Opinie

'Staatssecretaris Klijnsma is naïef over rekenrente'

Staatssecretaris Klijnsma miskent de grimmige werkelijkheid nu zij onverkort vasthoudt aan de rekenrente, vindt oud-staatssecretaris van Financiën Martin van Rooijen. 'Zij baseert zich daarbij op een niet bestaande financiële wereld.'

Staatssecretaris Jetta Kleinsma van Sociale Zaken en Werkgelegenheid tijdens een overleg met de Tweede Kamer over de pensioenen. Beeld ANP

Niet to the point en verbazingwekkend naïef. Dat is de afdronk van de brief die staatssecretaris Jetta Klijnsma van Sociale Zaken en Werkgelegenheid afgelopen vrijdag schreef aan de Tweede Kamer. De staatssecretaris reageert daarin op kritische vragen van Tweede Kamerleden over de starre toepassing van de van overheidswege vastgestelde risicovrije rente, die pensioenfondsen moeten hanteren bij de berekening van hun verplichtingen.

Uit de antwoorden van de staatssecretaris blijkt dat de toepassing van die rente inderdaad de oorzaak is dat thans miljoenen Nederlanders worden geconfronteerd met een korting op hun pensioen. De staatssecretaris miskent die grimmige werkelijkheid nu zij onverkort vasthoudt aan die rente. Zij baseert zich daarbij op een niet bestaande financiële wereld, waarin alle Nederlandse pensioenfondsen - in haar woorden - 'te allen tijde over [moeten] kunnen schakelen op risicovrije beleggingen, zoals staatsobligaties, om de aanspraken veilig te stellen.' De financiële crisis heeft ons juist geleerd dat de markt daarvoor niet bestaat en dat pensioenfondsen onverantwoord veel risico zouden hebben gelopen als zij de staatssecretaris in die gedachtegang zouden hebben willen volgen? Staatsobligaties zijn namelijk helemaal niet risicovrij.'

Volstrekte onzekerheid
Ten onrechte stelt de staatssecretaris dat de risicovrije rente aansluit bij 'het karakter van de Nederlandse pensioenregelingen, op grond waarvan werknemers aanspraken opbouwen met een hoge mate van zekerheid.' De miljoenen Nederlanders, die worden geconfronteerd met kortingen op hun pensioen, weten dat die veronderstelde 'hoge mate van zekerheid' in werkelijkheid niet bestaat en niet meer is dan een juridische fictie. Juist het toepassen van de risicovrije rente verandert de hoge mate van zekerheid in een volstrekte onzekerheid.

De staatssecretaris stelt ook dat er hoge eisen gesteld moeten worden aan de financiering. Waarom wordt bij de berekening van de premies dan wel een rendementscriterium gehanteerd, waardoor de daarvoor gebruikte rente veel hoger ligt? Als de redenering van de staatssecretaris zou kloppen dan zouden alle premies die nu worden betaald niet kostendekkend zijn.

In de brief wordt als voorbeeld een pensioenfonds genoemd dat zijn activiteiten staakt. Zo'n pensioenfonds moet een dekkingsgraad van 100 procent hebben op basis van een risicovrije rente om de verplichtingen over te kunnen dragen aan een verzekeraar zonder de aanspraken te hoeven verlagen. Dit is een onzinnige redenering als je bedenkt dat verzekeringsmaatschappijen voor dergelijke verplichtingen een zekerheidsmarge van 99,5% moeten bieden en pensioenfondsen slechts 97,5%. Dit voorbeeld toont indirect juist aan dat de risicovrije rente niet gebaseerd is op steekhoudende argumenten.

Ronduit verbazingwekkend is volgens de KNVG de bewering van de staatssecretaris dat verhoging van de rekenrente zou betekenen dat er minder geld overblijft voor de indexatieambitie. Het zal de staatssecretaris toch duidelijk zijn dat de nominale uitkering minder voorwaardelijk is, terwijl de indexatieambitie volledig voorwaardelijk is. Minder geld voor indexatie kan daarom nooit een argument zijn voor afstempeling.

Noodzaak
De noodzaak tot ingrijpen is volgens de staatssecretaris aan de orde vanwege de voortdurende stijging van de levensverwachting en de langdurige crisis op de financiële markten. De plotselinge structurele stijging van de levensverwachting is sinds 2010 volledig verwerkt in de dekkingsgraden. De crisis in de financiële markten is een fenomeen waarvan de beleggingen van de pensioenfondsen weinig last hebben gehad. Over de jaren worden rendementen gemaakt die ruim boven 6% tot 7% liggen.

Het is natuurlijk wel waar dat de gehanteerde rekenrente sterk door de financiële crisis is beïnvloed. Nederland is nog steeds een dermate financieel veilig land dat overtollige liquiditeiten uit Zuid-Europa vanzelf hierheen vloeien, ook al is de rente is sommige gevallen zelfs negatief. Maar dat verschijnsel heeft niets te maken met de gezondheid van de pensioenfondsen en dat zou - toch de enige vraag moeten zijn die een dekkingsgraad beantwoordt.

Martin van Rooijen is voorzitter van de Koepel van Nederlandse Verenigingen van Gepensioneerden en oud-staatssecretaris van Financiën

 
Het zal de staatssecretaris toch duidelijk zijn dat de nominale uitkering minder voorwaardelijk is, terwijl de indexatieambitie volledig voorwaardelijk is
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden