Stimuleer elektrische auto's met rekeningrijden

Koppel de prijs per kilometer niet alleen aan de afstand, maar ook aan de werkelijke CO2-uitstoot, betoogt Volkskrant-redacteur Bard van de Weijer.

Een automobilist laadt zijn elektrische auto op. Beeld anp

Dat het kabinet kiest voor meer asfalt lijkt logisch. Asfalt helpt immers tegen files: in het economische jubeljaar 2017 nam de filedruk niet toe dankzij extra stroken snelweg. Dat is mooi. Alleen is de verlichting altijd tijdelijk. Reizigers passen hun gedrag aan en blijven wat langer in bed liggen, gaan verder van hun werk wonen omdat de huizen daar goedkoper zijn, of kopen toch maar weer een auto omdat de trein zo duur is. De cyclus is zo oud als de weg naar Rome, om in jargon te blijven.

Meer asfalt helpt dus maar eventjes tegen files. Niettemin legt het kabinet de komende jaren er 1.000 kilometer aan rijstroken bij. Dat is opmerkelijk, omdat er een goedkopere maatregel bestaat die wel werkt, ook op lange termijn. Die maatregel is rekeningrijden. Daarmee betaal je voor gebruik en betaal je meer als het druk is. Het is volgens experts de belangrijkste manier om de filedruk de baas te blijven. Opmerkelijk: ook automobielliefhebbers RAI, Bovag en ANWB vinden dit.

Waarom gebeurt het niet? Een van de argumenten is dat veelrijders zwaarder getroffen zullen worden. Wie voor zijn werk afhankelijk is van de auto en 30 duizend kilometer per jaar rijdt, betaalt nu even veel als iemand die 5.000 kilometer aflegt. Rekeningrijden zou de veelrijder daardoor op kosten jagen. Datzelfde geldt voor de spitsrijder die niet anders kan. Die kan niet zomaar van werk veranderen of verhuizen naar de dure stad als forenzen ineens duurder wordt.

Dit zijn redelijke argumenten. Toch is dit het moment om rekeningrijden in te voeren. Er ligt namelijk een cadeautje klaar voor beleidsmakers, waardoor invoering veel makkelijker wordt. Dit cadeautje heet elektrificatie.

Koppel de prijs per kilometer niet alleen aan de gereden afstand en het moment van de dag, maar ook aan de werkelijke CO2-uitstoot van een auto. Die kennen we sinds kort heel precies, omdat er officieel op wordt getest als een nieuwe auto in Europa op de weg komt. Het mooie is: e-auto's stoten officieel nul gram CO2 per kilometer uit en liggen daarmee mijlenver af van de best presterende auto met een brandstofmotor.

Rekeningrijden in een e-auto wordt hierdoor veel goedkoper, zodat iemand die 30 duizend kilometer per jaar rijdt, niet ineens de hoofdprijs betaalt. Veelrijders die vasthouden aan diesel doen dat wel, omdat hun kilometerprijs veel hoger is.

Het mes snijdt aan twee kanten: veelrijders zullen sneller overstappen op elektrisch, waardoor de verkoop wordt gestimuleerd, waardoor e-auto's goedkoper worden. Als er meer elektrische kilometervreters komen, wordt de aanleg van snellaadstations gestimuleerd. De uitstoot van schadelijke stikstofoxiden (afkomstig van vooral diesels) zal dalen, net als die van CO2. Mensen die weinig rijden in een gewone auto, betalen net zo veel als nu. Per saldo betaalt iedereen evenveel wegenbelasting.

Als het aandeel elektrische auto's de komende jaren gaat stijgen, zal het Rijk inkomsten verliezen: op stroom zit weliswaar energiebelasting, maar doordat elektrische auto's efficiënter met energie omgaan, zullen de netto-inkomsten dalen. Dit verlies kan worden opgevangen door de kilometerprijzen voor elektrisch rijden geleidelijk te verhogen. Zodat straks, als het merendeel van de mensen elektrisch rijdt, de accijnsderving (op brandstof en bpm) door rekeningrijden weer wordt goedgemaakt.

Rekeningrijden lost veel problemen op: het helpt files te bestrijden, stimuleert schone autotechnologie, verdeelt de kosten eerlijker en voorkomt dat het Rijk geld misloopt. Omdat we nu aan het begin van een overgangsfase staan, is dit het ideale moment voor invoering.

Oud-verkeersminister Schultz (VVD, dus tegen) zag niets in rekeningrijden omdat de benodigde belastingverandering te complex zou zijn. Zij geloofde in vervoersdiensten die reizigers 'ontzorgen'. Mobility as a service (Maas) wordt dat genoemd. Dat is inderdaad geweldig. Als idee. Maar Maas bestaat nog nauwelijks en wil het concept echt succesvol zijn, dan moeten auto's eigenlijk autonoom in de stad kunnen rijden. In Europa duurt dit nog zeker tien jaar. Sommigen denken zelfs dat we eerder energie uit kernfusie hebben.

Maas biedt nu nog geen soelaas, terwijl nog meer asfalt voortgaan op de ingeslagen weg betekent. En die weg staat binnenkort weer muurvast.

Bard van de Weijer is redacteur van de Volkskrant.

Beeld Cigdem Yuksel
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden