Opinie

Stop de zielige stemmingmakerij over de prostitutie

Agressieve klootzakken vind je overal. Veel klanten van prostituees zijn volkomen te goeder trouw, schrijft hoogleraar Ine Vanwesenbeeck, verbonden aan Rutgers Kenniscentrum Seksualiteit in een opinie-artikel.

Sekswerkers en sympathisanten demonstreren in april 2015 tegen de sluiting van raambordelen door de gemeente Amsterdam.Beeld anp

Renate van der Zee riep (lees dat stuk hier) op de prostitutie toch vooral niet te romantiseren. Tegenover enkele in haar ogen onbetamelijk rooskleurige voorstellingen brengt zij een reeks zogenaamd objectieve feiten in stelling die de lezer moeten overtuigen dat de prostitutie een vreselijke plek is, waarin vrouwen systematisch worden misbruikt door kwaadwillende mannen.

Zoals we van haar gewend zijn, gaat ze daarbij de leugen, overdrijving en stemmingmakerij niet uit de weg. Mijn eigen werk wordt onfatsoenlijk selectief aangehaald met het door mij gevonden cijfer dat meer dan 40 procent van de vrouwen in de prostitutie in haar jeugd misbruik heeft meegemaakt. Over een andere, tegelijkertijd gerapporteerde, studie van mijzelf die een uitkomst van 15 procent liet zien (een cijfer dat niet betekenisvol verschilt van de prevalentie van misbruik onder de algemene vrouwelijke bevolking) wordt niet gerept.

Ook geen woord over mijn centrale conclusie na systematische review van twintig jaar wetenschappelijk prostitutieonderzoek dat de relatie tussen jeugdtrauma en sekswerk onduidelijk blijft, dat cijfers steevast variëren met de steekproef die wordt onderzocht en dat het enige feit in dezen is dat de meeste sekswerkers geen jeugdtrauma hebben meegemaakt en de meeste traumaslachtoffers geen sekswerkers worden.

De grote makke met de tendentieuze stemmingmakerij van Van der Zee is dat ze doet voorkomen alsof zo'n beetje alle geweld tegen vrouwen in de prostitutie plaatsvindt. Maar zelfs tranentrekkende, sensatiebeluste anekdotes over 'anale verkrachtingen door groot geschapen mannen' zijn niet exclusief voor de wereld van de commerciële seks.

Verhalen over seksisme, uitbuiting, manipulatie en seksueel geweld kunnen voor vele privé- en werksferen opgetekend worden. Datzelfde geldt uiteraard voor 'culturen van zwijgen en geheimhouding' met, op den duur, psychische problematiek tot gevolg.

Agressieve klootzakken vind je overal. Veel klanten van prostituees zijn daarentegen volkomen te goeder trouw. De ontkenning daarvan getuigt van onwetendheid over de positieve kwaliteit van vele commerciële seksrelaties. En de gedachte dat commerciële seks geen seks is en romantische seks de enige goede vorm van seks, is al helemaal onrealistisch en naïef.

Overal, in het sekswerk én daarbuiten, is sprake van grote diversiteit. Overal zijn autonomie, zeggenschap en kwetsbaarheid ongelijk verdeeld. Zaak is te achterhalen hoe vooral de positie van de meest kwetsbaren, in het sekswerk én daarbuiten, versterkt kan worden.

En daarmee tekent zich een tweede grote makke af in de analyse van Van der Zee. Die biedt totaal geen zicht op verbetering, voor sekswerkers noch voor andere vrouwen. Heel hard blijven roepen dat prostitutie onacceptabel is, biedt niemand soelaas. Sterker, het framen van sekswerkers als bij uitstek zielige slachtoffers en de prostitutie als de ultieme ellende versterkt niets anders dan het stigma op sekswerk en de kwetsbaarheid van sekswerkers voor exploitatie en geweld.

Er is inmiddels wereldwijd literatuur die laat zien dat juist de rechteloosheid en de marginalisering van sekswerkers sociaal isolement en agressie tegen hen in de hand werkt. Die literatuur is Van der Zee kennelijk onbekend. Ze klaagt het zogenaamde geromantiseer van 'ons Nederlanders', 'vrijdenkers en sekspositieven' aan, maar de strijd voor destigmatisering en sekswerkerrechten is ruimschoots wetenschappelijk gefundeerd en wordt wereldwijd gevoerd door tientallen gerenommeerde ngo's en ruim 250 sekswerkerzelforganisaties. De aanhoudende schoffering van de miljoenen sekswerkers die door hen worden vertegenwoordigd, is een weldenkende opiniemaker onwaardig.

Sekswerk is geen geïsoleerd verschijnsel, maar maakt deel uit van het complexe geheel van seksuele en economische verhoudingen: tussen de seksen, tussen etnische groepen en tussen landen en werelddelen. Alle (hetero)seks, commercieel of niet, verhoudt zich op een of andere manier tot nog steeds vigerende normen van vrouwelijke seksuele dienstbaarheid en mannelijk seksueel privilege. Sekswerkers trekken daarbij zeker niet per definitie aan het kortste eind, maar zijn als groep vanwege hun stigmatisering wél relatief kwetsbaar.Opiniemakers die er eindeloos op blijven hameren dat het in de prostitutie allemaal zo vreselijk is, maken dat alleen maar erger.

Ine Vanwesenbeeck is hoogleraar UU en verbonden aan Rutgers Kenniscentrum seksualiteit.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden