Opinie Indiaanse volken

Steun indianen in Brazilië en de Verenigde Staten

De Nederlandse regering is passief, terwijl ze de inheemse rechten en cultuur moet verdedigen, betoogt auteur Serv Wiemers.

Een inheemse man wil een brief bezorgen aan de Braziliaanse president Bolsonaro bij een regeringsgebouw in Brasilia, 6 december 2018. Beeld Reuters

De overeenkomsten zijn verbluffend – en sinister. Brazilië en de Verenigde Staten; twee grote landen op het westelijk halfrond met honderden oorspronkelijke volken binnen hun landsgrenzen.

Een paar jaar geleden was ik bij een zitting van het United Nations Permanent Forum on Indigenous Issues. Een vertegenwoordiger van de ­Lakota, een indiaans volk dat leeft op de prairies van de Verenigde Staten, vertelde over schaliegaswinning op hun heilige grond. In de Verenigde Naties-vergaderzaal barstte ze in ­tranen uit toen ze vertelde over de vernietiging van Moeder Aarde. En over het geweld van de arbeiders in de olie-industrie tegen indiaanse vrouwen, waardoor die laatsten ­vogelvrij in eigen land zijn.

Later nam een vertegenwoordiger van de Kaiowá, een indiaans volk dat leeft in de Braziliaanse deelstaat Mato Grosso do Sul, het woord. Deze was net zo emotioneel. Het land van de Kaiowá is niet gedemarqueerd, waardoor omringende boeren steeds verder hun land binnendringen. Bij ­tegenstand gebruiken de boeren ­geweld. ‘Gemiddeld iedere twaalf ­dagen wordt één van ons vermoord. Driekwart van ons land wordt nu begraasd door vee,’ vertelde hij de VN.

Het wordt erger

Alle toehoorders waren geraakt. ­Tegelijkertijd was er hoop dat de situatie voor deze indiaanse volken zou verbeteren nu dit op het hoogste ­niveau was aangekaart. Dit kon de ­wereld toch niet laten gebeuren. Maar het werd juist erger.

In de VS kwam kort na deze VN-sessie Donald Trump aan de macht. Op zijn tweede werkdag tekende hij decreten waarmee de oliepijpleidingen Dakota Access en Keystone XL door het land van de Lakota versneld werden aangelegd. Later opende hij het heilige land van de Navajo-, Zuni- en Hopi-volken bij Bears Ears voor exploitatie. En nu wil Trump zijn grensmuur bouwen waardoor het Tohono O’odham-volk, dat daar al duizenden jaren leeft, in tweeën wordt gedeeld.

In Brazilië kwam deze maand Jair Bolsonaro aan de macht. Ook hij zette meteen na zijn aantreden de aanval in op de inheemse bevolking. Indiaans land wordt verder ingeperkt en opengesteld voor landbouwontwikkeling.

Bedreigde talen

Deze eerste dagen van januari zijn niet alleen de eerste dagen van Bolsonaro en van Trumps muur, ze zijn ook de eerste van het door de VN uitgeroepen Internationale Jaar van Inheemse Talen. Over de hele wereld dreigen inheemse talen te verdwijnen. Dit VN-jaar moet bewustwording vergroten en actie ter bescherming van die ­talen aanjagen.

Ook hier zijn de VS en Brazilië toonaangevend op een sinistere manier: nergens worden zoveel talen bedreigd of zijn er zoveel uitgestorven als in de VS, namelijk 191, direct gevolgd door Brazilië met 190. Volgens UNESCO vallen het Lakota en het Kaiowá in de categorie ‘kwetsbaar’. Van de overige talen is de helft al uitgestorven of is de toestand kritiek. Snel handelen om deze unieke culturele rijkdom te behouden is dus geboden. Van Trump en Bolsonaro moeten we het niet hebben.

Blok kan helpen

Maar ook de Nederlandse regering is passief, terwijl wij toch mensenrechten hoog in het vaandel hebben staan en Nederland, middels de VN Verklaring over de Rechten van Inheemse Volken en ILO-verdrag 169, inheemse rechten en cultuur moet verdedigen. Bovendien beleggen Nederlandse pensioenfondsen nog steeds in projecten zoals Trumps oliepijp­leidingen die indiaanse rechten schenden.

Tijdens de afgelopen begrotingsbehandeling van Buitenlandse Zaken heeft de Tweede Kamer de regering aangezet inheemse landverdedigers te ondersteunen. Dit jaar mag minister Blok uitvoering gaan geven aan die motie. Blok zou de Lakota en de Kaiowá kunnen helpen in hun strijd. Ook kan de regering net als andere Europese landen sponsor worden van het VN-Jaar van Inheemse Talen. Beide zijn nu hard nodig.

Serv Wiemers

Serv Wiemers is auteur van het boek Veerkracht, Indianen van nu over de wereld van morgen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.