Opinie

Soms moeten waterscheidingen worden overbrugd. Dat soms is nu

De samenwerking tussen PvdA en GroenLinks krijgt gestalte. Leidt dit uiteindelijk tot een fusie? De achterbannen roeren zich. Andrée van Es, ooit boegbeeld van de PSP (een van de voorlopers van GroenLinks), is eruit: ‘Wij mogen de nieuwe generatie niet gijzelen met ons verleden.’

Andrée van Es
Andree van Es in 1985 als fractievoorzitter van de PSP in de Tweede Kamer.
 Beeld Croes, Rob C. / Anefo
Andree van Es in 1985 als fractievoorzitter van de PSP in de Tweede Kamer.Beeld Croes, Rob C. / Anefo

In 1956 verzocht een groep politiek daklozen, waaronder pacifisten die zich niet konden vinden in het communisme en ook niet in de Navo-politiek van de westerse landen, aan de PvdA om voor twee van hen een plek in te ruimen op de verkiezingslijst van de partij. De PvdA heeft dat geweigerd. Daarop heeft men de PSP, de Pacifistisch Socialistische Partij, opgericht, die in 1957 voor het eerst deelnam aan de verkiezingen.

Ik werd zelf PSP-lid in 1975 en de pijn over deze (zoveelste) scheuring in de linkse beweging was zelfs toen nog voelbaar. Dat heeft er in elk geval toe geleid dat ik altijd heb begrepen dat de weerstand tegen vergaande samenwerking tussen de linkse partijen ook met pijn te maken heeft.

Waterscheiding

De manier waarop men elkaar in de linkse beweging bikkelhard de maat wist te nemen, is niet rationeel te verklaren. De manier waarop in de PSP het gedachtengoed postvatte dat de waterscheiding liep tussen ‘onze’ partij en alle andere partijen, liet zich niet verenigen met dezelfde blijmoedigheid waarmee op de linkse partijcongressen of 1 mei-bijeenkomsten de Internationale werd gezongen.

Ik moet daar aan denken deze dagen. De manier waarop GroenLinksers door sommige PvdA’ers worden weggezet als yuppen of verwende millennials zonder geschiedenis of traditie, raakt me. Alsof er geen gemeenschappelijke geschiedenis is.

Ik moet denken aan de dienstweigeraars die gevangenisstraf uitzaten tijdens de koloniale oorlog in Indonesië, en aan de eerste demonstranten tegen de atoombom, lang voordat de vredesbeweging uitgroeide tot een massabeweging.

Ik moet denken aan de bewondering die ik koesterde voor ‘grote’ sociaal-democraten als Floor Wibaut, Monne de Miranda en Joop den Uyl. Mathilde Wibaut leverde mij een spreuk voor het leven: ‘Oude ideologieën hebben vaak een taai leven. Ook in onze hoofden zit nog veel spinrag.’

Roemrucht verleden

Ik ben er diep van overtuigd dat ik mezelf niet mag laten gijzelen door een meer of minder roemruchtig verleden, maar vooral dat ik een nieuwe generatie daarmee niet mag gijzelen.

Vaak wordt deze dagen, schouderophalend, gezegd dat politiek steeds vaker identiteitspolitiek is. Je ‘hoort ergens bij’, je ‘voelt je ergens thuis en veilig’. Zo kom je misschien ook tot de conclusie dat GroenLinksers (of PvdA’ers) ‘nu eenmaal heel anders zijn’.

Joop den Uyl heeft ooit Karl Marx nagezegd: er is een wereld te winnen. Soms moeten daarvoor waterscheidingen worden overbrugd. Dat soms is nu.

Andrée van Es kwam in 1981 voor de PSP in de Tweede Kamer. Vanaf 1985 was zij partijleider. In 1990, kort na de oprichting van GroenLinks, trad zij terug. Later was zij onder meer nog wethouder in Amsterdam.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden