Opinie

Stel dromen centraal, niet de financiering

De manier waarop de overheid het hoger onderwijs financiert gaat nog steeds uit van het idee "one size fits all". Hoog tijd voor verandering.

Studenten demonstreren tegen bezuinigingen op de geesteswetenschappen aan de UvA. Beeld anp

Steeds meer studenten combineren hun studie met werk, een bestuursfunctie, zorg voor naasten of een eigen onderneming. Leren en werken lopen op allerlei manieren door elkaar. Leren doen we ons leven lang. Maar het systeem kent maar één type student: eentje die voltijds studeert op één plek en na een aantal jaar is uitgeleerd en aan het werk gaat. Vasthouden aan dit dwangbuisstuderen zet Nederland op achterstand. Hoog tijd dat onze studenten de ruimte krijgen om zich te ontwikkelen en een studie op een passende manier in te richten.

Enkele generaties geleden keken we nog op een zwart-wit beeldbuis naar twee zenders. Een generatie later werd dit de kleurentelevisie met tientallen zenders, en weer een generatie later waren dat er honderden. Vandaag de dag bepaalt de kijker zelf wannéér hij iets kijkt. De samenleving verandert en ook in het onderwijs zien we langzaam maar zeker vergelijkbare ontwikkelingen. Studenten combineren hun studie met andere bezigheden en volgen vakken bij een andere instelling of zelfs in andere landen. En soms is een cursus letterlijk één muisklik bij je vandaan, door een online college van een inspirerende hoogleraar aan Harvard te volgen, vanachter je computer of op de iPad.

Binnen vier jaar

De manier waarop de overheid het hoger onderwijs echter financiert gaat nog steeds uit van het idee "one size fits all". De financiering van onze onderwijsinstellingen wordt voor een groot deel bepaald door de studentenaantallen. Voor iedere ingeschreven student ontvangt de universiteit of hogeschool één jaar financiering, ongeacht het aantal vakken dat de student volgt. Of je nu twee of zes vakken volgt, je betaalt evenveel collegegeld. Studenten die zelf hun onderwijs willen inrichten betalen de volle mep. Het financieringssysteem legt haar eigen logica op aan studenten: binnen vier jaar moet je klaar zijn. Ontplooiing, maatwerk of eigen regie? Het past niet binnen het huidige hoger onderwijsdenken.

Natuurlijk blijven er studenten die gewoon behoefte hebben aan een vaste studiestructuur als voltijdstudent, maar er komen steeds meer studenten die de studie op hun eigen manier willen inrichten. Studenten die bewust kiezen voor een bestuursjaar en dat willen combineren met het halen van enkele vakken. Of een eigen onderneming hebben en het onderwijs daaromheen willen organiseren. Of eerder willen gaan werken en de studie op een ander moment of naast hun werk willen afmaken.

Daarom willen wij dat het op studentenaantal gebaseerde deel van de financiering niet langer wordt berekend op basis van een volledig studiejaar, maar per vak dat de student volgt. De student krijgt dan de mogelijkheid om zich voor losse vakken in te schrijven en betaalt alleen voor de vakken die hij volgt. Uiteindelijk krijgt de instelling voor iedere student evenveel financiering, maar maakt het niet meer uit of je de studie in één keer doet of het combineert met andere ambities. Wil je naast je studie een bestuursjaar doen bij de studentensportvereniging? Of wil je tijd voor je eigen onderneming? Dan volg je in dat jaar gedeeltelijk je studie, betaal je gedeeltelijk collegegeld en financiert de overheid de instelling op basis van de vakken die je gevolgd hebt.

Flexibel studeren

Wij willen dit flexibel studeren mogelijk maken door te starten met een proef. In samenwerking met de Universiteit van Amsterdam (UvA) en de Hogeschool van Amsterdam (HvA) kunnen duizend geïnteresseerde studenten hier aanspraak op maken. Het begint met een proef maar bij succes moet het betalen per vak of studiepunt uiteindelijk voor alle studenten in Nederland mogelijk worden, als optie naast het normale collegegeld. Hiermee maken we ons onderwijsbestel toekomstbestendig. In plaats van het huidige financieringsmodel staan voortaan wat ons betreft de keuzevrijheid en de ontwikkeling van de student centraal.

We moeten af van het keurslijf dat het financieringssysteem oplegt aan studenten en instellingen. De financiering van het onderwijs moet de dromen en ambities van studenten namelijk mogelijk maken, niet beknotten. Als het aan ons ligt krijgen studenten voortaan meer ruimte om te ondernemen, studeren en hun eigen leven in te vullen. Dat stimuleert studenten verder te kijken en het beste uit zichzelf te halen.

Stefan Wirken is voorzitter Landelijke Studentenvakbond, Pieter Duisenberg is VVD-Kamerlid, Mohammed Mohandis is PvdA-Kamerlid en Dymph van den Boom is voorzitter van de UvA en de HvA

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.