ColumnMerel van Vroonhoven

Soraya wil ook in het onderwijs werken, maar haar disharmonisch IQ zit in de weg

null Beeld

‘Komt u op onze school werken?’, vraagt Soraya. Met haar lange donkere krullen en haar puntgave gezicht heeft ze iets weg van topmodel Imaan Hammam, de Amsterdamse met Noord-Afrikaanse roots, die als 16-jarige de catwalks van Parijs en New York veroverde.

‘Dat zou leuk zijn’, antwoord ik. ‘Maar ik zit zelf nog op school.’

Ze kijkt me aan, alsof ze denkt: ‘Zo oud en dan nog op school?’ Dan lichten plots haar grote, amandelvormige ogen op: ‘Zit u soms op de pedagogische academie voor het basisonderwijs?’

Ik knik.

‘Ik wil ook naar de pedagogische academie voor het basisonderwijs’, zegt Soraya, elk woord langzaam, duidelijk articulerend. ‘Maar daarvoor moet ik wel havo-eindexamen doen.’ Voor ik het weet, begint ze alle eindexamenvakken op te noemen. Tot plots haar gezicht betrekt. ‘Weet u, ik hoor niet op deze school, maar door mijn IQ van 63 zit ik hier toch.’ Ze zucht: ‘Verbaal ben ik heel sterk, maar performaal niet. Een disharmonisch IQ noemen ze dat.’

Soraya kan het allemaal heel goed verwoorden, maar zelfstandig met de bus of een eitje bakken lukt haar nauwelijks. ‘Ze heeft vaak last van overvraging’, vertelt haar leraar Hans van de middelbare school voor zeer moeilijk lerende kinderen. ‘Juist omdat ze zich zo goed kan uitdrukken en je aan haar uiterlijk niets ziet.’

Veel leerlingen met een licht verstandelijke beperking hebben daar last van. Als ze 18 zijn, gaan ze van school en moeten ze voor zichzelf zorgen. Dat is niet eenvoudig in onze almaar veeleisender samenleving, die een groot beroep doet op zelfredzaamheid. Bovendien raakt juist deze kwetsbare groep snel verstrikt in de veelheid aan ingewikkelde regelingen en wetten. Meisjes als Soraya belanden daardoor gemakkelijk in de schulden, raken dakloos of vallen in verkeerde handen.

Eenmaal thuis laat het verhaal van Soraya me niet los. Wat zou het mooi zijn als zij haar droom om docent te worden toch kon waarmaken. Mijn oog valt op een nieuwsbericht van het LFB, de belangenvereniging voor en door mensen met een verstandelijke beperking. In Nederland zo’n 1,2 miljoen mensen. ‘Sterk in onderwijs: studenten met een verstandelijke beperking kunnen een driejarige opleiding volgen tot ervaringsdeskundige’, staat er geschreven. Ervaringsdeskundige – prachtig – daar wil ik meer van weten.

‘Ik werk hier al twaalf jaar en kan u alles vertellen over het ‘Sterk in onderwijs’-traject’, zegt Maarten van het LFB, als ik bel. ‘Ik heb zelf ook een verstandelijke beperking, net als 75 van onze honderd medewerkers.’ In heldere taal legt Maarten me uit hoe het initiatief vanuit het LFB is ontstaan en hoe de Sterk-studenten na hun opleiding een belangrijke rol vervullen richting zorginstellingen en overheidsinstanties. Ze fungeren als adviseur, mysteryshopper of docent, bijvoorbeeld voor hogeschoolstudenten Social Work. ‘Zeg nou zelf mevrouw’, eindigt Maarten zijn verhaal. ‘Van wie leer je nu beter wat het betekent om met mensen met een verstandelijke beperking te werken, dan van een docent met een verstandelijke beperking?’

Ik hang op en vraag me af: was het ooit zo ontspoord bij de kinderopvangtoeslagen, jeugdzorg en passend onderwijs als politici en ambtenaren, bij de hervorming van overheidstaken, ervaringsdeskundigen hadden betrokken, mensen die er in de praktijk afhankelijk van zijn?

Maarten en zijn collega’s van het LFB weten het antwoord al lang. Het is tijd voor meer ervaringsdeskundigheid op het Binnenhof en in de ministeriële burelen. Juf Soraya staat te trappelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden