Stel niet de praktijk van ritueel slachten ter discussie, maar het principe

Zou er onder de Maya’s toentertijd ook gedacht zijn: we moeten de kinderen in de watten leggen voordat we ze de keel doorsnijden?

Onlangs stond er in De Volkskrant een opiniebijdrage (“Gratuit gebaar van dierenliefde”, 12 april 2011), afkomstig van een conglomeraat aan islamitische en joodse organisaties, die ageren tegen het dreigende verbod op het onverdoofd ritueel slachten van dieren. De strekking is uiteraard dat de vrijheid van godsdienst wordt aangetast. Verdoofd slachten voor islamitische en joodse gemeenschappen onbespreekbaar, en vanwege de slechte behandeling van dieren uit de Nederlandse dierenindustrie zijn die dieren nooit koosjer of halal, zelfs niet als ze ritueel geslacht worden.

De hele discussie draait louter om de uitvoering van het rituele slachten en de behandeling van de dieren: ze moeten in de watten gelegd worden, tot het moment dat hun keel wordt doorgesneden. Maar waarom is er geen discussie over het principe van het offeren (en eten) van dieren, dat blijkbaar als vanzelfsprekend wordt geaccepteerd?

Het is niet mijn bedoeling om de discussie op de spits te drijven, maar toch moest ik even denken aan de kinderoffers die de Maya’s ooit pleegden. Zou er onder de Maya’s toentertijd ook gedacht zijn: we moeten de kinderen in de watten leggen voordat we ze de keel doorsnijden? Zou er ooit zijn nagedacht over de onjuistheid van het principe van kinderoffers? Natuurlijk, ik hoor de reacties al: “dit is zuivere polemiek, want in de discussie over ritueel slachten gaat het niet om mensen, maar om dieren!”. Maar wat is precies het verschil? Natuurlijk, we ervaren allemaal intuïtief een verschil tussen mensen en dieren, maar het blijkt erg moeilijk om dat verschil precies te benoemen of aan te wijzen. Hoe meer we over de evolutionaire geschiedenis van de mens en de continuïteit tussen mens en de rest van de levende wereld weten, des te lastiger het wordt.

Door alle wetenschappelijke inzichten in de evolutionaire geschiedenis van het leven op aarde verdampt van verschil: een verschil is er niet, het wordt gemaakt, het is een menselijke constructie met grote morele implicaties. Het verschil dat gemaakt wordt tussen mens en dier, is een cultureel verschijnsel en heeft te maken met inzichten die in een bepaalde plaats en tijd gelden. Ooit werd er van de Zuid-Afrikaanse Hottentotten gezegd dat ze geen ziel hadden. Het waren dus geen mensen, maar dieren. Ze mochten gejaagd en afgeschoten worden, opgezet, en rondgereden als circusattracties. Nu schamen we ons voor die praktijken en vinden ze onvoorstelbaar. Maar wat voor argument hebben we daarvoor, anders dan dat onze inzichten zijn veranderd?

In plaats van te zeggen dat het “onmogelijk” is om ritueel slachten uit te bannen en over de uitvoering ervan te debatteren, zou ik aan de religieuze organisaties willen voorstellen om het principe van slachten ter discussie te stellen. Als de joodse en islamitische religies het dierenwelzijn op het oog hebben, zoals de schrijvers stellen, en als de organisaties die het artikel ondertekenen de Nederlandse dierenindustrie (impliciet) zo scherp veroordelen als dieronvriendelijk, zou het dan niet wenselijker zijn om in plaats van een strategie van onverbiddelijk verzet te handhaven, juist naar de geloofsgemeenschap zelf de discussie te openen om een vegetarische levenshouding te propageren?

Er staat nergens in de Tenach en in de Koran dat God de mensen gebiedt om vlees te eten. Mensen mogen vlees eten, maar ze kunnen ook besluiten om daarvan af te zien. Het is de diervriendelijkste oplossing. Waarom horen we dat argument niet in de discussie en wordt er slechts gepoogd om makkelijk te scoren door het grondrecht van de vrijheid van godsdienst maar weer van stal te halen als argument om ritueel slachten te verdedigen?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden