opinie

Staat topsport boven de wet en de maatschappij?

Voor voetbalsupporters die iets te juichen hebben, gelden in coronatijd kennelijk andere regels dan voor de rest van ons, stelt Thomas von der Dunk met misnoegen vast. Een teken van een veel groter probleem.

Supporters van Ajax vieren het kampioenschap  bij de Johan Cruijff Arena, waarbij alle coronaregels met voeten worden getreden.  Beeld ANP
Supporters van Ajax vieren het kampioenschap bij de Johan Cruijff Arena, waarbij alle coronaregels met voeten worden getreden.Beeld ANP

De afgelopen weken haalden voetbalsupportermassa’s bij twee gelegenheden de voorpagina’s: eenmaal negatief en eenmaal positief. Zondag na de zege van Ajax in Amsterdam, eerder na die van Cambuur in Leeuwarden: de politie deed al bij voorbaat geen poging om de coronaregels te handhaven.

Eerder verhinderde in Engeland een supportersvolksopstand de plannen voor een Superleague, die een handvol topclubs - en vooral hun begerige bestuurders - voor altijd van de toegang tot tv-miljarden moest verzekeren.

Bestaat er tussen beide zaken verband?

Het antwoord is ja: beide illustreren dat voetbal onaantastbaar is geworden. Bij het Nederlandse rumoer springt dat directer in het oog dan bij het Engelse, maar ook daar vormt het de essentie.

Eerst Ajax plus Cambuur, dan het echte topvoetbal.

Kloof tussen papier en praktijk

Van het overheidsfalen in Leeuwarden op preventief vlak heeft men in Amsterdam niet durven leren en dus herhaalde zich dat precies. Zoals wel vaker bij het Nederlandse coronabeleid gaapte een kloof tussen papier en praktijk. Omdat men het voetbalvolk niet brood en spelen durfde te onthouden, maar in een vol voetbalstadion bij een enthousiast publiek de aerosolen door de lucht vliegen, en Diederik Gommers daarvan schrikt, was in Den Haag afgesproken dat de fans niet zouden juichen. Dat lukte inderdaad welgeteld één keer.

Inmiddels wordt er zonder publiek gespeeld, en inderdaad: in het stadion blijft de corona-overdracht beperkt. Om die ook daarbuiten beperkt te houden, was de aanhang beide keren van overheidswege opgeroepen thuis te blijven en alleen voor de tv te juichen. In beide gevallen kwam een deel van de aanhang toch, want samen juichen is altijd leuker. Alleen vindt het virus dat dus ook.

In beide gevallen kwamen er dus meer mensen samen dan de autoriteiten hadden verwacht, en zeker meer dan zij verstandig achtten. Alleen: toen ze dat constateerden, was het al te laat. Alsnog ingrijpen zou tot een matpartij hebben geleid, dus liet de politie dat na.

Regels iet voor ons

Wat leren de voetbalsupporters hier uit? Dat als we maar met voldoende mensen komen, de afstandsregels niet voor ons gelden en we gewoon als vanouds kunnen doen. Net als Thierry Baudet, die tijdens de verkiezingscampagne ook provocatief knuffelend door heel extreemrechts-Nederland trok, en ook nog steeds niet als potentiële virusbrandhaard door de politie is opgepakt. Soms vermoed ik enige personele overlap.

En wat leert de overheid hier uit? Het logische antwoord zou zijn: dat een oproep niet te komen of zich aan de coronaregels te houden, bij supporters van een winnende voetbalclub niet helpt. En dat haarzelf na een gewonnen wedstrijd vervolgens niets anders dan machteloos toekijken rest om erger te voorkomen,

Als ze uit haar verloren illusies geen consequenties trekt en dit supportersgehos als ‘onvermijdelijke’ nevenschade accepteert, dringt zich de vraag op, hoe serieus de overheid haar coronabeleid zelf nog neemt. Want als de besmettingscijfers nu weer fors oplopen, moeten dierentuinen, restaurants en bibliotheken, waar geen risico op zulke ontsporingen bestaat, straks opnieuw nog langer dicht.

Stilleggen

Na hoeveel supportersfeesten vindt Den Haag de moed om de enige logische conclusie te trekken: de voetbalcompetitie stil te leggen tot de laatste ic-patiënt door Hugo de Jonge persoonlijk van de beademing kan worden afgehaald?

Dat bepaalde sporten in Nederland boven de wet staan, zagen we dit jaar al eerder, toen er even een Elfstedentocht dreigde. Ook daarvoor wilde heel Den Haag desnoods de corona-teugels even laten vieren. Ongeveer alleen burgemeester Bruls van Nijmegen waarschuwde dat hij dat toch niet zo zag zitten, maar kreeg vervolgens gelukkig de natuur aan zijn zijde doordat al snel de dooi heeft ingezet.

Een iets ouder voorbeeld: het racecircuit in Zandvoort, het troetelkind van onze nationale huisjesmelkersprins. Naast sportverdwazing kennen we immers ook Oranjeverdwazing, en als beide samenvallen is het resultaat pas echt desastreus. Want wie durfde Nederlandse enthousiastelingen het genoegen te ontnemen landgenoot Max Verstappen thuis uit de bocht te zien vliegen? Zelfs de raadsfractie van GroenLinks durfde niet te protesteren, ook al is Verstappen helemaal geen landgenoot meer, maar een belastingontduiker die in Monaco woonachtig is.

En dat brengt mij terug op het profvoetbal en de Engelse supportersopstand van enkele weken her. Van Champions League naar Superleague was één stap teveel, omdat hun clubgevoel dan helemaal aan het internationale grootkapitaal zou worden opgeofferd.

Verziekt door het grote geld

Maar in feite is de voetbalwereld al veel langer door het grote geld verziekt. Van een eerlijke competitie is door het ongelijke financiële speelveld allang geen sprake meer. Onfrisse Arabische, Russische en Amerikaanse miljardairs hebben een nieuwe inkomstenbron ontdekt. Met fout geld kopen zij hele clubs op en schuiven zij bij transfers tientallen miljoenen voor topspelers over tafel, waarvan een aantal een belachelijk hoog inkomen verdient - niet alleen Messi, ook een handvol Nederlanders. Een van de eersten die zich ooit voor grof geld bij zijn eigen club weg liet kopen was onze eigen nationale voetbalheilige: Johan Cruyff.

Om die bedragen op te kunnen blijven hoesten, hebben sommige clubs hun thuisstad geprest om hun stadion te kopen - en je moet als sportwethouder wel zeer sterk in je schoenen staan om supporters te trotseren die bij het tegendeel hun club failliet zien gaan. Zo vormen zowel de ongetemde Nederlandse als de Engelse supportersmassa’s een illustratie van hetzelfde wereldwijde kernprobleem: voor voetbal gelden normale maatschappelijke spelregels allang niet meer.

Thomas von der Dunk is cultuurhistoricus.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden