Opinie

'Steun van Iran is onmisbaar voor de beteugeling van Al-Qaida en ISIS'

Dat Amerika wel goede banden onderhoudt met Egypte en Saoedi-Arabië, maar Iran nog steeds kleineert, is behalve inconsequent ook onverstandig, schrijft Thomas von der Dunk.

Rohani, president van Iran.Beeld epa

'Het leger heeft gedaan wat het moest doen, aldus VVD-europarlementariër Hans van Baalen een jaar geleden over de coup in Caïro. Intussen is Sisi een militaire dictator die niet onderdoet voor Mubarak.

Van Baalens houding is karakteristiek voor de kortzichtigheid van het Westen. Democratie is slechts goed als zij westerse kortetermijnbelangen dient. Vergeten is inmiddels dat de Egyptische demonstranten tijdens de Arabische Lente juist dát het Westen kwalijk namen, en de jarenlange steun aan Mubarak ons op enorm verlies aan geloofwaardigheid kwam te staan. Egypte is ongetwijfeld weer even 'stabiel', maar aangezien de militairen geen oplossing voor de economische problemen hebben, zal over een jaar of wat de onrust opnieuw de kop opsteken. De democratische oppositie zal dan de democratische opvattingen van de Van Baalens niet vergeten zijn.

Wegkijken bij wangedrag
Egypte is niet de enige vaste bondgenoot in deze regio, waarbij het Westen bij wangedrag wegkijkt. Wij heten daar te strijden tegen fundamentalistisch terrorisme - trefwoorden Taliban, Al Qaida en ISIS. Laat nu net de tweede grote bondgenoot Pakistan in Afghanistan dubbelspel spelen: het leger steunt de Taliban heimelijk, om door het instandhouden van deze brandhaard de Amerikanen geld af te kunnen persen ten bate van de eigen strijd met India.

Dan Al Qaida. De aanslagplegers van 11 september waren vrijwel allemaal afkomstig vanuit die derde 'betrouwbare' bondgenoot, Saoedi-Arabië. Ook nu wordt ISIS, dat in de door zijn veroverde gebieden een religieuze radicaliteit tentoonspreidt waarbij die van het steevast gedemoniseerde Hamas als kleuterspel verbleekt, door salafisten vanuit Saoedi-Arabië gefinancierd. Washington kijkt daarbij weg.

Regionale bondgenoot
ISIS verspreidt zich als een olievlek, en de Taliban zijn weer aan de winnende hand. Effectieve bestrijding van beide is uitgesloten zolang Riyad en Islamabad hun koers niet wijzigen. Dat maakt een renversement des alliances noodzakelijk. Het Westen deelt namelijk met één regionale grootmacht de vijandschap van beide extremistische soennitische bewegingen: met het sjiitische Iran.

De steun van Iran is voor de beteugeling van het nu dreigende gevaar onmisbaar. Het kan als enige invloed uitoefenen op de Iraakse premier Maliki, die met zijn sektarische zelfzucht de Iraakse soennieten in de armen van ISIS heeft gejaagd. Iran is een van de weinige stabiele natiestaten, en dreigt niet langs etnische of religieuze lijnen uiteen te vallen, gelijk Irak, Syrië of Libanon. Ook is het democratisch gehalte aanzienlijk hoger dan dat van Egypte of Saoedi-Arabië, dat qua theocratisch karakter bovendien echt niet voor Iran onderdoet. De Iraanse bevolking heeft in 2013 de meest gematigde van alle door de ayatollahs toegelaten kandidaten tot president gekozen - tot grote schrik van de ayatollahs zelf. Het is in ons belang dat Rohani de kans krijgt Iran verder in gematigder richting te ontwikkelen.

President Rohani.Beeld afp

Iran niet kleineren
Dat vergt ook iets van het Westen zelf, om te beginnen van Washington, dat eindelijk eens over het trauma van 1979 heen moet stappen. Het vergt tevens dat Iran serieus genomen en niet voortdurend kleinerend wordt behandeld. Dat geldt ook voor het nucleaire dossier. De ontwikkeling van civiele kernenergie is legitiem. En inzake een mogelijk kernwapenprogramma geldt dat dan ook voor Israël, India en Pakistan.

Bij de hoogst urgente ontdooiing van de Amerikaans-Iraanse verhoudingen kan Europa, dat zich minder ideologisch in die controverse vastgebeten heeft, een bemiddelende rol spelen. Zeker zal dit tot hysterische reacties leiden bij onze vierde dubieuze vaste bondgenoot, Israël. Maar waar Israël zich met zijn verwoestende Gaza-invasie niets van de rest van de wereld heeft aangetrokken, is er weinig reden om veel consideratie met Israëlische overgevoeligheid te tonen.

Uiteindelijk zal in geval van een westers vergelijk met Iran ook Israël inbinden, want het heeft, bij gebrek aan andere potentiële partners, gewoon geen andere keus.

Thomas von der Dunk is cultuur-historicus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden