Opinie

Stembusvoorspellingen houden terreurdreiging 'substantieel'

De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding (NCTV) houdt de terreurdreiging voortdurend op 'substantieel'. De aanpak is controversieel. De AIVD en de MIVD moeten hun rol op dit gebied heroveren.

Minister Ard van der Steur, de allerhoogste baas van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV. Beeld anp

Zeven imams kregen een verbod van de Eindhovense burgemeester Rob van Gijzel om te spreken op een conferentie in een moskee, meldde de Volkskrant op woensdag 23 december. Dat besluit werd genomen na Kamervragen aan VVD-minister Van der Steur, de allerhoogste baas van de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) om radicalisering binnen de gemeente tegen te gaan. Je moet je afvragen of dat zo is of dat een spreekverbod contraproductief werkt.

Op zijn website is te lezen dat de NCTV binnen de rijksoverheid als enige verantwoordelijk is voor terrorismebestrijding, cyber security, nationale veiligheid en crisisbeheersing. Een soortgelijke formulering was ooit te lezen op de websites van AIVD en MIVD. Die lijken nu als toeschouwers op de tribune zitten. De AIVD mag nog zijn jaarlijkse prioriteiten opsommen. Voor 2016 zijn dat cyberdreiging, ontwikkelingen aan de randen van Europa en spanningen tussen bevolkingsgroepen in Nederland. Een rol bij terrorismebestrijding is kennelijk geen prioriteit meer.

Bij de AIVD groeide in 2002 het besef dat de dienst tekort zou schieten zolang hij alleen zou blijven informeren over concrete en/of voorspelbare dreigingen. Toenmalig hoofd AIVD, Van Hulst: 'We werken hard om aanslagen te voorkomen, in de wetenschap dat het toch een keer gaat gebeuren.'

Dus moest er eerder worden gewaarschuwd aan de hand van analyses over voorstelbare dreigingen. Die rol werd snel opgepakt door de NCTV, maar die dreigt nu zijn onafhankelijke hand te overspelen.

Logisch

Het is volstrekt logisch dat terreurdreiging onder druk van VVD-ministers op niveau 'substantieel' wordt gehouden vanwege stembusvoorspellingen. Je kunt dat de eerste jaren niet naar beneden bijstellen zonder dat dit gevolgen heeft voor de verdeling van Kamerzetels. De vraag is; hoe serieus is dan nog dat dreigingsbeeld? Het kabinet heeft kennelijk electorale belangen de angst onder de bevolking hoog te houden.

De NCTV vindt het zelf ook steeds lastiger een duidelijk beeld te schetsen. Coördinator Schoof motiveert steeds warriger waarom er een substantiële dreiging is en beweert zelfs elke dag de dreigingen opnieuw vast te stellen. Als dat zo is, zou elke dag een wisselend niveau moeten gelden en niet al enige jaren hetzelfde.

De coördinator vindt als spreekpop van het kabinet eerst de uitreizigers bedreigend en dan weer de terugkeerders. Soms krijgen de 'lone wolves' de eer om de gevaarlijksten te zijn, dan weer jihadisten die meereizen met asielzoekers.

Vervlechting

Om het dreigingsniveau hoog te houden wordt 'dankbaar' gebruik gemaakt van aanslagen in andere Europese landen, of van een enkele geconstateerde vervlechting met 'de' criminaliteit. Zelfs het vertrek van één enkele militair naar Syrië óf Irak is voldoende reden verontwaardiging op te wekken bij de bevolking.

Door een spreekverbod voor imams wordt geprobeerd radicalisering tegen te gaan. Het is echt nog te vroeg te kunnen beoordelen of die aanpak is gelukt. Want volgens de NCTV kan radicalisering ook worden aangewakkerd door 'verlangen naar politieke rechtvaardigheid of wraak voor gevoeld onrecht'. Gevoelens van onrecht zijn er onweerlegbaar want het Eindhovense moskeebestuur stapte naar de rechter.

De Coördinator wekt de indruk dat dreigingen bewust substantieel worden gehouden.

Adviezen aan gemeenten om radicalisering tegen te gaan door het opleggen van spreekverboden worden door betrokken VVD-bewindslieden geïnitieerd.

De NCTV moet niet langer beweren als enige instantie politiek verantwoordelijk te zijn voor terrorismebestrijding.

Het is de hoogste tijd dat inlichtingendiensten als AIVD en MIVD hun goede naam en faam op dit terrein heroveren en ten aanzien van staatsveiligheid en democratische rechtsorde een zelfstandiger rol opeisen. Bovendien moeten zij zich op het gebied van cyberspionage en -security meer als onafhankelijke kenners profileren en vervolgens gevreesde bestrijders van economische spionage worden.

Voor het zover zal kunnen zijn, moeten er toch eerst verkiezingen komen.

Kees-Jan Dellebeke is oud-medewerker AIVD.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.