opinie zeldzame vinvis gefilmd

‘Spelende’ vinvis wilde alleen maar overleven

In plaats van applaudisseren dat wilde dieren zich buiten hun natuurlijke habitat in onze leefwereld laten zien, moeten we ons afvragen of de reden hiervoor wel strookt met onze goede bedoelingen, betoogt Tomas Buitendijk. 

Het Prinses Amalia Windpark in de Noordzee. Beeld ANP

Tijdens de uitvoering van werkzaamheden in een windmolenpark buiten de kust van IJmuiden hadden ingenieurs van Eneco een zeldzame gebeurtenis vastgelegd. Op een afstand van enkele meters zwom een jonge, normale vinvis voorbij. Dat werd gefilmd. Het filmpje duurt minder dan een minuut, maar spreekt boekdelen over de gespannen relatie waarin de zee, haar fauna en de mens zich bevinden.

Aanvankelijk lijkt het filmpje vooral de schoonheid van een kort moment vast te leggen. De ongerepte, majestueuze natuur trekt voorbij. De ingenieurs van Eneco boffen maar dat ze dit mogen meemaken. Maar is dit eigenlijk niet een hele vreemde situatie? De immense verschijning van de normale vinvis wordt zelden tot nooit waargenomen in de wateren van de Noordzee. In deze video duikt opeens een exemplaar op in een Nederlands windmolenpark en beweegt zich slalommend tussen de turbines door. Het dier is alleen, terwijl de vinvis normaliter in een kudde zwemt. Wanneer de vinvis hen passeert, joelen de ingenieurs: ‘Het is een dolfijn!’

De circus- en dierentuinervaring dicteert dat elk dier dat zich in de nabijheid van de mens begeeft (of het dat nu wil of niet), dit doet om een kunstje uit te voeren. Het filmpje in kwestie wekt ook de indruk dat de vinvis interactie zoekt. Het beeld is zo gemonteerd dat het lijkt alsof de vinvis eerst verderop zwemt en daarna komt ‘spelen’ bij de windmolen. Maar de eerste helft van de opname blijkt verwisseld met de tweede helft. In werkelijkheid kwam de vinvis niet dichterbij. Door de beeldbewerking is het filmpje gemaakt tot het verhaal van de vinvis die kwam spelen. Niets staat verder van de waarheid.

Want wat doet het dier hier eigenlijk? Zoals gezegd is de Noordzee geen natuurlijke habitat voor de gewone vinvis. Dit dier is verdwaald, mogelijk door te hoge watertemperaturen of onderwaterherrie. Het recent gelanceerde JOMOPANS-onderzoek (Joint Monitoring Programme for Ambient Noise in the North Sea) bevestigt dat dergelijke herrie een probleem is. Boorplatformen en schepen brengen de sonar van de vinvis in de war. Deze vinvis doet geen kunstjes, maar is bezig om te overleven. In het filmpje zegt iemand: ‘Ik heb ze alleen nog maar op het strand zien liggen.’ Weinig hoopgevend voor dit exemplaar.

Het Prinses Amalia-windmolenpark, waar het filmpje werd opgenomen, ligt ver van de kust. De ingenieurs van Eneco zijn slechts vanwege professionele verplichtingen naar dit niemandsland afgereisd. Anders komt de mens er niet. Toch is zijn invloed duidelijk op deze plek aanwezig. Onder het mom van het opwekken van groene energie is de natuurlijke omgeving onherkenbaar veranderd. Natuurlijk is een duurzame oplossing voor het energieprobleem gewenst. Is de natuur wel gebaat bij al die ‘groene’ oplossingen? Op basis van deze beelden vraag ik het me af.

De vinvis moet nu een weg zien te vinden door een vervreemdend circus van technologische hoogstandjes. Wij staan aan de zijlijn, complimenteren onszelf met de groene revolutie, en vragen terloops de vinvis nog om een kunstje.

Tomas Buitendijk promoveert op de representatie van de zee.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.