Column Joost Zaat

Stoma niet verzorgd, want het verzoek ontbreekt: bureaucratie is als een veelkoppige draak

Bureaucratie is als een veelkoppige draak. Begonnen als een grapje, gingen hulpverleners vorige maand opeens op elk nutteloos formulier een paarsekrokodillenstempel zetten. Stempels uitverkocht en binnen een paar dagen hadden opperregelaars van VWS en verzekeraars de actie omarmd. Snel schafte ik vier stempels en schattige stempelkussentjes aan. Sindsdien stempel ik op overgebleven papiertjes. Zoveel echte formulieren in de huisartsenpraktijk zijn er niet en ik heet dan formeel wel Joris, maar heb allang opgegeven die draak te verslaan. Verbazen doe ik me wel.

Mijnheer Smulders is naar huis met een katheterslangetje in een van zijn nieren, een ‘nefrostoma’. Een tumor in zijn buik drukt de urineleider tussen nier en blaas dicht en dat geeft problemen. Zo’n katheter moet gespoeld worden en het wondje moet regelmatig worden bekeken. Klusje voor de wijkverpleging. De dokter die verantwoordelijk is voor zo’n ingreep moet de verdere zorg regelen. Als een dokter uit het grote ziekenhuis in de stad verderop op maandagmorgen aan mijn collega vraagt de zorg te regelen omdat hij geen tijd heeft, zegt die dus terecht: ‘Ik ook niet’.

Uitvoeringsverzoeken voor de thuiszorg leveren bij huisdokters veel ergernis op. Het zijn briefjes waarin dokters wijkverpleegkundigen vragen om dingen te doen die ze volgens de wet niet zelfstandig mogen doen, bijvoorbeeld prikken geven, katheters inbrengen of morfinepompen aansluiten. Daarvoor is altijd een handtekening van de dokter nodig. Er zijn natuurlijk wel meer handelingen die patiënten kunnen schaden. Op dat lijstje van ‘risicovolle handelingen’ staan bijvoorbeeld zaken als blaasspoelen verwisselen. Goede afspraken tussen huisarts- en thuiszorgorganisaties volstaan. Het verzorgen van het ‘nefrostoma’ van mijnheer Smulders staat op dat laatste lijstje. Je hebt daar iemand voor nodig die het kan, maar een briefje van de dokter maakt het niet veiliger. Toch willen thuiszorgorganisaties ook bij risicovolle handelingen vaak een uitvoeringsverzoek. Het hoeft niet van de wet, het hoeft niet van de verzekeraar. Het is zelfs tegen het advies van Actiz, hun eigen koepelorganisatie. Eigenlijk weet niemand waarom het wel gebeurt, blijkt als ik een rondje thuiszorginstellingen bel. Een woordvoerder mompelt wat over ‘zorgvuldigheid’, maar kan tot zijn eigen verbazing niet uitleggen wat er dan zorgvuldig aan is. Betrouwbare cijfers over de omvang van dit circus ontbreken: naar schatting krijgt elke huisarts er één of twee per week. Totaal zouden het er 10 duizend-15 duizend zijn.

Vrijdagmiddag is het stoma van mijnheer Smulders nog niet verzorgd omdat het ‘zorgvuldige’ maar zinloze uitvoeringsverzoek van de dokter uit het ziekenhuis nog steeds ontbreekt. Niet de handeling maar het ontbrekende papiertje levert nu risico op. Onze huisarts in opleiding zucht, belt en lacht: het formulier is door het ziekenhuis tot twee keer toe naar een e-mailadres van een ‘geneeskrachtig’ bronwatermerk gestuurd. Die naam verschilt maar een lettertje van de naam van de thuiszorgorganisatie. Zo schiet het niet op en is het niet helemaal privacybestendig. Zolang die verzoeken dus niet zijn afgeschaft ga ik ze toch maar snel en gedachteloos zelf invullen en stempelen met een lief krokodilletje.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden