Column Jean-Pierre Geelen

‘Stilstand is achteruitgang’ – wat als we het eens een jaartje probeerden?

‘Nederlander is en blijft tevreden’, kopte de krant. Dat is hij al tien jaar. Gek: op de journalistenmavo leerde ik dat goed nieuws geen nieuws is. Maar het Sociaal en Cultureel Planbureau had ons onderzocht. Institutioneel nieuws, binnen kantoortijd aangeleverd in handzaam persbericht, is de brandstof van de mediacarrousel. Talkshows en inbelprogramma’s op de radio draaien er een dag op. ‘De gemiddelde Nederlander geeft zijn leven een 7,8.’ Wat moet je ermee?

U en mij hebben ze natuurlijk weer niks gevraagd, maar al zouden ze: uw zesje kan omgekeerd mijn negen zijn. Zo piekte mijn gelukscurve naar een dikke 10 toen ik op een heideveld oog in oog stond met een grauwe klauwier. Dat is een vogel. Velen zien liever een veld met Ryan Babel. Dat is een voetballer, meen ik. Ieder z’n afwijking.

De gemiddelde Nederlander bestaat niet, hij is een personage in de roman van ons leven. Daar staat hij de hele dag Twitter vol te kotsen met zijn gal. Misschien lucht dat lekker op en is hij in het echte leven daarom zo tevreden.

Dat het SCP zelf ook niet erg gelooft in z’n rapportcijfer, bleek uit een geniepig zinnetje in het eigen persbericht: ‘Met mensen die ontevreden zijn over hun eigen leven gaat het vaak ook feitelijk slechter, hoewel niet iedereen met een slechte leefsituatie het eigen leven een laag cijfer geeft.’ Zo feitelijk is ‘feitelijk slechter’ dus niet.

‘Welzijn gaat pas tellen bij voldoende welvaart’, schreef Sebastien Valkenberg in De Telegraaf. Geen idee waar die wijsheid op stoelt, maar hij is filosoof. Dus hij weet dat evengoed het omgekeerde waar is. Zelfs zijn krant sprak hem tegen: ‘De economische groei vertaalt zich niet in een betere kwaliteit van leven.’

Hoe wenselijk is groei dan nog? Dat had ING onderzocht. Op de radio — trouwe metgezel in mijn tevreden bestaantje — lichtte de onderzoeker toe: bijna iedereen wil 1,5 procent of meer groei. Mij was wéér niets gevraagd, maar iets zegt me dat eruit kwam wat de bank uitkwam. Zoals de ING-vrouw tevreden vaststelde: ‘Er is draagvlak en aanleiding om met een groeiagenda aan de slag te gaan.’

Een ‘groeiagenda’. Van het woord krijg ik al jeuk — als het geen allergische reactie is op stikstof, CO2 of ozon. Zou goed kunnen, want de welvaart maakt ons ziek. Na het nieuws over dat onfeitelijke SCP-cijfer was op — alwéér — de radio een man van het Longfonds. Het SCP-paradijs was ineens oorlogszone: 11 duizend Nederlanders overlijden door luchtverontreiniging, 1,2 miljoen kampen met longziektes. ‘Luchtvluchtelingen’ overleven zonder medicatie alleen nog aan de randen van Friesland, Groningen, of een Waddeneiland. ‘Nederland is echt een heel smerig land.’

Elfduizend doden. Een oorlog met zoveel slachtoffers is wereldnieuws. Deze massamoordenaar haalt niet eens Opsporing Verzocht. Het daderprofiel is bekend: de Groei, met zijn duistere maatjes Verkeer, Industrie en Landbouw.

Stiekem droom ik van Stikstofloze Zondag. Kind van de jaren zeventig: in de oliecrisis tevreden rolschaatsen op de snelweg. Stilstand is achteruitgang, blaten vertegenwoordigers van de BV Nederland. Wat er tegen een beetje achteruitgang is, blijft altijd vaag, zoals de vraag is wat achteruitgang eigenlijk is. Wat als we het eens een jaartje uitprobeerden? Niemand doet méér dan strikt nodig voor ons gelukkige gangetje. De bakker bakt brood, de overheid verstrekt een gratis herdruk van De wereld gaat aan vlijt ten onder, de roman waarin Max Dendermonde in 1954 de ‘lof der luiheid’ bezong. Groeiagenda en SCP-rapport tellen precies genoeg blaadjes om een jaar je gat mee af te vegen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden