Column

Soms wordt neutraliteit bangigheid

Het nieuwe grote vraagstuk van deze tijd heet: liegen, en hoe daarmee om te gaan. Een tijdlang konden wij van de journalistiek tamelijk gevaarloos lachen om de leugenaar, het hoofd meewarig schudden, iets mompelen over rattenvangers en blinde volgelingen, een parmantige factcheck publiceren ('oordeel: niet waar') en overgaan tot de orde van de dag. De rede zou vanzelf wel indalen - of niet, maar dat moesten de mensen zelf maar weten.

Sean Spices, Trumps persvoorlichter: 'Dit was de grootste menigte die ooit een inauguratie heeft bijgewoond, punt uit!' Beeld anp

Tegenwoordig gaat de president van Amerika ook na zijn inauguratie al fabulerend door het leven. En graven de mannen die bij ons hoge ogen gooien in de peilingen voor de komende verkiezingen zich enkel nog dieper in hun verhitte fantasieën in. Daar moet een antwoord op komen dat verder gaat dan het feitencheckrubriekje - ooit begonnen als aardige service aan de lezer, meestal met een ludieke analyse van claims uit de populair-wetenschappelijke hoek: 'Een op de tien mannen impotent door porno: klopt dit wel?'

De worsteling werd dit weekend zichtbaar in de berichtgeving bij de NOS, een platform dat immer neutraliteit betracht, het platform 'van iedereen, voor iedereen', het platform dat derhalve nooit kanten kiest. De brave NOS'sers wisten zich amper raad met het eerste optreden van Sean Spicer, de woordvoerder van Donald Trump, die een voorproefje gaf van de wijze waarop het nieuwe regime in Washington van zins is op te treden: met triomfalisme, gekruid met wraakzucht en ondersteund door flagrante onwaarheden en propaganda van het type dat we kennen uit minder verlichte naties.

Spicer toonde zich ontsteld over de beelden die aantoonden dat er minder belangstelling was voor de inauguratie van zijn baas dan voor de installatie van eerdere presidenten, loog: 'dit is het grootste publiek dat ooit een inauguratie heeft aanschouwd; punt' en weigerde verdere vragen te beantwoorden.

'Perschef nieuwe president liegt', zou een adequate kop zijn. Of: 'Witte Huis geeft onjuiste cijfers over aanwezige publiek bij inauguratie. Perschef bedreigt journalisten die de feiten publiceerden.' Bij de NOS werd evenwel gekozen voor de klassieke journalistieke vorm van hij zegt, zij zegt. 'Witte Huis: bezoekersrecord op Mall' kopte Teletekst. Het Journaal repte van een controverse tussen 'de media' en de woordvoering van het Witte Huis. Alsof er twee gelijkwaardige visies op de werkelijkheid tegen elkaar moeten worden afgewogen.

Het is de keurige, klassieke, verantwoorde manier om een conflict over het voetlicht te brengen. Het is de manier die niet meer werkt wanneer de leugens zo flagrant zijn dat het potsierlijk wordt om de beweringen als alternatieve waarheden te presenteren, als mogelijkheden die niet vallen uit te sluiten. Soms verwordt neutraliteit tot bangigheid.

De kwestie beperkt zich niet tot Washington en andere vergelegen gebieden. De vraag hoe te berichten over de evidente jokkebrokkerij van Henk Krol wordt pregnanter nu 50Plus in de peilingen tot een potentiële regeringspartner dreigt uit te groeien. De vraag hoe de beweringen van Geert Wilders te behandelen houdt al langer menig verslaggever uit de slaap.

Afgelopen weekend vierde laatstgenoemde een feestje met de AfD en het Front National. Hij mocht er spreken en repte van Nederlandse vrouwen die op straat hun blonde haar niet meer durven te laten zien. Dat is gelul, Geert. Kletskoek. Verzinsels. Een leugen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden