Commentaar

'Srebrenica-uitspraak kan averechts effect hebben'

De jongste Srebrenica-uitspraak stelt niemand echt tevreden en kan toekomstige VN-operaties frustreren, schrijft Bert Lanting in het commentaar van de Volkskrant.

Moeders van Srebrenica in de rechtbank na de uitspraak. Beeld anp
Moeders van Srebrenica in de rechtbank na de uitspraak.Beeld anp

Er zijn weinig gebeurtenissen die bij Nederland, bij de Verenigde Naties en de Bosniërs zo'n trauma hebben achtergelaten als de massamoord op de ruim zevenduizend mannen uit de Bosnische enclave Srebrenica in 1995. Daarom was het wel te verwachten dat de uitspraak van de rechtbank in Den Haag dat Nederland aansprakelijk is voor de dood van een deel van de slachtoffers een bittere nasmaak zou nalaten bij iedereen die tegen zijn wil bij deze tragedie betrokken raakte.

Voor de nabestaanden was de uitspraak een morele overwinning, maar tegelijk een teleurstelling. Het juridische verschil tussen iemand binnen het hek van de Dutchbat-basis en iemand aan de andere kant, valt natuurlijk moeilijk te verteren voor een moeder die haar man of zoon verloren heeft. Toch maakt de rechter hier terecht een onderscheid: de veel te licht bewapende Nederlandse blauwhelmen waren domweg niet bij machte de duizenden vluchtelingen buiten het kamp te beschermen tegen de troepen van de Bosnisch-Servische generaal Ratko Mladic. Zeker niet omdat de gevraagde luchtsteun van de VN uitbleef.

null Beeld epa
Beeld epa

De uitspraak is ook moeilijk te verteren voor de leden van het Nederlandse bataljon, die al gebukt gaan onder de diepe frustratie dat zij de mannen die hun toevlucht hadden gezocht tot de tot safe haven verklaarde enclave niet konden beschermen. Dat de rechter de Nederlandse staat nu gedeeltelijk aansprakelijk stelt, mag niet worden uitgelegd als een vonnis over hun persoonlijke optreden. Uiteindelijk voerden zij de bevelen uit van hun superieuren bij de VN en in Den Haag. En laten we niet vergeten: de schuldigen zijn de daders, de mannen van Mladic, die nu in Den Haag terecht staat voor het bloedbad.

VN-vlag
Nederland heeft steeds volgehouden dat het niet aansprakelijk kan zijn, omdat Dutchbat onder VN-vlag opereerde. Maar dat argument werd in een eerdere uitspraak al terzijde geschoven door de Hoge Raad, die oordeelde dat Den Haag tijdens de evacuatie van de basis de 'effectieve controle' over het doen en laten van Dutchbat had.

Ook al doet de uitspraak in ieder geval gedeeltelijk recht aan de klachten van de 'Moeders van Srebrenica' , het vonnis kan wrang genoeg een averechts effect hebben. Het is de vraag of veel landen nog zullen staan te trappelen om mee te doen aan vredesoperaties als de paraplu van de VN lek blijkt en zij rechtstreeks aansprakelijk kunnen worden gesteld, als er iets misgaat. Als vredeshandhavers aansprakelijk kunnen worden gesteld voor het bloedvergieten van derden dat ze geacht worden te voorkomen, zal dat de toepassing van de sinds 'Srebrenica' door de VN omhelsde 'responsibility to protect' niet bevorderen.

Bert Lanting is buitenlandredacteur van de Volkskrant.

undefined

null Beeld belga
Beeld belga
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden