroep- en vraagtekens maniakaal lachend dansen op de menselijke verdraagzaamheid. Zomaar een voorbeeld: ‘Weet je dat een V8 Hummer de eerste 8!!! Jaar mileuvriendelijker (sic) is dan een Prius?? Denk ook even aan die kleine Afrikaanse jongetjes die batterijen slopen voor een paar centen. We moeten met z’n allen een gulden middenweg vinden. Succes!!’

Maar het gebeurt niet alleen daar, in die bedompte krochten van het internet, waar taalregels net zo veel autoriteit hebben als stoplichten in het holst van de nacht. Nee, het gevaar is dichterbij. Vaders, moeders, broers, zussen, vrienden, collega’s: bijna iedereen maakt zich er in e-mails of whatsappberichten weleens schuldig aan. Zo antwoordde een vriend, op de vraag over zijn aanwezigheid bij een voetbalwedstrijd: ‘Ik ben er maximaal bij!!!’. En ik zal eerlijk toegeven, ook mij ontglipt weleens een extra uitroeptekentje of vraagtekentje. Het kan iedereen gebeuren, het is niet erg.

Maar dat is het wel. Een enkel vraag- of uitroepteken is altijd (altijd) genoeg. Een vraag wordt niet meer een vraag door er meer vraagtekens achter te zetten. Een kreet wordt niet enthousiaster met nog meer !’s (nee, echt niet). De boodschap van de zin ‘Heb je mijn mailtje gelezen?’ wordt niet dringender of beter door ‘Heb je mijn mailtje gelezen???’. Sterker nog, het effect van die paar extra vraagtekens is averechts. Ja, het wordt misschien duidelijk dat de boodschap dringend is, maar het is ook duidelijk dat de boodschapper hysterisch, infantiel of op zijn minst extreem ongeduldig is en de rest van zijn/haar leven niet meer serieus genomen dient te worden.

Uitroep- en vraagtekens roepen gevoelens op, beelden. Het gevoel dat meerdere !!’s en ??’s is alsof iemand met schuin hoofd en wijd opengesperde ogen op centimeters van je gezicht staat te schuimbekken. ‘Iemand nog iets van de bakker????’

Maar het is niet alleen taalkundig incorrect en (passief-)agressief; door het collectieve gebruik van meerdere vraag- en uitroeptekens wordt de betekenis van het enkele vraag- of uitroepteken ernstig gedevalueerd. De gevolgen daarvan zullen niet te overzien zijn.

Wie toch de turboknop wil indrukken om vragen en uitroepen extra kracht bij te zetten, kan dat heel makkelijk en binnen de taalkundige regels doen met een enkel extra woord. Bijvoorbeeld: godverdomme. Als ‘heb je mijn mailtje gelezen?’ niet dringend genoeg is, moet ‘heb je godverdomme mijn mailtje gelezen?’ toch zeker de lading dekken. ‘Ik ben er godverdomme maximaal bij!’ Mocht dat nou alsnog niet volstaan, dan is er altijd nog capslock. Maar alleen in uiterste gevallen van nood. Kunnen we dat, godverdomme, afspreken?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden