Commentaar Landbouwbeleid

Stikstofuitspraak zou zegen kunnen worden voor agrarisch Nederland

De boeren betalen de prijs voor twintig jaar laks landbouwbeleid. Verbetering is allicht op komst.

Boeren protesteren op het Malieveld in Den Haag onder de naam #Agractie. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskrant

Een record aan files en de inzet van een imposante politiemacht om het parlement en de ministeries bereikbaar te houden: het Binnenhof kreeg dinsdag de rekening gepresenteerd van twintig jaar laks landbouwbeleid. Wat opviel aan het protest was het gebrek aan een concreet mikpunt. Er was geen actueel wetsvoorstel waartegen werd gedemonstreerd, het ging de boeren om het algehele gevoel van onderwaardering en onzekerheid.

Dat komt niet uit de lucht vallen. Begin deze eeuw al leidden de grote uitbraken van varkenspest, salmonella, gekke-koeienziekte en mond- en klauwzeer tot een luide roep tot bezinning op de aard van de Nederlandse veeteelt. De commissie-Wijffels legde vervolgens een rooskleurig toekomstplan neer dat draaide om de boer die voortaan op kwaliteit in plaats van een lage prijs zou concurreren, die ruimschoots zou worden beloond voor duurzaam landschapsbeheer, die z’n kippen zou laten scharrelen en z’n varkens zou laten wroeten.

Het is er onvoldoende van gekomen. De intensivering heeft zich verder doorgezet en een groot deel van de veeteelt is onverminderd gebouwd op te goedkope bulkproductie, die grotendeels wordt gestut door subsidies en ontheffingen – perverse prikkels die niet alleen nadelig uitpakken voor het milieu, het dierenwelzijn en het klimaat maar ook voor heel veel boeren. Zij gaan gebukt onder te lage marges en een stortvloed aan bureaucratie die alle arbeidsvreugde wegzuigt. De boeren mogen zich afvragen of dat de schuld is van partijen als GroenLinks en D66 – die dinsdag op het Malieveld het meeste vuur trokken – of juist van ‘bevriende partijen’ als CDA en VVD die steeds weigerden fundamentele knopen door te hakken in het landbouwbeleid. Het is pappen en nathouden.

In dat opzicht zou de stikstofuitspraak van de Raad van State een zegen kunnen worden voor agrarisch Nederland. Kabinet en Kamer zijn gedwongen eindelijk eens een coherente visie neer te leggen die hopelijk meer houvast gaat bieden: waar bieden we ruimte aan de landbouw en onder welke voorwaarden? Als dat gepaard gaat met een nette regeling die boeren de kans geeft de niet-levensvatbare bedrijven te sluiten, kan het er alleen maar beter op worden.

Lees verder

Wat is stikstof? Hoe schadelijk is het? En vier andere vragen om het stikstofdebat te begrijpen.

Minister Carola Schouten (Landbouw) heeft dinsdag de demonstrerende boeren toegesproken op het Malieveld in Den Haag. Schouten beloofde dat er geen halvering van de veestapel komt onder haar ministerschap.

Duizenden boeren trekken dinsdag richting Den Haag om te demonstreren. De terugkerende roep om de veestapel te verkleinen vanwege het milieu is voor velen het zoveelste teken dat ze niet worden gewaardeerd. Maar hoe erg is het saneren van de veehouderij?

De boeren voelen zich in de hoek gezet, in de discussie over de stikstofproblematiek. Overdrijven ze of hebben ze een punt?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden