VerslaggeverscolumnAriejan Korteweg in Leidseveen

Speechschrijver schrijft thriller over... een speechschrijver

In de bossen op en om de Utrechtse heuvelrug zijn instituten gevestigd waar politici geslepen worden tot wonderen van spreekvaardigheid. Een landelijke omgeving die zowel de concentratie bevordert als aanmoedigt om de zinnen te verzetten. Tenminste, dat is het beeld dat geschetst wordt in Onmacht, het debuut van Yvonne Doorduyn.

In één van die instituten, waar de drank na gedane zaken rijkelijk vloeit terwijl de deelnemers uitblazen in fauteuils met de initialen van de oprichter op de kussens, gebeurt het. Wat, dat ga ik hier niet vertellen. Maar dat niet iedereen levend het einde haalt, mag duidelijk zijn.

Veel mensen die ooit beroepshalve aan het Binnenhof belanden, willen er niet meer weg. Ze komen terug, in wat voor gedaante dan ook en desnoods via de achterdeur. Doorduyn (41) is voormalig politiek verslaggever van de Volkskrant, voormalig woordvoerder van D66 bij de EU en nu speechschrijver voor het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Sinds kort dus ook: thrillerauteur. Ze citeert RTL-verslaggever Frits Wester die ooit gezegd zou hebben: als dit een theater was en ik moest een kaartje kopen, dan deed ik dat.

Yvonne Doorduyn: ‘Alsof er in Den Haag allemaal duistere dingen gebeuren.’

Ga je van de journalistiek naar dat deel van het Binnenhof dat zich aan het gezicht onttrekt, dan zeggen collega’s meesmuilend dat je naar de dark side gaat. Waar dingen bedisseld worden die niemand hoeft te weten en waarover je geacht wordt te zwijgen. Iets daarvan – de training van politici om naturel over te komen, de kwetsbare positie van een slordige premier – klinkt door in haar boek.

Toch moet ze van de term dark side niets hebben. ‘Alsof er in Den Haag allemaal duistere dingen gebeuren. Het grootste deel van de politici probeert vanuit de eigen politieke kleur Nederland beter te maken.’

Dicht bij huis gebleven.

Zoals ze haar woorden geeft aan minister Cora van Nieuwenhuizen, aan staatssecretaris Stientje van Veldhoven en in het verleden aan minister Melanie Schultz van Haegen, zo doet ze dat in haar boek aan Sarah. Die trouwens ook speechschrijver voor een minister is. Doorduyn blijft dicht bij de wereld waarin ze in het dagelijks leven verkeert. ‘Dan zie ik het voor me’, zegt ze. ‘In Nieuwspoort heb ik zes jaar zo ongeveer gewoond.’ Zodoende speelt de politieke redactie van de Volkskrant een heldenrol in een nevenverhaal waarin allerlei intriges rond minister-president Trint worden onthuld. Een derde lijn, zegt Doorduyn, op advies van de uitgever toegevoegd om meer diepgang te krijgen.

Woorden. Tekstschrijven. Dat is wat haar aan het Binnenhof bindt. ‘Beheers je dat, dan kan een heel land je volgen.’ Dat de minister-president niet zegt: u moet uw handen wassen, maar: wij wassen onze handen. ‘Zoveel beter’, vindt Doorduyn. ‘Degene die de term anderhalvemetersamenleving bedacht, verdient een standbeeld.’

Als speechschrijver is de bewindspersoon het personage dat je woorden in de mond legt. Dat kan een toespraak bij de VN zijn, maar ook het voorwoord bij het lustrumboek van de studentenvereniging. Uit eigen praktijk: toen in 2018 grote droogte dreigde, bedacht Doorduyn: de kraan blijft aan. ‘Ik vermoedde al dat zo'n uitspraak alle kranten zou halen.’ Toen een grootscheepse restauratie van bruggen en tunnels werd aangekondigd, kwam ze met: ‘Zoals babyboomers ooit nieuwe knieën nodig hebben, zo zijn bruggen en tunnels van zekere leeftijd toe aan een opknapbeurt.’ Terwijl ze dit vertelt, is er een aarzeling. Dit zijn woorden die zij de minister in de mond legde. Kan ze die wel voor eigen rekening nemen?

Het boek ontstond uit de behoefte te schrijven zonder met wie dan ook te hoeven afstemmen. ‘In je eigen wereld nadenken over andermans problemen.’ Ze heeft de smaak te pakken. Een volgend boek speelt in Straatsburg misschien. Ook zo’n gesloten wereldje dat ze van binnenuit leerde kennen – een weekje met z’n allen weg waarin van alles kan gebeuren.

Van journalist naar speechschrijver, dat is van wantrouwen als basishouding naar vertrouwen, probeer ik, maar daar moet ze niets van hebben. ‘Waar gehakt wordt, vallen spaanders, dat geldt ook voor de Rijksoverheid. Naar die spaanders zoek je als journalist, terecht, journalistiek is een hoeksteen van onze democratie. Maar de Rijksoverheid heeft het over het algemeen goed met Nederland voor. Voor diep wantrouwen is geen reden.’

Wat ze echt anders vindt: speechschrijven is positief. Al helemaal bij dit ministerie, waar het al snel gaat over bruggen die gebouwd zijn, wegen die worden verbreed, dijken die zijn verstevigd zodat je beeldende terminologie kunt gebruiken. ‘Het is inspireren, tot actie aanzetten, vergezichten schilderen. Een constructieve benadering.’

Doorduyn (links) in functie, met minister Schultz van Haegen.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden