Opinie China en Taiwan

Steun Taiwan tegen toenemende Chinese druk

Aanhangers van KMT vieren de overwinning van de partij bij verkiezingen in Kaohsiung. Beeld REUTERS

Chinese strafmaatregelen tegen Taiwan werken, zo blijkt uit de keuzes in Taiwanese stemhokjes. 

Na twintig jaar bestuurd te zijn door de China-sceptische Democratische Partij (DPP) is het burgemeesterschap van Kaohsiung, de tweede grootste stad van Taiwan, in handen gekomen van de China-gezinde Nationalistische Partij (KMT). Tijdens de verkiezingen van 2014 en 2010 had de DPP in Kaohsiung nog een electorale voorsprong van respectievelijk 37 procent en 36 procent.

De DPP leed bij de lokale verkiezingen van afgelopen weekend zware verliezen. Waar het na 2014 nog vier burgemeesters aan Taiwans zes grote steden mocht leveren, is dit inmiddels gehalveerd naar twee. Ook in de kleinere steden verloor de DPP meer dan de helft van haar plaatselijke bestuurders. De verkiezingen werden beschouwd als een opiniepeiling over het regeringsbeleid van de huidige Taiwanese president Tsai Ing-wen (DPP) en die bleek dus negatief te zijn.

Consequenties 

Dat juist Kaohsiung, gelegen in het zuiden van Taiwan waar de steun voor een formele onafhankelijkheidsverklaring het hoogst is, nu in handen komt van de KMT duidt op een politieke ommezwaai op het oost-Aziatische eiland. Daarin lijken de consequenties van Chinese strafmaatregelen tegen het beleid van president Tsai, die in 2016 aantrad, een belangrijke rol te spelen. Waar de vorige Taiwanese president Ma Ying-jeou van de KMT duidelijk aangaf Taiwan als een onlosmakelijk deel van China te beschouwen, verwerpt Tsai Ing-wen dit idee.

De Chinese regering reageerde na Tsais aantreden door eerst alle contacten met de nieuwe Taiwanese regering stop te zetten, ondanks vele verzoeken vanuit Taipei om in dialoog te blijven. Later nam China tevens economische strafmaatregelen tegen Taiwan en stokten de financiële kadootjes waarmee de Chinese regering de Taiwanese bevolking beloonde voor het verkiezen van de China-gezinde Ma Ying-jeou als president.

Tevens heeft de Chinese president Xi Jinping op agressieve wijze Taiwan’s internationale ruimte verkleind. Waar Taiwan tijdens Ma Ying-jeous presidentschap het aantal diplomatieke partners op 22 hield, verloor het er na het aantreden van Tsai Ing-wen tot op heden vijf. Verschillende bronnen duiden erop dat China deze vijf landen heeft overgehaald met toekomstige grootschalige investeringen. Ook veranderden onze eigen KLM en vele andere luchtvaartmaatschappijen op verzoek van de Chinese regering de aanduiding van Taiwan naar ‘Taiwan, China’, op straffe van boetes.

De Chinese regering nam de bovenstaande maatregelen om onvrede te creëren in Taiwan over het beleid van president Tsai het land niet te erkennen als deel van China. De grote vraag was dan ook hoe de Taiwanese kiezers zouden reageren. Enerzijds zou de Taiwanese bevolking uit rancune jegens China de gelederen kunnen sluiten en zou de steun voor de DPP kunnen toenemen. Anderzijds zou het Taiwanese electoraat de schuld van de economische malaise en het verkleinen van Taiwans internationale ruimte bij Tsai Ing-wen kunnen leggen. Het is dus het laatste geworden.

Uit de ontwikkelingen van afgelopen weekend blijkt dat de regering van het democratische Taiwan zonder uitgesproken internationale steun op de lange termijn niet in staat zal zijn zich af te zetten tegen het alsmaar groeiende China.

Grip op de macht

De groei van China is niet enkel een bedreiging voor de Taiwanese democratie, maar tevens een gevaar voor de internationale rechtsorde en de verspreiding van democratische waarden. Dit blijkt onder andere uit het alternatief voor de liberale democratie die China bijvoorbeeld aan jonge (en nog instabiele) Afrikaanse democratische landen biedt en de steun die het geeft aan autoritaire leiders als Rodrigo Duterte en Kim Jong-un en zodoende hun grip op de macht versterkt.

Gelukkig begint recentelijk ook binnen de Nederlandse politiek het besef door te dringen dat ongebreidelde samenwerking met het China van Xi Jinping niet enkel economische kansen biedt, maar ook negatieve politieke effecten kan hebben. Zo gaf Groenlinks-parlementariër Bram van Ojik in gesprek met Betrouwbare Bronnen na een bezoek met Jesse Klaver naar China aan dat er in het Nederlandse China-beleid ook rekening gehouden moet worden met de verborgen politieke agenda van de Communistische Partij van China. Ook gaven Groenlinks en de VVD in de context van de nationale veiligheid kritiek op het plan het nieuwe communicatiesysteem van de Nederlandse politie en hulpdiensten in China aan te schaffen. Zo zouden we China wel heel makkelijk toegang verstrekken tot ons veiligheidsapparaat.

Een eerste stap om de bedreiging van China op de continuïteit van de democratie in te dammen is het openlijk betuigen van steun aan democratische landen in Azië. Economisch ontwikkelde landen als Taiwan zijn een inspiratie voor ontwikkelingslanden in hun regio en hebben het potentieel hun buren aan te steken met democratie. Wanneer het voortbestaan van een democratisch land (Taiwan) wordt bedreigd door een autoritair land (China) is er een internationale verantwoordelijkheid, ook voor Nederland, in actie te komen.

Zeker als dergelijke steun gezamenlijk met onze Europese bondgenoten wordt uitgesproken, zal dit niet alleen indruk maken op de Chinese president, maar ook het vertrouwen van de Taiwanezen in de kracht van hun eigen democratie doen herleven.

Tomas Königs studeerde Mandarijn in Taipei en behaalde er een master in Asia-Pacific Studies.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.