Commentaar Topinkomens

Steeds weer blijkt hoe moeilijk het is om internationaal topsalarissen te beteugelen

Ben van Beurden CEO van Royal Dutch Shell voor aanvang van de aandeelhoudersvergadering in het Afas Circustheater in Scheveningen. Shell-topman Ben van Beurden verdiende vorig jaar 20,1 miljoen euro aan basissalaris, bonus, aandelen, pensioen en overige inkomsten. Dat is 126 procent meer dan een jaar eerder, vooral dankzij een grote aandelenbonus van meer dan 15 miljoen euro. Beeld ANP

Na de financiële crisis van 2008 leek het er heel even op dat de exorbitante beloningen in de top van het bedrijfsleven onder maatschappelijke druk zouden worden getemperd. Tien jaar later blijkt daar niets van terechtgekomen. Bij de multinationals zijn de topsalarissen het afgelopen jaar flink gestegen, blijkt uit onderzoek van de Volkskrant. Het is opnieuw een illustratie van wat de Amerikaanse socioloog Christopher Lasch al in 1995 The Revolt of the Elites noemde. Een internationale bovenlaag is nauwelijks meer geworteld in afzonderlijke landen en is daardoor het contact met de rest van de samenleving kwijtgeraakt.

De nadelen hiervan zijn zelfs doorgedrongen tot de VVD, waarbij het grote bedrijfsleven altijd heilig was. Multinationals staan nu model voor een ontwikkeling waarbij de vruchten van de economische groei vooral worden ­geplukt door aandeelhouders en topmanagers, en veel minder door gewone werknemers. Het salaris van Shell-topman Ben van Beurden steeg vorig jaar met 126 procent – vooral door een aandelenbonus van meer dan 15 miljoen euro – terwijl de cao van het Shell-personeel voorzag in een loonsverhoging van 3 procent. Grote loonverschillen zijn niet goed voor de sociale cohesie, zeker niet als bedrijven als Shell ook nog eens geen winstbelasting betalen als ­gevolg van gunstige belastingregelingen.

Helaas is het zeer de vraag of topmanagers van Shell, Unilever en andere grote bedrijven echt zullen worden aangepakt. Institutionele beleggers, zoals pensioenfondsen en verzekeraars, hebben aangekondigd dat zij kritischer naar beloningsplannen zullen kijken. Als aandeelhouders hebben zij daar macht over, maar het is twijfelachtig of ze echt zullen doorbijten.

Hogere belastingen zouden een goede manier zijn om de almaar doorgaande zelfverrijking te beteugelen. Dat zou in internationaal, op zijn minst in Europees verband moeten gebeuren. Anders kunnen multinationals doen waar zij goed in zijn: afzonderlijke landen tegen elkaar ­uitspelen door te dreigen het hoofdkantoor of andere belangrijke bedrijfsonderdelen te verplaatsen. Steeds blijkt echter hoe moeilijk het is om internationaal tot overeenstemming te komen. Door de invloed van populisme en nationalisme lijkt dat alleen maar moeilijker te worden. Zo wijst het populisme weliswaar de internationale elite als vijand aan, maar frustreert het tevens de mogelijkheid om haar in internationaal verband aan te pakken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden